5 χρόνια μετά…….

Τουρκία, Παρασκευή 15 Ιουλίου 2016 (5 χρόνια πριν), μια ομάδα στρατιωτικών παρακινεί το στράτευμα της γείτονος χώρας να πάρει την εξουσία στα χέρια του, το καθεστώς ερντογάν υπέστη ένα ράπισμα που όμως παρακινεί τον λαό στην ανατροπή. Το παράδοξο είναι πως ο Ερντογάν χρησιμοποίησε σε αυτή την ανατροπή τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, που στη συνέχεια έβαλε σοβαρότατους περιορισμούς.

Σε όλες τις περιπτώσεις η Ελλάδα, παθούσα της περιόδου 1967-1974, όσο και ενάντια στις εθνικές μας επιδιώξεις και να είναι, στηρίζει τις νόμιμα εκλεγμένες κυβερνήσεις. Βέβαια η σημερινή κυβέρνηση, άλλο ένα παράδοξο, στηρίζει την ανύπαρκτη κυβέρνηση του Γκουαϊδό στη Βενεζουέλα, αλλά ας μην το ανοίξουμε αυτό το θέμα τώρα. Το πραξικόπημα στη γείτονος χώρα απέτυχε και αυτό γιατί αντέδρασε ο λαός της χώρας, όπου αφού κλήθηκαν από την θρησκευτική ηγεσία της κύριας θρησκείας της χώρας, Ισλάμ, να υπερασπίσει τον Ερντογάν, εντέλει κλήθηκαν με μήνυμα μέσα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, από τον ίδιο τον πρόεδρο να υπερασπιστούν την Τουρκική Δημοκρατία (μεγάλη συζήτηση το κατά πόσο υπάρχει δημοκρατία στη γειτονική χώρα).

Τα γεγονότα

Στις 13 Ιουλίου του 2016, 2 ημέρες πριν τα γεγονότα της 15ης Ιουλίου, ο Ερντογάν υπέγραψε διάταγμα βάσει του οποίου οι Τούρκοι στρατιώτες είχαν ασυλία από οποιαδήποτε νομική δίωξη ενόσω συμμετέχουν σε δραστηριότητες που αφορούν την εσωτερική ασφάλεια της χώρας, όπου οι οποιοεσδήποτε διώξεις κατά των διοικητών θα πρέπει να εγκρίνονται πρώτα από τον πρωθυπουργό, ενώ αυτές κατά των χαμηλότερων στελεχών του στρατού από τους κυβερνήτες των επαρχιών της χώρας.

Το μέτρο αυτό, χαρακτηρίστηκε ως μέτρο εξομάλυνσης των σχέσεων μεταξύ της κυβέρνησης και των ενόπλων δυνάμεων, κατά την ίδια περίοδο όπου ο στρατός ανελάμβανε αυξημένες εξουσίες στις περιοχές των Κούρδων σε σχέση με την αστυνομία και τις παραστρατιωτικές μονάδες.

Στις 15 Ιουλίου του 2016, όπως αναφέρθηκε, πολεμικά αεροπλάνα πετούσαν πάνω από την Άγκυρα, και τόσο η πλατεία Φατίχ Σουλτάν Μεχμέτ όσο και η γέφυρα του Βοσπόρου στην Κωνσταντινούπολη στην κατεύθυνση της Ανατολίας προς την Ευρώπη έκλεισαν. Ήταν το πρώτο μέρος του σχεδίου των στρατιωτικών, που όπως υποστηρίζει ο Ερντογάν, παρακινήθηκαν από τον Φατίχ Γκιουλέν, που ζει εξόριστος στις ΗΠΑ.

Ο πρωθυπουργός της Τουρκίας Μπιναλί Γιλντιρίμ ανάφερε ότι η στρατιωτική δράση «αναλήφθηκε έξω από την αλυσίδα της διοίκησης» και ήταν «παράνομη απόπειρα» κατάληψης της εξουσίας με «τμήμα του στρατού». Τα τοπικά μέσα μαζικής επικοινωνίας μετέδωσαν πως στο αεροδρόμιο Ατατούρκ κυκλοφορούσαν άρματα μάχης. Παράλληλα ανακοίνωσε πως η σύνδεση των χρηστών στις διαδικτυακές υπηρεσίες του Twitter, Facebook, και YouTube έχει φραχτεί, ωστόσο το Twitter ανακοίνωσε πως η φραγή δεν ήταν ολική. Ο ανώτατος διοικητής των ενόπλων δυνάμεων ήταν όμηρος των πραξικοπηματιών. Τα στρατεύματα επίσης εισήλθαν στα γραφεία του υπουργείου Δικαιοσύνης στην Κωνσταντινούπολη και ζήτησαν από το προσωπικό να αποχωρήσει. Μια ανακοίνωση που έγινε από το τουρκικό Γενικό Επιτελείο ανέφερε πως Οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις έχουν πλήρως καταλάβει την διαχείριση της χώρας για να επαναφέρουν την συνταγματική τάξη, ανθρώπινα δικαιώματα και ελευθερίες, το κράτους του νόμου και την γενική ασφάλεια η οποία ζημιώθηκε.

Όλες οι διεθνείς συμφωνίες βρίσκονται ακόμα σε ισχύ ανακοίνωνε το Γενικό επιτελείο του Τουρκικού στρατού. Ελπίζουμε πως οι καλές σχέσεις μας με όλες τις χώρες θα συνεχιστούν.

Ανέφεραν πως οι πράξεις τους έγιναν ώστε να διατηρηθεί η δημοκρατική τάξη, και το κράτος νόμου πρέπει να παραμείνει προτεραιότητα. Η διοίκηση της 1ης Στρατιάς στην Κωνσταντινούπολη όμως ισχυρίστηκε πως ο στρατός δεν υποστηρίζει το πραξικόπημα και πως οι υπαίτιοι αποτελούν μια πολύ μικρή ομάδα η οποία ήταν στα πρόθυρα του να ελεγχθεί. Στις 21:02 UTC ανακοινώθηκε από το πρακτορείο Reuters πως Τούρκοι στρατιώτες ήταν εντός των κτηρίων του τουρκικού κρατικού ραδιοτηλεοπτικού σταθμού στην Άγκυρα.

Μετά την κατάληψη από τον στρατό, οι στρατιωτικοί εξέδωσαν ανακοίνωση πως η δημοκρατική και κοσμική εξουσία του νόμου έχει διαβρωθεί από την παρούσα κυβέρνηση και πως η Τουρκία καθοδηγείται πλέον από ένα συμβούλιο ειρήνης το οποίο θα εγγυηθεί την ασφάλεια του πληθυσμού. Η εκπομπή του κρατικού ραδιοσταθμού διακόπηκε. Το αεροδρόμιο Ατατούρκ έκλεισε, και όλες οι πτήσεις εσωτερικού και εξωτερικού ακυρώθηκαν. Ο στρατός ισχυρίστηκε πως ένα νέο σύνταγμα θα δημιουργηθεί το συντομότερο δυνατό. Στην Άγκυρα αναφέρθηκαν έκρηξη και πυροβολισμοί στο κτήριο του κρατικού ραδιοσταθμού. Τα άρματα μάχης άνοιξαν πυρ κατά του κτηρίου του τουρκικού κοινοβουλίου.

Οι πρώτες αναφορές για τον Ερντογάν ανέφεραν πως βρισκόταν ασφαλής στην Μαρμαρίδα όπου βρισκόταν σε διακοπές. Το γραφείο προεδρίας εξέδωσε ανακοίνωση λέγοντας πως οι δυνάμεις πιστές στον Φετχουλλάχ Γκιουλέν και το Κίνημα Χιζμέτ ήταν οι υπαίτιοι της απόπειρας του πραξικοπήματος. Ο ίδιος ο Ερντογάν εξέδωσε ανακοίνωση καλώντας τους Τούρκους να αψηφήσουν τις στρατιωτικές απαγορεύσεις και να βγουν στους δρόμους, με την ανακοίνωση του να γίνεται μέσω της εφαρμογής κινητού τηλεφώνου FaceTime και να αναμεταδίδεται από το CNN Türk, ενώ υπήρξαν και αναφορές πως έφυγε από τη χώρα με χρήση ιδιωτικού αεροπλάνου.

Αναφορές προερχόμενες από την Τουρκία, ανέφεραν ότι το πραξικόπημα απέτυχε, κάτι το οποίο επιβεβαιώθηκε λίγη ώρα αργότερα. Οι αναφορές αυτές ανέφεραν ότι οι πρωτεργάτες του πραξικοπήματος συνελήφθησαν, ενώ πριν τις 3 η ώρα την νύχτα, ανακτήθηκε ο έλεγχος της κρατικής ραδιοτηλεόρασης της Τουρκίας από πλήθος ανθρώπων. Λίγο μετά από τις 2 τα ξημερώματα, καταρρίφθηκε από Τούρκικο πολεμικό F-16, στρατιωτικό ελικόπτερο πάνω από τον εναέριο χώρο της Άγκυρας. Ταυτόχρονα σημειώθηκαν εκρήξεις έξω από το κτήριο του Τουρκικού κοινοβουλίου. Αμέσως ξεκίνησαν συλλήψεις από την αστυνομία, στρατιωτών που συμμετείχαν στο πραξικόπημα.

Οι ίδιες αναφορές αργότερα ανέφεραν ότι το αεροσκάφος που μετέφερε τον πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπ Ταϊγίπ Ερντογάν, επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη, από της οποίας το αεροδρόμια είχαν αποχωρήσει οι στρατιώτες των πραξικοπηματιών. Στις 3:20 τα ξημερώματα του Σαββάτου 16ης Ιουλίου, το αεροπλάνο του Ερντογάν προσγειώθηκε σε απομονωμένο χώρο. Λίγα λεπτά αργότερα άρχισε να εκπέμπει κανονικά η κρατική ραδιοτηλεόραση. Στις 3:41 επιβεβαιώθηκε από επίσημη ανακοίνωση η επιστροφή του Ερντογάν στην Τουρκία. Λίγα λεπτά πριν προηγήθηκε εισβολή στρατιωτών των πραξικοπηματιών, που εισέβαλαν στο κτήριο του CNN Türk και διέκοψαν την ζωντανή ροή του προγράμματος, όπου λίγο αργότερα οι πραξικοπηματίες συνελήφθησαν από την αστυνομία και η ροή του προγράμματος επανήλθε κανονικά.

Στα μέσα της 16ης Ιουλίου πια η κυβέρνηση φάνηκε να έχει ανακτήσει τον έλεγχο της χώρας και το πραξικόπημα να έχει αποτύχει, ωστόσο ο Ερντογάν παρέμεινε ακόμα στο αεροδρόμιο Ατατούρκ, όπου και διέταξε την δίωξη και σύλληψη πολλών χιλιάδων στρατιωτικών και δικαστικών υπαλλήλων, ύποπτων για συμμετοχή στο πραξικόπημα. Ωστόσο σε άλλη εξέλιξη της ίδιας χρονικής περιόδου, αναφέρθηκε πως πραξικοπηματίες του ναυτικού, συνέλαβαν τον αρχηγό του τουρκικού στόλου τον οποίο κρατούσαν όμηρο σε πολεμικό πλοίο, ωστόσο τελικά αποσαφηνίστηκε πως ο αρχηγός του στόλου συνελήφθηκε ως πραξικοπηματίας από τις κυβερνητικές δυνάμεις.

Στις 11:51 προσγειώθηκε στο αεροδρόμιο της Αλεξανδρούπολης ελικόπτερο της τουρκικής αστυνομίας, το οποίο μετέφερε 8 άτομα, επικαλούμενο μηχανική βλάβη. Οι επιβαίνοντες συνελήφθησαν για παράνομη είσοδο στη χώρα και ζήτησαν πολιτικό άσυλο.

Η επόμενη μέρα και οι εκκαθαρίσεις

Μια εκτεταμένη εκκαθάριση της τουρκικής δημόσιας υπηρεσίας ξεκίνησε στον απόηχο της απόπειρας πραξικοπήματος, με τον Πρόεδρο Ερντογάν να προειδοποιεί τους αντιπάλους του ότι «θα πληρώσουν βαρύ τίμημα γι’ αυτό». Οι The New York Times, μαζί με κάποια άλλα δυτικά μέσα ενημέρωσης, όπως η The Economist, περιέγραψαν τις εκκαθαρίσεις ως «αντιπραξικόπημα», με τους Times να αναμένουν ότι ο πρόεδρος θα «γίνει πιο εκδικητικός και εμμονικός με τον έλεγχο από ποτέ, αξιοποιώντας την κρίση, όχι μόνο για να τιμωρήσει στασιαστές στρατιωτικούς, αλλά για την περαιτέρω καταστολή σε όποια διαφωνία υπάρχει στην Τουρκία».

Από την 20η Ιουλίου του 2016, η κάθαρση περιελάμβανε πάνω από 45.000 στρατιωτικούς αξιωματούχους, αστυνομικούς, δικαστές, διοικητές και οι δημοσίους υπαλλήλους οι οποίοι συνελήφθησαν ή παύθηκαν, συμπεριλαμβανομένων 2.700 δικαστών, 15.000 καθηγητών όπως και κάθε πανεπιστημιακτός κοσμήτορας της χώρας.163 στρατηγοί, ναύαρχοι και πτέραρχοι τέθηκαν υπό κράτηση, γύρω στο 45% του συνόλου του τουρκικού στρατού.

Κατά τη διάρκεια των γεγονότων πάντως έχουν αναφερθεί 265 νεκροί και πολλοί τραυματίες, ενώ δεν έχουν υπολογιστεί πόσοι είναι οι νεκροί και οι τραυματίες από τις διώξεις του καθεστώτος Ερντογάν μετά το πραξικόπημα. Το πραξικόπημα άφησε μια βαθιά πληγή στην χώρα, ενώ τον νόμιμα εκελεγμένο πρωθυπουργό τον έκανε πολύ πιο αυταρχικό.

Οι αντιδράσεις των Τουρκικών κομμάτων

Τα τουρκικά κόμματα της αντιπολίτευσης αντέδρασαν έντονα μετά το πραξικόπημα, αφού το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP) εξέδωσε μια δήλωση, εκφράζοντας δημόσια την αντίθεσή του στο πραξικόπημα, και η Hürriyet Daily News ανέφερε ότι ηγέτης του Εθνικιστικού Κινήματος (MHP), Ντεβλέτ Μπαχτσελί, τηλεφώνησε στον πρωθυπουργό Μπιναλί Γιλντιρίμ για να εκφράσει την αντίθεσή του στο πραξικόπημα. Οι αντιπρόεδροι του Δημοκρατικού Κόμματος των Λαών (HDP) της αντιπολίτευσης, εξέδωσαν μια δήλωση λέγοντας ότι το κόμμα ήταν «υπό οποιεδήποτε συνθήκες και με βάση τις αρχές του, ενάντια σε κάθε είδους πραξικόπημα…».

Μεταξύ των μικρών κομμάτων, το αριστερίζον εθνικιστικό Πατριωτικό Κόμμα του Ντογού Περιντσέκ που υποστηρίζει τη δημοκρατία, θεώρησε τον Γκιουλέν και τους Αμερικανούς ως υπεύθυνους. Η κουρδική μαχητική αυτονομιστική οργάνωση ΡΚΚ, την οποία η Τουρκία και οι σύμμαχοί της έχουν χαρακτηρίσει ως τρομοκρατική οργάνωση, κάλεσε τους υποστηρικτές τους να μείνουν μακριά από το πραξικόπημα και να υπερασπιστούν το λαό τους, ενώ το Κομμουνιστικό Κόμμα της Τουρκίας κάλεσε το λαό για την ανατροπή της κυβέρνησης του ΑΚΡ που τον ονόμασε «εχθρό της ανθρωπότητας».

Οι Διεθνείς αντιδράσεις και η αντίδραση της Ελλάδας

Κατά την διάρκεια της απόπειρας, η Ευρωπαϊκή Ένωση ανακοίνωσε πως βρίσκεται σε συνεχή επαφή και παρακολουθεί τις εξελίξεις, καλώντας για εγκράτεια και για προφύλαξη των δημοκρατικών θεσμών. Τα Ηνωμένα Έθνη, μέσω ανακοίνωσής τους, έκαναν έκκληση για ηρεμία στη χώρα. Ο υπουργός εξωτερικών της Ρωσίας, Σεργκέι Λαβρόφ, σε ανακοίνωση του είπε πως είναι σημαντικό να αποφευχθεί η αιματοχυσία, και οποιοδήποτε θέμα θα πρέπει να λυθεί εντός συνταγματικού πλαισίου. Ο υπουργός εξωτερικών των ΗΠΑ, Τζον Κέρρυ, είπε στην ανακοίνωσή του πως ελπίζει για σταθερότητα και ειρήνη στην Τουρκία, ενώ ο πρόεδρος Μπάρακ Ομπάμα έκανε επίσης έκκληση για αυτοσυγκράτιση και για υποστήριξη των δημοκρατικών θεσμών.

Σε Ελλάδα και Κύπρο, οι Ένοπλες Δυνάμεις τέθηκαν σε αυξημένη ετοιμότητα και έγινε ανάκληση όλου του προσωπικού στις μονάδες τους, ενώ οι αρχηγοί όλων των κλάδων ξεκίνησαν σύσκεψη με τον αρχηγό ΓΕΕΘΑ. Ο κατηγορούμενος από την τουρκική κυβέρνηση ως υπαίτιος του πραξικοπήματος, Φετουλάχ Γκιουλέν, αρνήθηκε κατηγορηματικά ότι βρίσκεται πίσω από την απόπειρα καταδικάζοντας την, ενώ αργότερα υποστήριξε πως η απόπειρα ήταν σκηνοθετημένη έτσι ώστε να ενισχυθεί η απολυταρχία του Ερντογάν στην Τουρκία καθώς πλέον είναι ελεύθερος να προβεί σε εκκαθαρίσεις αντιφρονούντων. Παρόμοιες θεωρίες αναδημοσιεύτηκαν και από ξένα περιοδικά και εφημερίδες. Η αλήθεια είναι ότι όντως το πραξικόπημα έδωσε την δύναμη στην κυβέρνηση να καταπατήσει δικαιώματα πολιτών, να διώξει ανθρώπου που δεν είχαν καμία σχέση με το παραξικόπήμα, απλά ήταν σε αντίπαλο πολιτικό στρατόπεδο και βέβαια όπως είδαμε στη συνέχεια ο Ερντογάν καταπάτησε και διεθνής συμβάσεις με πολύ κλασσικό παράδειγμα της μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε Τζαμί.

Σχολιάστε Ελεύθερα