Έφυγε από την ζωή ο Μίκης Θεοδωράκης

Σε ηλικία 96 ετών άφησε την τελευταία του πνοή ο Μίκης που ποτέ δεν πέρασε απαρατήρητος μέσα από τα ιστορικά γεγονότα των τελευταίων δεκαετιών και ειδικά την εποχή της μεταπολεμικής και μετεμφυλιακής Ελλάδας. Η αρτότητα του Μίκη σε πολιτιστικό επίπεδο, με άνω των 1000 συνθέσεων, είναι ανεξίτηλη, πολιτικά μπορεί να έκανε τα δικά του λάθη, ωστόσο εαν δεν υπήρχαν τα πολιτικά γεγονότα της εποχής που έζησε, δεν θα υπήρχε η μουσική αρτιότητα του. Ήταν δύο αλληλένδετες δραστηριότητες.

Ακολουθεί ένα μικρό αφιέρωμα στη ζωή του.

Η γέννηση και τα πρώτα του βήματα

Ο Μιχαήλ (Μίκης) Θεοδωράκης γεννήθηκε στη Χίο στις 29 Ιουλίου του 1925, από πατέρα Κρητικό και μητέρα Μικρασιάτισσα. Ο πατέρας του ήταν ανώτερος δημόσιος υπάλληλος, γι’ αυτό πέρασε τα παιδικά του χρόνια μετακινούμενος σε διάφορες πόλεις της Ελλάδας, από τη Μυτιλήνη, τη Σύρο και την Αθήνα έως τα Ιωάννινα, το Αργοστόλι, την Πάτρα, τον Πύργο και την Τρίπολη. Τα πρώτα του μουσικά ακούσματα ήταν οι ψαλμωδίες της ορθόδοξης εκκλησίας, στις οποίες έπαιρνε μέρος σαν ψάλτης.

Τη διετία 1937-1939 πήρε τα πρώτα μαθήματα βιολιού στο Ωδείο Πατρών και δημιούργησε τα πρώτα του τραγούδια, συνθέσεις οι οποίες βασίστηκαν σε στίχους των Σολωμού, Παλαμά, Δροσίνη και Βαλαωρίτη, τους οποίους έβρισκε άλλοτε στα σχολικά βιβλία και άλλοτε στη βιβλιοθήκη του σπιτιού του. Στην Τρίπολη, μόλις 17 ετών, δίνει την πρώτη του συναυλία παρουσιάζοντας το έργο του «Κασσιανή». Στη μεγάλη διαδήλωση της 25ης Μαρτίου 1943 συλλαμβάνεται για πρώτη φορά από τους Ιταλούς και βασανίζεται. Διαφεύγει στην Αθήνα, όπου οργανώνεται στον ΕΛΑΣ και εκτελεί χρέη διαφωτιστή στον Πέμπτο Τομέα της ΕΠΟΝ, ενώ αγωνίζεται και ως διμοιρίτης τής Μεταξωτής διμοιρίας του 1ου τάγματος της Νέας Σμύρνης κατά τα Δεκεμβριανά. Συγχρόνως σπουδάζει στο Ωδείο Αθηνών με καθηγητή τον Φιλοκτήτη Οικονομίδη.

Ο εμφύλιος και η Γαλλία

Μετά τα Δεκεμβριανά, καταδιώκεται από τις αστυνομικές αρχές. Για ένα διάστημα ζει παράνομα στην Αθήνα. Συλλαμβάνεται στις μαζικές συλλήψεις στις 9/10 Ιουλίου 1947, και κατόπιν στέλνεται εξόριστος με σχετική ελευθερία κινήσεων στην Ικαρία, όπου είναι ο κομματικός υπεύθυνος του χωριού εξορίας, από όπου θα προσπαθήσει ανεπιτυχώς να αποδράσει με τους άλλους εξόριστους υπό τον Βασίλη Ζάννο. Με τη γενικευμένη αμνηστία που δίνει η κυβέρνηση του Θεμιστοκλή Σοφούλη περνάει στην παρανομία στην προσπάθεια συμμετοχής σε ένοπλες ομάδες του Δημοκρατικού Στρατού Αθηνών και βρίσκεται στην ομάδα του Παύλου Παπαμερκουρίου. Συλλαμβάνεται ξανά στο σπίτι του πατέρα του όπου βρήκε καταφύγιο όντας άρρωστος από πλευρίτιδα, αλλά στη συνέχεια στέλνεται ξανά εξόριστος στην Ικαρία, αυτή τη φορά σε συνθήκες πειθαρχηµένης διαβίωσης για λίγους μήνες, όπου γράφει το έργο «Ελεγείο και θρήνος στον Βασίλη Ζάννο» στη μνήμη του Βασίλη Ζάννου που εκτελέστηκε το 1948. Έπειτα στέλνεται στο στρατόπεδο της Μακρονήσου όπου βασανίζεται μέχρι παράλυσης. Μετά από παρέμβαση του πατέρα και του θείου του, ανώτερων κρατικών υπαλλήλων, φεύγει από την εξορία ως ανάπηρος.

Στα τέλη του 1949 στέλνεται στα Χανιά όπου και αναρρώνει. Το 1950 όμως επιστρέφει στην Αθήνα από όπου αποφοιτά από το Ωδείο με δίπλωμα στην αρμονία. Ύστερα υπηρετεί το υπόλοιπο της θητείας σε Αλεξανδρούπολη, Αθήνα και Χανιά. Το 1950 αποπειράται να αυτοκτονήσει λόγω των συνεχών προκλήσεων που αντιμετώπιζε, όμως γλύτωσε τον κίνδυνο και το 1951 απολύεται οριστικά από τον στρατό. Το 1954 μεταναστεύει με κρατική υποτροφία στο Παρίσι όπου εγγράφεται στο Conservatoire και σπουδάζει με τον Ολιβιέ Μεσιάν, για σύντομο χρονικό διάστημα, μουσική ανάλυση, καθώς επίσης και διεύθυνση ορχήστρας με τον Εζέν Μπιγκό. Συνθέτει μουσική για το μπαλέτο της Λουντμίλα Τσέρινα, το Κόβεντ Γκάρντεν, το Μπαλέτο της Στουτγάρδης και επίσης για τον κινηματογράφο. Το 1957 του απονέμεται το πρώτο βραβείο του Φεστιβάλ της Μόσχας από τον Σοστακόβιτς για το έργο του Σουίτα No 1 για πιάνο και ορχήστρα. Συγχρόνως συνθέτει πολλά έργα συμφωνικής μουσικής και μουσικής δωματίου.

Η επιστροφή στην Ελλάδα και η Νεολαία Λαμπράκη

Το 1960 επιστρέφει στην Ελλάδα. Τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους ηχογραφείται για πρώτη φορά ο Επιτάφιος, που ανοίγει έναν καινούργιο δρόμο για το ελληνικό τραγούδι, όχι μόνο γιατί σηματοδοτεί μία ουσιαστική αλλαγή στη μουσική φόρμα, αλλά γιατί παντρεύει τη σύγχρονη λαϊκή μουσική με τη σύγχρονη ελληνική ποίηση, και το ευρωπαϊκό έντεχνο στοιχείο με το ελληνικό λαϊκό στοιχείο. Η πρώτη εκδοχή του Επιτάφιου του Γιάννη Ρίτσου (γράφτηκε το 1958) ηχογραφήθηκε από τη Νάνα Μούσχουρη σε ενορχήστρωση και διεύθυνση ορχήστρας Μάνου Χατζιδάκι. Ακολουθεί το τραγούδι μέρα μαγιού που μίσεψες ηχογραφημένο από τη Νανά Μούσχουρη.

Την ίδια χρονιά ο Μίκης Θεοδωράκης αρχίζει και, σχεδόν, τελειώνει το Άξιον Εστί του Οδυσσέα Ελύτη “Εν τούτοις δεν βιάστηκα να το παρουσιάσω, όπως λέει και ο ίδιος στο βιβλίο του “Μουσική για τις μάζες”, γιατί διαισθανόμουνα ότι το ελληνικό κοινό δεν ήταν ακόμη ώριμο για να το δεχτεί. Η πρώτη εκτέλεσή του έγινε στα τέλη του 1964″. Το 1960, επίσης, ο Μίκης Θεοδωράκης γράφει τη μουσική για τα Επιφάνεια, σε ποίηση Γιώργου Σεφέρη, και συνθέτει δεκάδες κύκλους τραγουδιών που βρίσκουν βαθύτατη απήχηση στην Ελλάδα. Ιδρύει τη Μικρή Συμφωνική Ορχήστρα Αθηνών και δίνει πολλές συναυλίες στη χώρα προσπαθώντας να εξοικειώσει τον κόσμο με τη συμφωνική μουσική.

Το 1963 μετά τη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη ιδρύεται η «Νεολαία Λαμπράκη», της οποίας εκλέγεται πρόεδρος. Στις εκλογές του 1964 εκλέγεται βουλευτής της ΕΔΑ στην Β΄ Πειραιώς και την ίδια χρονιά αποκτά διεθνή αναγνώριση με τη σύνθεση της μουσικής για την ταινία του Μιχάλη Κακογιάννη, Αλέξης Ζορμπάς (Zorba the Greek). Όπως θα έλεγε ο ίδιος αργότερα, κατάφερε με δύο μόνο νότες να εκφράσει έναν ολόκληρο λαό.

Δείτε τη θρυλική σκηνή από την ταινία όπου ο Anthony Quinn με τον Alan bates χορεύουν το γνωστό συρτάκι

Η δικτατορία και ο Μίκης

Την 21η Απριλίου του 1967 περνάει στην παρανομία και απευθύνει την πρώτη έκκληση για αντίσταση κατά της Δικτατορίας στις 23 Απριλίου. Τον Μάιο του 1967 ιδρύει μαζί με άλλους την πρώτη αντιστασιακή οργάνωση κατά της Δικτατορίας, το ΠΑΜ και εκλέγεται πρόεδρός του.

Συλλαμβάνεται τον Αύγουστο του 1967. Ακολουθεί η φυλάκισή του στην οδό Μπουμπουλίνας, η απομόνωση, οι φυλακές Αβέρωφ, η μεγάλη απεργία πείνας, το νοσοκομείο, η αποφυλάκιση και ο κατ’ οίκον περιορισμός, η εκτόπιση με την οικογένειά του στη Ζάτουνα Αρκαδίας, και τέλος στο στρατόπεδο Ωρωπού. Πολλά από τα καινούργια έργα του καταφέρνει με διάφορους τρόπους να τα μεταβιβάσει στο εξωτερικό, όπου τραγουδιούνται από τη Μαρία Φαραντούρη και τη Μελίνα Μερκούρη.

Στον Ωρωπό η κατάσταση της υγείας του επιδεινώνεται. Στο εξωτερικό ξεσηκώνεται θύελλα διαμαρτυριών. Προσωπικότητες, όπως οι Ντμίτρι Σοστακόβιτς, Άρθουρ Μίλερ, Λώρενς Ολίβιε, Υβ Μοντάν και άλλοι, δημιουργούν επιτροπές για την απελευθέρωσή του. Τελικά, υπό την πίεση αυτή αποφυλακίζεται και ταξιδεύει στο Παρίσι τον Απρίλιο του 1970. Στο εξωτερικό απευθύνει νέο κάλεσμα για την πτώση της δικτατορίας και την επαναφορά της Δημοκρατίας στην Ελλάδα.

Το 1972 επισκέπτεται το Ισραήλ δίνοντας συναυλίες και συναντάται με τον Γιασέρ Αραφάτ, στον οποίο επιδίδει το μήνυμα της ισραηλινής κυβέρνησης και προσπαθεί να τον πείσει να αρχίσει συζητήσεις με την άλλη πλευρά.

Ο Μίκης στην μεταπολίτευση

Το 1974 με την πτώση της Δικτατορίας γυρίζει στην Ελλάδα.Δίνει πολλές συναυλίες τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό μαζί με τη Μαρία Φαραντούρη. Παράλληλα συμμετέχει στα κοινά είτε ως απλός πολίτης, είτε ως βουλευτής (τις περιόδους 1981-86 και 1989-92) είτε ως υπουργός Επικρατείας (1990-92), θέσεις από τις οποίες τελικά παραιτείται.

Το 1976 ιδρύει το Κίνημα «Πολιτισμός της Ειρήνης» και δίνει διαλέξεις και συναυλίες σ’ όλη την Ελλάδα. Το 1983 του απονέμεται το Βραβείο Λένιν για την Ειρήνη.

Το 1986 γίνεται πραγματικότητα η δημιουργία επιτροπών ελληνοτουρκικής φιλίας στην Ελλάδα με πρόεδρο τον ίδιο και στην Τουρκία με τη συμμετοχή γνωστών πνευματικών ανθρώπων όπως ο Αζίζ Νεσίν, ο Γιασάρ Κεμάλ και ο Ζυλφύ Λιβανελί. Ο Θεοδωράκης δίνει πολλές συναυλίες στην Τουρκία, που τις παρακολουθούν κυρίως νέοι με συνθήματα υπέρ της φιλίας μεταξύ των δύο λαών. Αργότερα παίζει και πάλι το ρόλο του άτυπου πρεσβευτή ειρήνης, μεταφέροντας μηνύματα των Ελλήνων πρωθυπουργών, του Ανδρέα Παπανδρέου και του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη προς την τουρκική κυβέρνηση. Επίσης το 1986, μετά την καταστροφή στο Τσερνομπίλ, πραγματοποιεί μεγάλη περιοδεία με συναυλίες σ’ όλη την Ευρώπη κατά της ατομικής ενέργειας.

Το 1988 διοργανώνονται στην τότε Δυτική Γερμανία με δική του πρωτοβουλία δύο συνέδρια για την ειρήνη, στο Τύμπιγκεν και την Κολωνία. Συμμετέχουν πολιτικοί όπως ο Όσκαρ Λαφοντέν και ο Γιοχάνες Ράου, φιλόσοφοι όπως ο Φρίντριχ Ντίρενματ, συγγραφείς, πολιτειολόγοι και καλλιτέχνες. Εκεί έχει την ευκαιρία να αναπτύξει τη θεωρία του για τον ελεύθερο χρόνο και τη σημασία του στη διαμόρφωση ελεύθερων ανθρώπων.

Το 1989 βρέθηκε στο στόχαστρο της οργάνωσης 17 Νοέμβρη και με κυβερνητική απόφαση, ο Μίκης Θεοδωράκης ήταν ανάμεσα στους 200 Έλληνες με καθημερινή περιφρούρηση με σκοπό την προστασία του από πιθανό χτύπημα.

Το 1990 δίνει 36 συναυλίες σ’ όλη την Ευρώπη υπό την αιγίδα της Διεθνούς Αμνηστίας. Συνεχίζει δίνοντας συναυλίες για την ηλιακή ενέργεια (υπό την αιγίδα της Εurosolar), κατά του αναλφαβητισμού, κατά των ναρκωτικών κτλ. Παράλληλα αγωνίζεται και για τα ανθρώπινα δικαιώματα σε άλλες χώρες και κυρίως στις γειτονικές Αλβανία (που την επισκέπτεται και ως Υπουργός για τα δικαιώματα της ελληνικής μειονότητας) και Τουρκία. Ως πρόεδρος Διεθνούς Επιτροπής στο Παρίσι καταβάλλει προσπάθειες για την απελευθέρωση των Τούρκων ηγετών της αντιπολίτευσης Κουτλού και Σαργκίν, κάτι που τελικά πετυχαίνεται. Προτείνει τη διοργάνωση Πανευρωπαϊκού Συνεδρίου Ειρήνης στους Δελφούς και υποβάλλει στην κυβέρνηση σχέδιο για μια «Ολυμπιάδα του Πνεύματος». Ιδρύει επιτροπή συμπαράστασης και βοήθειας προς τον κουρδικό λαό.

Το 1993 αναλαμβάνει Γενικός Διευθυντής Μουσικών Συνόλων της ΕΡΤ, όμως παραιτείται τον επόμενο χρόνο. Το 1994 λαμβάνει τιμητικό διδακτορικό τίτλο από το Πανεπιστήμιο του Κεμπέκ. Το 1994 γιορτάσθηκε πανηγυρικά στο Όσλο η υπογραφή της συμφωνίας μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων παρουσία των Πέρες και Αραφάτ με την παρουσίαση του Μαουτχάουζεν με ερμηνεία από τη Μαρία Φαραντούρη -που στο μεταξύ έχει γίνει εθνικό τραγούδι του Ισραήλ- και του Ύμνου για την Παλαιστίνη που έγραψε ο Θεοδωράκης, ως αναγνώριση και της δικής του συμβολής στην υπόθεση της ειρήνης στην περιοχή αυτή. Επισκέπτεται επίσης την Αλγερία, Αίγυπτο, Τύνιδα, Λίβανο.

Τα επόμενα χρόνια παρουσιάζονται οι όπερές του Ηλέκτρα (1995) και Αντιγόνη (1999), ενώ παράλληλα αναπτύσσει μεγάλη δραστηριότητα στο εξωτερικό και παίρνει δυναμικά θέση σε όλα τα σημαντικά γεγονότα της εποχής (ελληνοτουρκική φιλία, σεισμοί, βομβαρδισμοί στη Γιουγκοσλαβία, Υπόθεση Οτσαλάν, πόλεμος στο Αφγανιστάν, πόλεμος στο Ιράκ κτλ.). Το 2002 παρουσιάζεται η όπερά του Λυσιστράτη, ένας αληθινός ύμνος στην Ειρήνη.

Η συναυλία στο Σύνταγμα το 1999 ενάντια στον βομβαρδισμό της Γιουγκοσλαβίας

Εαν δείτε το παραπάνω βίντεο από το 30ο λεπτό και μετά θα ακούσετε τον συγκλονιστικό λόγο του Μίκη Θεοδωράκη για τον Αμερικάνικο ιμπεριαλισμό και τους βομβαρδισμούς. Αρκετά προφητικός θα λέγαμε για ότι ακολούθησε.

Η μεταπολιτευτική πολιτική δραστηριότητά του

Ο Μίκης Θεοδωράκης το 1974 κατέβηκε υποψήφιος με το ψηφοδέλτιο της Ενωμένης Αριστεράς στη Βʹ Πειραιά, όμως δεν κατάφερε να εκλεγεί. Έλαβε 6.345 σταυρούς προτίμησης και κατέλαβε την τρίτη θέση ανάμεσα σε 8 υποψηφίους. Ο συνδυασμός κατέκτησε μία έδρα. Το 1978 μετά από πρόταση που δέχτηκε αποφάσισε να κατέβει υποψήφιος δήμαρχος Αθηναίων, υποστηριζόμενος από το ΚΚΕ. Ο συνδυασμός του έλαβε 59.428 ψήφους (ποσοστό 16,32%) καταλαμβάνοντας την τρίτη θέση, πίσω από τους συνδυασμούς των Γιώργου Πλυτά και Δημήτρη Μπέη.

Το 1981 καταφέρνει να εκλεγεί βουλευτής στην εκλογική περιφέρεια της Βʹ Πειραιά με το ψηφοδέλτιο του ΚΚΕ, λαμβάνοντας 13.785 σταυρούς προτίμησης, πρώτη θέση ανάμεσα σε 10 υποψήφιους (μοναδική έδρα για το κόμμα στη συγκεκριμένη περιφέρεια). Επανεξελέγη το 1985, αυτή τη φορά τοποθετημένος στην πρώτη θέση του ΚΚΕ στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας.

Το 1990 με τη διάσπαση του ΚΚΕ και λόγω της διαφωνίας που είχε με αυτή την κατάσταση, αποφασίζει να κατέλθει ως ανεξάρτητος συνεργαζόμενος με τη Νέα Δημοκρατία. Εξελέγη, τοποθετημένος στην τρίτη θέση του ψηφοδελτίου Επικρατείας του κόμματος και διατελεί υπουργός άνευ χαρτοφυλακίου και Επικρατείας για περίπου 2,5 χρόνια. Την 1η Δεκεμβρίου 2010 ο Μίκης Θεοδωράκης ανακοίνωσε την ίδρυση Κινήματος Ανεξάρτητων Πολιτών με την ονομασία «Σπίθα». Το Σεπτέμβριο του 2013 αποφάσισε με επιστολή του να αποστρατευτεί από τη «Σπίθα». Το 2015, κατά την εκλογή του ΣΥΡΙΖΑ ως κυβέρνηση αρχικά διάκειται ευνοϊκά προς αυτή, αλλά στη συνέχεια άσκησε έντονη κριτική. Στο Δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου 2015 τάχθηκε υπέρ του Όχι.

Το 1997 ο Μίκης Θεοδωράκης είχε δηλώσει για το Μακεδονικό, πως «Το όνομα δεν έχει τόσο μεγάλη σημασία, αρκεί οι λαοί να ζήσουν ειρηνικά». Αργότερα, σε συνέντευξη του τόνισε «Εξ αντικειμένου αυτή η χώρα ωθείται προς τη βελτίωση των σχέσεων με την Ελλάδα. Γιατί λοιπόν να μην είναι δυνατή η ευόδωση των σχέσεών μας προς όλα τα επίπεδα και ό,τι προκύψει; Η Τελωνειακή Ένωση, η συνομοσπονδία κ.λπ. είναι απλώς όροι. Πάντως νομίζω ότι το θέμα της ονομασίας θα ξεπεραστεί όταν οι σχέσεις των δυο λαών φθάσουν σε τέτοιο σημείο, που το όνομα δεν θα έχει καμιά σημασία».

Ο Θεoδωράκης όμως ήταν ένας από τους κύριους ομιλητές στο Συλλαλητήριο για τη Μακεδονία στην Αθήνα, το οποίο έλαβε χώρα στις 4 Φεβρουαρίου 2018. Στον λόγο του ανέφερε πως «Η Μακεδονία είναι μία, ήταν, είναι και θα είναι πάντα ελληνική». Οι δηλώσεις συγκέντρωσαν τη στήριξη κομμάτων της βουλής, ενώ ακόμη και βουλευτές της Χρυσής Αυγής επικρότησαν τη στροφή του Μίκη Θεοδωράκη σχετικά με την ονομασία της Μακεδονίας. Στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ και ο Γιάννης Μπουτάρης σχολίασαν αρνητικά τις δηλώσεις του Θεοδωράκη. Επίσης, τη μέρα πριν από το συλλαλητήριο ομάδα αναρχικών πέταξε μπογιές στην είσοδο του σπιτιού του και στη συνέχεια έγραψε απειλητικά μηνύματα, όπως για παράδειγμα: «Η ιστορία σου ξεκινάει από το βουνό και καταλήγει στον εθνικό βούρκο της Πλ. Συντάγματος». Ήταν μια λάθος στιγμή που όμως δεν αναιρεί όλη την προηγούμενη του πορεία, που ήταν συνυφασμένη με την αριστερά και τον προοδευτικό χώρο. Έχει δεχτεί έντονη κριτική για την στάση του σε πολλά ζητήματα, ωστόσο τουλάχιστον εγώ που γράφω αυτό το κείμενο παρακολουθούσα πάντοτε με ενδιαφέρον τον λόγο του και τις πράξεις του.

Τα πολιτικά κόμματα, οι φορείς και οι καλλιτέχνες για τον θάνατο το Μίκη Θεοδωράκη

Για έναν «πανέλληνα και ταυτόχρονα οικουμενικό δημιουργό, ένα ανεκτίμητο κεφάλαιο του μουσικού μας πολιτισμού» κάνει λόγο η Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου, αναφερόμενη στην απώλεια του Μίκη Θεοδωράκη.

«Ο Μίκης Θεοδωράκης, την απώλεια του οποίου πενθούμε σήμερα, υπήρξε ένας πανέλληνας και ταυτόχρονα οικουμενικός δημιουργός, ένα ανεκτίμητο κεφάλαιο του μουσικού μας πολιτισμού. Του χαρίστηκε μια πλούσια και γόνιμη ζωή που την βίωσε με πάθος, μια ζωή ταγμένη στη μουσική, τις τέχνες, τον τόπο μας και τους ανθρώπους του, αφοσιωμένη στις ιδέες της ελευθερίας, της δικαιοσύνης, της ισότητας, της κοινωνικής αλληλεγγύης» σημειώνει η κ. Σακελλαροπούλου.

«Σήμερα χάσαμε ένα κομμάτι από την ψυχή της Ελλάδας. Ο Μίκης Θεοδωράκης, ο Μίκης όλων μας, ο δάσκαλος, ο διανοούμενος, ο ριζοσπάστης έφυγε. Εκείνος που έκανε όλους τους Έλληνες να τραγουδήσουν τους ποιητές» αναφέρει στο συλλυπητήριο μήνυμα της, η υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού, Λίνα Μενδώνη.

«Έζησε όλη του τη ζωή δημιουργώντας. Αγωνίστηκε, πέρα από τα όρια, ξεπερνώντας τις ανθρώπινες αδυναμίες που θέτουν πλαίσια και καθορίζουν τυπικές συμπεριφορές. Δεν απέφυγε ποτέ να δίνει όλες τις μάχες, σε όλα τα μέτωπα, καθώς το εύρος της προσωπικότητας και του ταλέντου του δεν μπορούσε ούτε να περιοριστεί, ούτε να χαλιναγωγηθεί. Ο Μίκης ήταν κι έκανε όσα ξεπερνούν την ανθρώπινη φύση. Με το έργο του, την έντονη κοινωνική και πνευματική παρουσία, τον βαθύ πατριωτικό του λόγο, ο Μίκης Θεοδωράκης σημάδεψε την Ελλάδα του 20ου αιώνα» επισημαίνει η κ. Μενδώνη.

Και καταλήγει:

«Ο Μίκης ήταν παγκόσμιος και το έργο του ανήκει σε όλο τον κόσμο. Έργο τεράστιο, οικουμενικό, που άγγιξε και θα συνεχίσει να αγγίζει εκατομμύρια καρδιές. Δεν θα είναι πια μαζί μας, αλλά ο Γαλαξίας του έργου του θα μας περιβάλλει και θα μας φωτίζει.

Οι Έλληνες πενθούμε σήμερα».

Ο υφ. Πολιτισμού Ν. Γιατρομανωλάκης επισημαίνει ότι «Tο σύμπαν του Μίκη παραμένει τεράστιο, μαγικό».«Πριν λίγο καιρό εγκαινιάστηκε στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών η έκθεση “Ο γαλαξίας μου: Μίκης Θεοδωράκης”, μια έκθεση που πραγματικά σε κάνει να συνειδητοποιήσεις το τεράστιο μουσικό σύμπαν που δημιούργησε ο Μίκης, αλλά και την καταλυτική παρουσία και επίδρασή του στην καλλιτεχνική, πολιτική και κοινωνική ζωή της χώρας μας όλες αυτές τις δεκαετίες. Μια μικρή έκρηξη συνέβη σήμερα σε αυτόν τον γαλαξία, ένα αστέρι του έσβησε, αλλά το σύμπαν του Μίκη παραμένει τεράστιο, μαγικό και, με έναν περίεργο τρόπο, οικείο και ανεξερεύνητο παράλληλα», αναφέρει ο υφυπουργός Πολιτισμού Νικόλας Γιατρομανωλάκης, στο συλλυπητήριο μήνυμα του για την απώλεια του Μίκη Θεοδωράκη.

Και προσθέτει: «Γιατί ο Μίκης Θεοδωράκης δεν ήταν απλώς ο πολυγραφότατος μέγας συνθέτης με το ταλέντο που ξεχείλιζε και κάλυπτε όλα τα είδη της μουσικής από το λαϊκό τραγούδι μέχρι την συμφωνική μουσική και την όπερα. Ήταν η εμβληματική μορφή και προσωπικότητα που είχε υπερβεί σύνορα και είχε ενώσει λαούς και φωνές στους αγώνες για ελευθερία και δημοκρατία. Βαθιά πολιτικό ον, ανυπότακτος διανοούμενος, αγωνιστής, ο πολυβραβευμένος συνθέτης με την έντονη διεθνή ακτινοβολία που άλλαξε την ελληνική μουσική και έδωσε άλλη διάσταση στην ποίηση. Το όνομά του ταυτίστηκε με την Ελλάδα, και σήμερα η Ελλάδα τον αποχαιρετά, με σεβασμό και αγάπη, παίρνοντας δύναμη από το ίδιο το έργο του».

«Ο Μίκης έδωσε φως στις ψυχές μας» τονίζει ο Αλέξης Τσίπρας σε ανάρτησή του στο facebook για την απώλεια του σπουδαίου συνθέτη Μίκη Θεοδωράκη.

«Σημάδεψε με το έργο του τη ζωή και τη διαδρομή όσων διάλεξαν το δρόμο της δημοκρατίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης» σημειώνει ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία.

«Ο αξεπέραστος συνθέτης, ο αγωνιστής, ο κομμουνιστής, ο ακτιβιστής, μέσα από τη μουσική, τη ζωή, τις μάχες και τις αντιφάσεις του, έδωσε νέο νόημα στην ελευθερία, τον πολιτισμό, την τέχνη, τη συμμετοχή» αναφέρει.

«Τον αποχαιρετούμε με τη βεβαιότητα ότι αυτό που αφήνει πίσω του είναι ανεξίτηλο. Στην ψυχή του λαού μας, στην ταυτότητα της πατρίδας μας, στην πολιτιστική κληρονομιά της οικουμένης» καταλήγει ο Αλέξης Τσίπρας.

«Tο σύμπαν του κόσμου του ελληνικού με ευλάβεια υποκλίνεται στη συναρπαστική διαδρομή του», σημειώνει ο πρόεδρος της Βουλής Κωνσταντίνος Τασούλας για την απώλεια του Μίκη Θεοδωράκη. «Με βαθιά θλίψη και συγκίνηση πληροφορηθήκαμε σήμερα το πρωί την εκδημία του Μίκη Θεοδωράκη, μετά μια μεστή ημερών, προσφοράς, αλλά και αναγνώρισης ζωή», αναφέρει ο πρόεδρος της Βουλής.

«Ο Μίκης Θεοδωράκης ήταν ένας χαρισματικός μουσικοσυνθέτης, από τους μεγαλύτερους που ανέδειξε η χώρα μας. Ειλικρινή συλλυπητήρια στους οικείους του» έγραψε στον λογαριασμό του στο twitter, ο υπουργός Εξωτερικών, Νίκος Δένδιας, ενώ ο νέος υπουργός Προστασίας του Πολίτη, Τάκης Θεοδωρικάκος στην δική του ανάρτηση γράφει: «Σίγησε η καρδιά της Ρωμιοσύνης. Άξιον εστί το πολυσύνθετο έργο του παγκόσμιου Έλληνα Μίκη Θεοδωράκη. Αιώνια τιμή στον άνθρωπο που τίμησε με μοναδικό τρόπο την Ελλάδα, την Ελευθερία, τη Δημοκρατία, τον πολιτισμό!».

«Οι νότες της Ψυχής μας, οι νότες της Ελλάδας. Μίκης Θεοδωράκης» έγραψε από την πλευρά του ο νέος υπουργός Τουρισμού και πρώην υπουργός Υγείας Βασίλης Κικίλιας, με τον αναπληρωτή υπουργό Εσωτερικών Στέλιο Πέτσα να σημειώνει: «Ένας μεγάλος Έλληνας, ο Μίκης Θεοδωράκης, «διανύει τα ουράνια μίλια». Με τη μεγαλοφυία και το πάθος του σφράγισε μια εποχή. Μελοποίησε μοναδικά μεγάλους μας ποιητές, ενέπνευσε, ένωσε. Το έργο του είναι παγκόσμιο και αθάνατο. Όπως και ο Μίκης. Θερμά συλλυπητήρια στους δικούς του».

Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών Μιλτιάδης Βαρβιτσιώτης αναφέρει στην δική του ανάρτηση: «Ο Μίκης Θεοδωράκης πέρασε σήμερα στην αιωνιότητα. Εμβληματικός Αξεπέραστος Οικουμενικός Αθάνατος!», ενώ ο υφυπουργός Ανάπτυξης, αρμόδιος για την έρευνα και την τεχνολογία, Χρίστος Δήμας, σημείωσε: «Σήμερα «έφυγε» ένας μεγάλος Έλληνας και ένα από τα μεγαλύτερα κεφάλαια της ελληνικής μουσικής. Ο Μίκης Θεοδωράκης αφήνει πίσω του μια ανεκτίμητη παρακαταθήκη. Θερμά συλλυπητήρια στους οικείους του».

Αναφορά στον θάνατο του Μίκη έκανε και το Γραφείο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Ελλάδα, γράφοντας στο twitter, «Μίκης Θεοδωράκης, 29/7/1925 – 2/9/2021. Με βαθιά συγκίνηση, το γραφείο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Ελλάδα αποχαιρετά έναν σπουδαίο Έλληνα».

Από την πλευρά του ο αντιπρόεδρος του ευρωπαϊκού κοινοβουλίου, Δημήτρης Παπαδημούλης, ανέφερε σε δική του ανάρτηση: ««Έφυγε» στα 96 του χρόνια ο μεγάλος Μίκης Θεοδωράκης. Υπήρξαν στιγμές που ο πολιτικός Μίκης, μας στεναχώρησε. Η προσφορά του όμως στον πολιτισμό και την μουσική υπήρξε τεράστια, κορυφαία και με παγκόσμια αναγνώριση! Και τα τραγούδια του θα μας συντροφεύουν για πάντα!».

Το δικό του αντίο στον Μίκη Θεοδωράκη λέει με ανάρτησή του ο επικεφαλής του Γραφείου Τύπου του πρωθυπουργού, Δημήτρης Τσιόδρας: «Οι λέξεις είναι πολύ μικρές για να μιλήσεις για έναν τόσο μεγάλο που έφυγε. Η Ρωμιοσύνη θρηνεί εκείνον που έκανε τραγούδι τους καημούς και τα βάσανά της. Ο Μίκης πέρασε στην αιωνιότητα ως ένα χωριστό κεφάλαιο της σύγχρονης ιστορίας της Ελλάδας».

Τέλος, ο πρόεδρος της ΟΝΝΕΔ Παύλος Μαρινάκης ανέφερε: «Ο Μίκης Θεοδωράκης ένωσε τους Έλληνες με τη μουσική του. Σήμερα περνά στην Ιστορία και όλοι τον αποχαιρετούμε με συγκίνηση κι ευγνωμοσύνη για το έργο του».

Ανάρτηση κυβερνητικού εκπροσώπου Γιάννη Οικονόμου για τον θάνατο του Μ. Θεοδωράκη: “Ήταν πάντοτε παρών στους αγώνες της πατρίδας- Η ακτινοβολία του υπήρξε διεθνής”

«O Mίκης Θεοδωράκης υπήρξε ένας “καθολικός” άνθρωπος. Τα τραγούδια του είναι ιστορίες. Η μουσική του πήγασε από τα βιώματα του. Ήταν πάντοτε παρών στους αγώνες της πατρίδας. Η ακτινοβολία του υπήρξε διεθνής. Ο θάνατος του αποτελεί το πέρασμα του στην αθανασία. Αιωνία η μνήμη του», σημειώνει σε ανάρτησή του, για τον θάνατο του Μίκη Θεοδωράκη, ο κυβερνητικό εκπρόσωπος Γιάννης Οικονόμου.

“Ο Μίκης σφράγισε με τις μουσικές του του όχι μόνο τη γενιά του αλλά και το στίγμα μιας δημοκρατικής και εξωστρεφούς Ελλάδας” σημειώνει σε ανάρτησή του ο αντιπρόεδρος της Κομισιόν, Μαργαρίτης Σχοινάς, για τον θάνατο του Μίκη Θεοδωράκη.

“Υποκλινόμαστε στον μεγάλο συνθέτη που ένωσε τον Ελληνισμό στις δύσκολες στιγμές του και που με το έργο του θα μας συντροφεύει για πάντα” τονίζει.

«Ένας μεγάλος δημιουργός, ένα σύμβολο αγώνων σε δύσκολες στιγμές για την Πατρίδα, έφυγε αφήνοντας πίσω του ένα σπουδαίο έργο, αλλά και μια παρακαταθήκη, που περιγράφει και σηματοδοτεί μια ολόκληρη εποχή.

Ο Μίκης «έφυγε». Ο Μίκης της αντίστασης απέναντι στον ναζισμό, απέναντι στον αυταρχισμό και τη βία, ο Μίκης του αντιδικτατορικού αγώνα, ο Μίκης της συμφιλίωσης των λαών, θα είναι πάντα εδώ» αναφέρει ο πρώην πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου, σε δήλωσή του για τον θάνατο του Μίκη Θεοδωράκη.

Και καταλήγει: «Το έργο του θα αποτελεί εγερτήριο μήνυμα για τις επόμενες γενιές. Η μουσική του θα μας εμψυχώνει να δίνουμε τους δικούς μας αγώνες. Μίκη, καλό ταξίδι».

«Ο Μίκης της Ελλάδας, της Ρωμιοσύνης, των Αγώνων για Ελευθερία κι Αξιοπρέπεια, της Δικαιοσύνης, ο Μίκης της Οικουμένης δεν είναι πια μαζί μας. Αλλά θα είναι πάντα εδώ. Να μας θυμίζει ό,τι Άξιον Εστί… Να μας παρακινεί να “μη λησμονάτε τη χώρα μου!”. Αντίο αδελφέ μου, αντίο ρόδο αμάραντο, αντίο Μίκη!» γράφει ο πρώην πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς.

«Η Χίος έχασε σήμερα έναν μεγάλο Έλληνα, η Ελλάδα τον μεγάλο της δημιουργό. Ο Μίκης Θεοδωράκης φώτισε την Ελλάδα σε σκοτεινά χρόνια. Την ανέδειξε με μοναδικό τρόπο. Το έργο του είναι και θα είναι πάντα εδώ. Για όλους. Στους οικείους του εκφράζω τα θερμά μου συλλυπητήρια» έγραψε στον λογαριασμό του στο twitter, o υπουργός Μεταναστευτικής Πολιτικής, Νότης Μηταράκης.

Λακωνικά, αλλά «συμπυκνώνοντας», όλο το μεγαλείο της προσφοράς του μεγάλου Μίκη Θεοδωράκη, στην πατρίδα και στον πολιτισμό αλλά και της τεράστιας παρακαταθήκης που αφήνει, απέτισε φόρο τιμής, ο δήμαρχος Αθηναίων, Κώστας Μπακογιάννης. «Άξιος εστί μια ολόκληρη ζωή. Αθάνατος» έγραψε σε ανάρτηση του, στα κοινωνικά δίκτυα, για το θάνατο του μεγάλου μουσικοσυνθέτη.

Από την πλευρά του, ο Υφυπουργός Μακεδονίας – Θράκης, Σταύρος Καλαφάτης ανέφερε: «Με θλίψη αποχαιρετούμε έναν μεγάλο Έλληνα. Έναν σπουδαίο δημιουργό, έναν ακούραστο αγωνιστή. Η μουσική του Μίκη Θεοδωράκη ξεπέρασε τα σύνορα της Ελλάδας. Το έργο του συνδέθηκε με τις σημαντικότερες στιγμές της σύγχρονης ιστορίας. Είναι η παρακαταθήκη για μας και τις επόμενες γενιές. Άξιος Εστί!».

Η Κεντρική Επιτροπή του ΚΚΕ με ανακοίνωσή της αποχαιρετά τον Μίκη Θεοδωράκη: 

Με βαθιά συγκίνηση κι ένα ακατάπαυστο χειροκρότημα αποχαιρετούμε τον Μίκη Θεοδωράκη, αγωνιστή-δημιουργό, οδηγητή και πρωτεργάτη μιας νέας, μαχόμενης τέχνης στη μουσική.

Ορμητικός, εμπνευσμένος και φλεγόμενος από το πάθος της προσφοράς στο λαό, ο Θεοδωράκης κατόρθωσε να χωρέσει στο μεγαλειώδες έργο του όλο το έπος της λαϊκής πάλης του 20ου αιώνα στη χώρα μας. Άλλωστε, μέρος αυτού του έπους υπήρξε και ο ίδιος.

Από 17 κιόλας χρονών οργανώθηκε στο ΕΑΜ και λίγο μετά στο ΚΚΕ, παίρνοντας μέρος στην Εθνική Αντίσταση. Τον Δεκέμβρη του ‘44 πολέμησε στη μάχη της Αθήνας, που πνίγηκε στο αίμα και μετά την ήττα του Δημοκρατικού Στρατού μοιράστηκε με τους συντρόφους του τις άγριες διώξεις του αστικού κράτους ως εξόριστος στην Ικαρία και τη μαρτυρική Μακρόνησο, όπου βασανίστηκε άγρια. Στη συνέχεια, αγωνίστηκε μέσα από την ΕΔΑ και τους Λαμπράκηδες για την πολιτιστική αναγέννηση, ενώ «πλήρωσε» με νέες δοκιμασίες, φυλακές και εξορίες, την παράνομη δράση του ενάντια στη δικτατορία των συνταγματαρχών το 1967. Συγκλονιστικές ήταν οι συναυλίες που έδινε στο εξωτερικό μέχρι την πτώση της δικτατορίας και στη συνέχεια σε όλη την Ελλάδα. Το 1978 ήταν υποψήφιος δήμαρχος του ΚΚΕ στην Αθήνα, ενώ το 1981 και το 1985 εκλέχτηκε βουλευτής του Κόμματος. «Τα πιο δυνατά και όμορφα χρόνια μου τα έζησα στις γραμμές του ΚΚΕ» είχε δηλώσει στην εκδήλωση που διοργάνωσε το Κόμμα για να τιμήσει τα 90 χρόνια της καλλιτεχνικής και κοινωνικής προσφοράς του.

Πράγματι ο Θεοδωράκης δεν ξέχασε ποτέ τα ιδανικά της ελευθερίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης, που έμειναν ανεκπλήρωτα. Το έργο του είναι μια διαρκής αναμέτρηση με την αδικία και την ηττοπάθεια, ένα σάλπισμα πάλης, νέων αγώνων, αντίστασης, ανάτασης κι ελπίδας. «Τη Ρωμιοσύνη μην την κλαις… εκεί που πάει να σκύψει… να την πετιέται από ξαρχής» είναι η απάντησή του στην πίκρα και την απογοήτευση ενός λαού, που τα όνειρά του δεν πήραν ακόμα εκδίκηση.

Αυτή η κατάφαση στη ζωή και τον αγώνα δεν είναι ρηχή και πάντα εύκολη. Κάποιες φορές αναδύεται μέσα από βασανιστικό αναστοχασμό. Χωρίς αμφιβολία ο Μίκης, όσο καλά ήξερε να χτυπά κάθε μικρή και μεγάλη αδικία, το ίδιο καλά ήξερε να εδραιώνει την πίστη ότι η αγάπη, η ευτυχία, η ειρήνη και η ελευθερία είναι πράγματα κατορθωτά. Αλλά κι όσο ρωμαλέα και δυνατά χειριζόταν το «δίκοπο μαχαίρι», το «αστραφτερό σπαθί» της μουσικής του, τόσο εύκολα ήξερε να απαλαίνει το τραγούδι του, αγγίζοντας με τρυφερή ευαισθησία κάθε καλό και ωραίο στη ζωή και τον κόσμο.

Η μουσική του Μίκη είναι ζυμωμένη με όλα εκείνα τα υλικά που φτιάχνουν τη μεγάλη τέχνη, την τέχνη που συλλαμβάνει τον σφυγμό της εποχής της και προαισθάνεται το επερχόμενο. Το αίσθημα, το φρόνημα, η μνήμη και η πείρα του λαού που αγωνίζεται, είναι η πηγή της έμπνευσής του. «Ό,τι φτιάξαμε το πήραμε από το λαό και στο λαό το επιστρέφουμε» έλεγε και αυτό δεν ήταν σεμνοτυφία. Ο Θεοδωράκης είχε βαθιά συνείδηση ότι για το προσωπικό του καλλιτεχνικό κατόρθωμα σπουδαίο ρόλο έπαιξε η εποχή του. Είχε απόλυτη επίγνωση ότι στον ιδιαίτερο τρόπο και τον δυναμισμό της τέχνης του αντανακλούσαν οι πράξεις του λαού κι ότι η δική του συμμετοχή στη λαϊκή δράση, παρότι τον αποσπούσε σε κάποιο βαθμό από τη δημιουργία του, ήταν το οξυγόνο της. «Ο καλλιτέχνης που ζει και δημιουργεί μέσα στην πάλη, εξασφαλίζει ξεχωριστή θέση για το έργο του» δήλωνε. Το έργο του είναι λαμπρή απόδειξη ότι η μεγάλη τέχνη είναι πάντα πολιτική είτε το επιδιώκει είτε δεν το επιδιώκει ο δημιουργός της.

Ο Θεοδωράκης είχε και εμπιστοσύνη στο λαό. Πίστευε ότι ο λαός έχει τη δύναμη να κατακτήσει ό,τι πιο υψηλό και όμορφο δημιουργεί ο άνθρωπος στην ιστορία του. Γι’ αυτό και με ιερή αφοσίωση καλλιέργησε μια τέχνη που ανυψώνει το λαό. Ο Μίκης δεν μελοποίησε μόνο έξοχα τον ποιητικό λόγο χωρίς να τον προδίδει, τον αναδημιούργησε και τον παρέδωσε με εκείνη τη μορφή που μπαίνει κατευθείαν στη λαϊκή καρδιά. «Έφερε την ποίηση στο τραπέζι του λαού, πλάι στο ποτήρι και το ψωμί του», όπως έγραφε γι’ αυτόν ο Ρίτσος. Δεν είναι μόνο η ανεπανάληπτη στην ιστορία συνομιλία της μουσικής του με την ποίηση του Ρίτσου στον «Επιτάφιο», που μέσα και από τις συγκλονιστικές ερμηνείες του Μπιθικώτση και του Χιώτη έγινε ένας διαχρονικός λαϊκός θρήνος και ύμνος μαζί στον θάνατο που γονιμοποιεί το μέλλον. Ο Θεοδωράκης πέτυχε να μιλήσει με την υψιπετή ποίηση στη λαϊκή ψυχή, ακόμα και μέσα από απαιτητικές και ασυνήθιστες στο λαϊκό αυτί μουσικές φόρμες, όπως αυτές στο «Άξιον Εστί» του Ελύτη, στο «Επιφάνεια-Αβέρωφ» του Σεφέρη, στο «Πνευματικό Εμβατήριο» του Άγγελου Σικελιανού κ.ά.

Στον ποταμό του έργου του συνυπάρχουν σχεδόν όλα τα είδη μουσικής: Οι λαϊκοί δρόμοι και το δημοτικό τραγούδι, αλλά και η αρχαία τραγωδία, το βυζαντινό μέλος, το κλασσικό τραγούδι, η συμφωνική μουσική, τα ορατόρια. Πολύπλευρος και πολυτάλαντος, διανοούμενος καθώς ήταν, είχε και ένα πλούσιο συγγραφικό έργο. Στην περίπτωση του Μίκη Θεοδωράκη συναντήθηκε η καλλιτεχνική ιδιοφυΐα με μια προσωπικότητα ανήσυχη, άγρυπνη και δημιουργική, που ένοιωθε πάντα την ανάγκη να ξεπερνά τον εαυτό της. Η μουσική του έσπασε τα σύνορα της χώρας, καθώς η γλώσσα της έχει την οικουμενικότητα από τα κοινά βάσανα, τις ελπίδες, τα οράματα που μοιράζονται όλοι οι λαοί, όλοι οι ταπεινοί της γης. Η παγκόσμια αναγνώριση της καλλιτεχνικής και κοινωνικής προσφοράς του επισφραγίστηκε με το βραβείο Λένιν για την ειρήνη. Και αύριο με τη δική του μουσική θα τραγουδήσουμε μαζί οι λαοί στην Ελλάδα, την Τουρκία, την Κύπρο, τα Βαλκάνια, τη Μέση Ανατολή, παντού στη γη, το τραγούδι της ειρήνης.

Στον Μίκη άρεσε να περπατά, να αναπνέει «στους μεγάλους δρόμους, κάτω απ’ τις αφίσες». Και εκεί η μουσική του θα συνεχίζει να ακούγεται, να εμπνέει, να παρακινεί, να διαπαιδαγωγεί. Με τη μουσική του Μίκη θα συνεχίζουμε να πορευόμαστε ώσπου… «να σημάνουν οι καμπάνες» της κοινωνικής απελευθέρωσης. Αλλά και όταν «τελειώσει ο πόλεμος» δεν θα τον ξεχάσουμε… Θα είναι μαζί μας και όταν «κοκκινίζουν τα όνειρα».

Αθάνατος Μίκη!

Στους οικείους του το ΚΚΕ απευθύνει τα θερμά του συλλυπητήρια και τους εύχεται καλή δύναμη.

ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ: Ο Μίκης Θεοδωράκης πέρασε σήμερα στην αιωνιότητα

Ο Μίκης Θεοδωράκης πέρασε σήμερα στην αιωνιότητα.

Όσο κανένας Έλληνας σύνδεσε το όνομά του με ολόκληρη τη σύγχρονη πολιτιστική και πολιτική Ιστορία της χώρας.

Συμμετείχε ήδη από την κατοχή στους λαϊκούς αγώνες για Ελευθερία, Δημοκρατία και Ανεξαρτησία, σε μια περίοδο που είχε αρχίσει να γράφει τα πρώτα μουσικά του έργα.

Συνεχίζει τη μουσική του πορεία στο Παρίσι κυρίως συνθέτοντας κλασικά έργα, διατηρώντας ζωντανό το ενδιαφέρον του για τις πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα. Επιστρέφει στην Αθήνα τη δεκαετία του 1960, όπου και ηχογραφείται ο Επιτάφιος σε ποίηση του Γιάννη Ρίτσου. Πρόκειται για τον ελληνικό δίσκο που άλλαξε οριστικά την πορεία της ελληνικής μουσικής.

Συνδέει το μουσικό του έργο με τα παλλαϊκά αιτήματα της εποχής που σχετίζονταν με την Παιδεία, τη Δημοκρατία και την ελευθερία της έκφρασης. Ιδρύει τους Λαμπράκηδες, όπου υπήρξε ο πρώτος Πρόεδρος τους. Εκείνα τα χρόνια παρουσιάζει τα έργα Επιφάνεια σε ποίηση Γιώργου Σεφέρη και Άξιον Εστί σε ποίηση Οδυσσέα Ελύτη. Η μουσική του στην ταινία Αλέξης Ζορμπάς του Μιχάλη Κακογιάννη αποτελεί για όλον τον πλανήτη διαχρονικά τον ύμνο της Ελλάδας και της χαράς της ζωής.

Ο Μίκης Θεοδωράκης καταφέρνει το ακατόρθωτο: μια χειμαζόμενη Ελλάδα από τη φτώχεια τραγουδάει σε μορφή λαϊκών τραγουδιών ό,τι πιο μοντέρνο εμφανιζόταν στην ελληνική, και όχι μόνο, ποίηση. Η συνθετική του εργασία επάνω στον Νερούδα συγκλόνισε τη Λατινική Αμερική. Το έργο του γρήγορα απέκτησε παγκοσμιότητα και έγινε το αναμφίβολο μουσικό συνώνυμο της Ειρήνης και της Δημοκρατίας

Κατά τη δικτατορία ο Μίκης Θεοδωράκης φυλακίστηκε και εξορίστηκε. Μετατράπηκε σε παγκόσμιο σύμβολο αντίστασης κατά της δικτατορίας των συνταγματαρχών, για τη Δημοκρατία και την Κοινωνική Δικαιοσύνη.

Ο Μίκης Θεοδωράκης ταυτίστηκε με τα νιάτα, τις προσδοκίες και τους αγώνες για ένα καλύτερο μέλλον εκατομμυρίων Ελλήνων ανά τον κόσμο για τρεις γενιές. Αποτέλεσε μια μουσική ιδιοφυΐα χωρίς κανένα προηγούμενο. Έφτασε την ελληνική μουσική σε ανυπέρβλητες κορυφές, με όπερες, συμφωνίες, εκκλησιαστικά έργα και λαϊκά τραγούδια.

Σήμερα είναι ημέρα εθνικού πένθους.

Αντίο, Μίκη.

«Αποχαιρετούμε με θλίψη, σεβασμό και τιμή τον Μίκη Θεοδωράκη. Τον αστείρευτο συνθέτη, τον Μίκη του πολιτισμού και των αγώνων» αναφέρει σε δήλωσή της η πρόεδρος του Κινήματος Αλλαγής, Φώφη Γεννηματά για τον θάνατο του Μίκη Θεοδωράκη.

Από το Γραφείο Τύπου της Νέας Δημοκρατίας, για το θάνατο του Μίκη Θεοδωράκη, εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση:

«Σήμερα η Ελλάδα πενθεί. Ο Μίκης Θεοδωράκης, ο παγκόσμιος Έλληνας πέρασε στην αιωνιότητα. Ο Θεοδωράκης ήταν μια πολυσχιδής προσωπικότητα που με το μουσικό του έργο έγινε οικουμενικός, ενώ η πολιτική του δράση υπερέβαινε τις διαχωριστικές γραμμές.

Αποχαιρετούμε με θλίψη ένα σύμβολο της Ελλάδος. Ο λόγος και το έργο του Μίκη Θεοδωράκη θα είναι πάντα μια παρακαταθήκη Πολιτισμού, Ανθρωπισμού και κάλεσμα για ενότητα προκειμένου να αντιμετωπίζονται οι κατά καιρούς μεγάλες προκλήσεις».

“Της Δικαιοσύνης Ήλιε Νοητέ… Μίκη φωτεινέ έφυγες. Σκοτείνιασε η Ελλάδα”, αναφέρει σε δήλωσή του για τον θάνατο του Μίκη Θεοδωράκη, ο πρόεδρος της Ελληνικής Λύσης, Κυριάκος Βελόπουλος.

«Η Ρωμιοσύνη φτώχυνε σήμερα, αλλά τη Ρωμιοσύνη ο Μίκης Θεοδωράκης την προίκισε με μια μεγάλη περιουσία, που την κατέστησε περισσότερη πλούσια στο διηνεκές» ανέφερε ο γραμματέας του ΜέΡα 25 Γιάνης Βαρουφάκης, από το βήμα της Ολομέλειας, αναφερόμενος στην απώλεια του σπουδαίου Έλληνα, κατά την έναρξη της ομιλίας του στο σχέδιο νόμου του υπουργείου Εργασίας για την μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού για την νέα γενιά.

“Σήμερα πενθούμε όλοι”, δήλωσε για τον θάνατο του Μίκη Θεοδωράκη στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Μαρίζα Κωχ. «Θέλω να πω συλλυπητήρια σε όλους μας. Έφυγε αυτός -και μαζί με άλλους γιατί δεν έπαψε ποτέ η Ελλάδα να δίνει τέτοιες μορφές- που μας ανέβασε λίγο ψηλότερα. Είμαι καθηλωμένη γιατί τα σπίτια μας είναι απέναντι και βλέπω τον κόσμο να συγκεντρώνεται και πώς κλαίει… ‘Ανθρωποι που κλαίνε με αναφιλητά για το τι συμβολίζει, τι αναφορές υπάρχουν στη μορφή του Μίκη», συμπλήρωσε η ίδια. «Χρόνια ερχόντουσαν μαζί με τον Νίκο Κούνδουρο στο σπίτι που είμαι εδώ απέναντι, για χρόνια ήμασταν πολύ καλή συντροφιά και με άλλους πολλούς. Κάναμε πολύ καλή παρέα, τα μεσημέρια, όταν οι άλλοι έκαναν σιέστα εμείς καθόμασταν στο τραπέζι και το κρατούσαμε ως το βράδυ. Γιατί είχαμε πολλά να πούμε», σημείωσε η Μαρίζα Κωχ, εμφανώς συγκινημένη.

Όσο για το τι θυμάται πιο πολύ από τον Μίκη, η γνωστή ερμηνεύτρια ανέφερε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ: «Πάντα ζωντανή είναι η στιγμή που με άκουσε να τραγουδώ σε μια μπουάτ το 1966 και μου λέει ‘από σήμερα είσαι δική μου τραγουδίστρια’. Και με πήρε, μαζί με τη Μαρία Φαραντούρη, μικρές κοπέλες και οι δυο τότε, και κάναμε έναρξη και συνεχίσαμε ως τη νύχτα του πραξικοπήματος, το ΄67. Τραγουδήσαμε στην πρώτη μπουάτ που έκανε ο Μίκης με τα δικά του τραγούδια. Την προηγούμενη χρονιά, στον χώρο αυτό που λεγόταν “Τζάκι”, στην οδό Μουρούζη, δίπλα στη ρώσικη πρεσβεία, ήταν ο Χατζιδάκις με τη Μούσχουρη και την επόμενη το σχήμα του Μίκη με δυο πρωτόβγαλτες τραγουδίστριες και το συγκρότημά του».

«Για μένα ήταν καθοριστική εποχή για όλη μου τη διαδρομή -δεν λέω χρονιά γιατί ήταν ολόκληρη εποχή. Αλλά πάντα είχαμε επαφή και χαρήκαμε τη γειτονία μας. Η τελευταία από τις μουσικές μνήμες ήταν το πόσο δουλέψαμε μαζί τα τραγούδια που έγραψε για παιδιά. Έχω πολλά να θυμάμαι, όπως όλοι οι Έλληνες. Η μουσική του μίλησε σε όλους μας, αλλά τουλάχιστον μέχρι τα τελευταία λίγα χρόνια, κάθε Έλληνας έχει να πει και μια προσωπική στιγμή για τον Μίκη. Ο τρόπος που χαριζόταν, τα χέρια που έσφιγγε, πώς αγκάλιαζε, τι έκανε… Η πατρική μορφή του», κατέληξε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Μαρίζα Κωχ.

Η τραγουδίστρια, ηθοποιός και συγγραφέας Ντόρα Γιαννακοπούλου, που έχει τραγουδήσει τεράστιες επιτυχίες άρρηκτα συνδεδεμένες με το έργο του Μίκη Θεοδωράκη, δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ συγκινημένη: «Ο Μίκης ήταν πάντα ένας μύθος και πάντα θα παραμείνει ένας μύθος. Δεν υπάρχει άλλη περίπτωση. Υπήρξα πολύ τυχερή που συνεργάστηκα μαζί του και πολύ συγκινημένη που τον χάσαμε».

Ο Γιώργος Νταλάρας γράφει στο Facebook στη δική του σελίδα: «Για λίγο τώρα ΣΙΓΗ».

«Ο μόνος άνθρωπος που είδα να πετάει», γράφει ο Φοίβος Δεληβοριάς χαρακτηριστικά σε ανάρτησή του για τον Μίκη Θεοδωράκη.

Με τα πιο θερμά λόγια μίλησε ο Μανώλης Μητσιάς για τον σπουδαίο μουσικοσυνθέτη. «Ο Μίκης ήταν μια κολώνα της Ακρόπολης. Σίγουρα! Αυτή η τελειότητα που υπάρχει στην Ακρόπολη ήταν ο Μίκης. Ένας πολύ μεγάλος Έλληνας, πατριώτης, δημοκράτης. Ένα ελεύθερο πνεύμα, ανυπότακτος. Αλλά πάντα υπέρ της πατρίδας. Ήταν πολύ πατριώτης ο Μίκης», είπε μιλώντας στην τηλεόραση του OPEN.

«Όταν ήρθε η Μεταπολίτευση, ήμουν ο πρώτος που συνεργάστηκε με τον Μίκη», ανακάλεσε στη μνήμη του ο Μανώλης Μητσιάς. «Ήταν πάντα ανοιχτός για μένα, είχα το ελεύθερο να συνεργάζομαι μαζί του όποτε το ήθελα», συνέχισε.

«Σφράγισε την ελληνική μουσική όχι μόνο με τα τραγούδια του αλλά και με την αισθητική του», επεσήμανε.

«Είναι μία πολύ στενάχωρη ημέρα σήμερα. Αυτά τα πρόσωπα δεν πεθαίνουν. Για τον κόσμο ο Μίκης Θεοδωράκης ήταν είναι και θα είναι σύμβολο. Πρόκειται για μία τεράστια απώλεια για τη χώρα. Ταυτόχρονα αφήνει πίσω του μία μεγάλη παρακαταθήκη. Είμαστε ευγνώμονες στον Μίκη. Ειδικα εμείς που είχαμε την τιμή να συνεργαστούμε μαζί του. Ο Μίκης θα είναι πάντα παρών» δήλωσε ο Μίλτος Πασχαλίδης στο NEWS 24/7. 

«Είμαι τυχερός που συνεργάστηκα μαζί του βρέθηκε ένας άνθρωπος που ανέδειξε τη μουσική. Τον λάτρευα, είχα την ευκαιρία να συνεργαστώ πολύ στενά μαζί του να παίξουμε τραγούδια να του δείξω κάποιους λαϊκούς δρόμους ένα διάστημα…» Ήταν γεμάτος δημιουργία στο στούντιο, απ’ τη μια στιγμή στην άλλη, πώς άλλαζε τα πράγματα, τις μελωδίες τις εισαγωγές, ήταν απερίγραπτος» ανέφερε ο συνθέτης, Χρήστος Νικολόπουλος. «Είναι πολύ γνωστά τα έργα του, αυτός πρώτος χρησιμοποίησε την ποίηση που δεν το είχε φανταστεί κανείς ότι θα γίνει κάτι τέτοιο στην Ελλάδα» δήλωσε στο ΣΚΑΪ.

Ο Γιώργος Κατσαρός δήλωσε στον ΣΚΑΪ ότι «είναι μια μαύρη μέρα που δε θα την ξεχάσουμε εύκολα, όπως δε θα ξεχάσουμε εύκολα το Μίκη το Θεοδωράκη… Είναι πολύ δύσκολη στιγμή για εμάς τους συνθέτες, ήταν ένας από τους πρωτεργάτες γενικά στο ελληνικό τραγούδι ύστερα από εκείνον και το Μανό ακολουθήσαμε ένα δρόμο που το ονομάσαμε ελαφρολαϊκο τραγούδι ελληνικό τραγούδι βάλαμε το μπουζούκι στα τραγούδια μας… μπροστάρης».

«Τι να πρωτοπείς για τον Μίκη; Συνεργάστηκα και συνδικαλιστικά μαζί του τον έζησα από κοντά, ήταν τόσο πολύ αγαπητός από την πρώτη στιγμή που τον πλησίαζες σε έκανε να τον αγαπήσεις – έκτος του ότι ήταν μεγάλο μουσικό ταλέντο… Ήταν φίλος» πρόσθεσε ο Γ. Κατσαρός.

«Σήμερα θρηνούμε την απώλεια του κορυφαίου Έλληνα συνθέτη και σπουδαίου διανοούμενου και αγωνιστή Μίκη Θεοδωράκη. Αν και ο Μίκης έμοιαζε να έχει κερδίσει την αθανασία, εντούτοις η μέρα του φυσικού του θανάτου ξημέρωσε για να μας γεμίσει θλίψη και να σημάνει με τον πιο οδυνηρό τρόπο το οριστικό τέλος μιας εποχής» σημειώνει ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής της ΕΛΣ Γιώργος Κουμεντάκης.

«Το σπουδαίο έργο του, συνώνυμο με τον σύγχρονο ελληνικό πολιτισμό, θα παραμείνει στην ψυχή και την καρδιά του καθενός από μας, χωρίς καμία φθορά από τον χρόνο. Είναι χρέος μας να το διαφυλάξουμε και να το μεταλαμπαδεύσουμε στις γενιές που θα έρθουν. Το έργο του Μίκη ξεπερνάει τα όρια της μουσικής, του τραγουδιού, της τέχνης και αποτελεί μια ωδή στον αστείρευτο αγώνα για ζωή και ελευθερία.

Για όλους εμάς εδώ στην Εθνική Λυρική Σκηνή, που είχαμε σχεδιάσει μαζί του τον τριετή κύκλο αφιερωμένο στο έργο του (2021-2024), η σκέψη ότι θα τον πραγματοποιήσουμε χωρίς να τον έχουμε στο πλάι μας να μας συμβουλεύει και να μας καθοδηγεί όπως πάντα, αλλά ότι θα πρέπει να του τον αφιερώσουμε στη μνήμη του, αποτελεί μια ακόμα οδυνηρή συνειδητοποίηση».

Πολλά μηνύματα έχουν γραφτεί ακόμα για τον μεγάλο μουσικοσυνθέτη

Τριήμερο εθνικό πένθος κήρυξε ο πρωθυπουργός

Με αναφορά στον θάνατο του μεγάλου Έλληνα μουσικοσυνθέτη, Μίκη Θεοδωράκη, ξεκίνησε την εισαγωγική του τοποθέτηση στο υπουργικό συμβούλιο, ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης κηρύσσοντας παράλληλα τριήμερο εθνικό πένθος.

Ο πρωθυπουργός, ξεκίνησε λέγοντας πως η συνεδρίαση του υπουργικού επισκιάζεται από την απώλεια του Μίκη Θεοδωράκη. «Η φωνή του σίγησε και μαζί του σίγησε και ολόκληρος ο Ελληνισμός».

Όπως είπε ο κ. Μητσοτάκης, «όλοι είχαμε ξεχάσει πως είναι θνητός», κάνοντας αναφορά στον Κωστή Παλαμά. Συνέχισε δε λέγοντας πως «μας αφήνει παρακαταθήκη τα τραγούδια του, την πολιτική του δράση, αλλά και την εθνική του προσφορά σε κρίσιμες στιγμές. Η Ρωμιοσύνη σήμερα κλαίει».

Λίγο πριν ολοκληρώσει την τοποθέτησή του ο κ. Μητσοτάκης είπε πως με απόφαση της κυβέρνησης από σήμερα κηρύσσεται τριήμερο εθνικό πένθος.

Σχολιάστε Ελεύθερα