Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου (1893-1972): Στιχουργός

Γράφει η Τασσώ Γαΐλα

Αϊδίνι της Μικράς Ασίας, γενέτειρα του Φώτη Κόντογλου, του Ηλία Βενέζη και της Ευτυχίας Παπαγιαννοπούλου γόνο της ευκατάστατης οικογένειας Χατζηγεωργίου – Οικονόμου. Η μικραή Ευτυχία πήρε πολύ καλή μόρφωση και το 1911 παντρεύτηκε τον πλούσιο συντοπίτη της Κώστα Νικολαΐδη με τον οποίο απέκτησε δύο κόρες, τη Μαρία και την Καίτη.

10 ΔΙΑΜΑΝΤΙΑ ΤΗΣ ΕΥΤΥΧΙΑΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΟΠΟΥΛΟΥ - Melodia 88FM

Το 1919 το Αϊδίνι, λόγω της κατάληψής του από τον Ελληνικό Στρατό, θα γνωρίσει ως αντίποινα από τους Τούρκους πρωτοφανείς βαρβαρότητες. Η Ευτυχία με τα δυο κοριτσάκια της και την μητέρα της θα βρεθεί εκτοπισμένη στην Αττάλεια όπου θα περάσουν δύο μαρτυρικά χρόνια ώσπου να φτάσουν τελικά στον Πειραιά όπου θα συναντήσει ξανά τον σύζυγό της Κ.Ν. κι αυτόν πρόσφυγα και χωρίς περιουσία.

Είναι η εποχή που η Ευτυχία με το πράγματι εντυπωσιακό παρουσιαστικό θα ασχοληθεί με το θέατρο (1926-42), διαγράφοντας μία λαμπρή θεατρική καριέρα ως ηθοποιός θιάσων της Μ. Κοτοπούλη, Βεάκη (στο Εθνικό Θέατρο) κλπ. Εν τω μεταξύ, το 1932, είχε αποβιώσει ο πρώτος της σύζυγος Κ.Ν. και η Ευτυχία την ίδια χρονιά είχα παντρευτεί με τον συνταξιούχο αστυφύλακα Γεώργιο Παπαγιαννόπουλο (πέθανε το 1956) και ζούσε μαζί του και με τις 2 κόρες της στην περιοχή του Κολωνού. Μαζί τους και η αγαπημένη της μητέρα την οποία η Ευτυχία θα χάσει τα δύσκολα χρόνια της κατοχής.

Η φιλία της Ευτυχίας με την τραγουδίστρια Μαρίκα Νίνου θα είναι η αφορμή για τη γνωριμία της (περίπου το 1950), με τον μεγάλο λαϊκό συνθέτη Βασίλη Τσιτσάνη και το ξεκίνημα της πετυχημένης της καριέρας στο χώρο του λαϊκού τραγουδιού με στίχους βιωματικούς, ευφάνταστους, φιλοσοφημένους, διαχρονικούς.

Το θρυλικό τραγούδι «Τα καβουράκια» (συνθέτης Β. Τσιτσάνης), είναι ένα από τα τραγούδια της Ευτυχίας που συνέβαλαν να δημιουργηθεί αμέσως μύθος γύρω από το όνομά της. Δεκαετίες ’50 και ’60, εποχή της μεγάλης άνθησης του λαϊκού τραγουδιού, αντίστοιχη και η επιτυχία της Ευτυχίας, η οποία το 1960 θα βιώσει την τραυματική εμπειρία του ξαφνικού θανάτου της πρωτότοκής της Μαρίας και, τότε γράφει την κορυφαία της επιτυχία: «Δυο πόρτες έχει η ζωή«, ενώ παράλληλα -όπως η ίδια δήλωσε αργότερα σε συνέντευξή της- το τραγικό αυτό γεγονός της δημιουργούσε το πάθος για την χαρτοπαιξία.

Γνωστές οι κατοπινές διαμάχες που προέκυψαν για την πατρότητα στίχων της και αυτό γιατί για να καλύπτει η Ευτυχία τις ανάγκες της στην χαρτοπαιξία, προέτρεπε τους συνθέτες στους οποίους πουλούσε τους στίχους της όσο-όσο, να μην αναγράφουν το όνομά της όχι μόνο στους δίσκους, αλλά ούτε και στις καρτέλες της εταιρείας που διαχειρίζεται τα πνευματικά δικαιώματα των δημιουργών (ΑΕΠΙ), έναντι άμεσης χρηματικής ικανοποίησης.

Εδώ να σημειώσω ότι ο συνθέτης Απόστολος Καλδάρας την 10ετία του ’60, αγόρασε τραγούδια της και ανέγραψε ο ίδιος το όνομά της στις ετικέτες των δίσκων και τις καρτέλες της ΑΕΠΙ για να προστατεύσει το έργο της.

Είχε προηγηθεί η γνωστή ιστορία με την πατρότητα του «Δυο πόρτες έχει η ζωή» στο οποίο ο Στέλιος Καζαντζίδης φερόταν ως ερμηνευτής, συνθέτης και στιχουργός και που ο ίδιος με την εντιμότητα που τον διέκρινε, είχε δηλώσει σε συνέντευξή του πως τους στίχους τους αγόρασε από την Ευτυχία.

Μανώλης Χιώτης, Κ. Καπλάνης, Α. Καλδάρας, Β. Τσιτσάνης, κορυφαίοι συνθέτες – συνεργάτες της Ευτυχίας, η οποία στο απόγειο της δόξας της και λίγο πριν το ’70 σταμάτησε να γράφει στίχους αισθανόμενη «κουρασμένη» και «άδεια» όπως δήλωνε στις συνεντεύξεις της.

Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου: η στιχουργός που τραγουδήθηκε από το ...
Ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης με την Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου

Χαρακτηριστικό απόσπασμα για τον τρόπο διαχείρισης των στίχων της σας μεταφέρω από την βιογραφία του Γιώργου Ζαμπέτα (τίτλος: Μάλιστα κ. Ζαμπέτα, συγγραφέας: Κ. Παπασπήλιος, σελ. 60, κεφ.: «Το κουτούκι της Γριάς».

… Ήταν τον χειμώνα του ’60, στον «Κήπο του Αλλάχ», όταν ο Γιώργος δέχτηκε επίσκεψη από την Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου. Η σπουδαία στιχουργός, γνωρίζοντας την χρυσή καρδιά του, ερχότανε συχνά να εισπράξει χαρτζιλίκι για την χαρτοπαιξία της. Εκείνο το βράδυ όμως ήταν ιδιαίτερα επιτακτική:

Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου: «Έλα εδώ ρε!»

Γιώργος Ζαμπέτας: «Αγάπη μου, ό,τι θέλεις».

Ευτυχία: «Δεν έχω να πληρώσω το νοίκι».

Γιώργος: «Πάρε, αγάπη μου, ένα χιλιάρικο».

Ευτυχία: «Τόσα πολλά;»

Γιώργος: «Τόσα και άλλα τόσα για πάρτη σου».

Ευτυχία: «Ωραία ξηγιέσαι, γι’ αυτό πάρε χάρισμά σου αυτό το τραγούδι».

Γιώργος: «Θα το πάρω, αλλά θα το κάνω δίσκο με το όνομά σου, για να παίρνεις και τα ποσοστά σου».

Κι αν μας σπάσουν το μπουζούκι

κι αν μας κλείσουν το κουτούκι….

στίχοι από το κλασικό «Κουτούκι», το τραγούδι της Ευτυχίας με το οποίο ο Γ. Ζαμπέτας έκανε την πρώτη του εμφάνιση στη δισκογραφία ως τραγουδιστής στα μέσα του ’60 με την εταιρεία ODEON. Αυτό το τραγούδι ήταν που καθιέρωσε τον Γ. Ζαμπέτα ως τραγουδιστή.

Αν θέλεις μάνα / Ηλιοβασιλέματα / Θα βρω μουρμούρη μπαγλαμά / Όνειρο απατηλό / Πήρα απ’ τη νιότη χρώματα / Αργά, είναι πια αργά / Στ’ Αποστόλη το κουτούκι, μερικοί τίτλοι από τις εκατοντάδες τραγούδια της Ευτυχίας Παπαγιαννοπούλου που έγιναν μεγάλες επιτυχίες.

Ας θυμηθούμε δύο:

Δυο πόρτες έχει η ζωή

Δυο πόρτες έχει η ζωή…

Άνοιξα μια και μπήκα,

σεργιάνισα ένα πρωϊνό,

κι ώσπου να ‘ρθει το δειλινό

από την άλλη βγήκα!…..

Όλα είναι ένα ψέμα, μια ανάσα, μια πνοή

σα λουλούδι κάποιο χέρι θα μας κόψει μιαν αυγή!….

Συνθέτης, ερμηνευτής: Στέλιος Καζαντζίδης

(γραμμένο για τον χαμό της κόρης της Μαρίας, ηθοποιού και συζύγου του επίσης ηθοποιού Φραγκίσκου Μανέλλη).

Και Ηλιοβασιλέματα

Ηλιοβασιλέματα (τρις)

Γεμάτα αναμνήσεις

Θυμάμαι ακόμα και πονώ

το τελευταίο δειλινό (δις)

πριν φύγεις και μ’ αφήσεις

Ηλιοβασιλέματα

Γεμάτα αναμνήσεις

Δειλινά αξέχαστα (τρις)

Μες στα στενά δρομάκια

τώρα με άλλον αγκαλιά

περνάς τα στέκια τα παλιά (δις)

κι εγώ πίνω φαρμάκια

δειλινά αξέχαστα

Μες στα στενά δρομάκια

Ηλιοβασιλέματα (τρις)

και τι δεν μου θυμίζουν

και όπως πέφτει η βραδιά

την έρημή μου την καρδιά (δις)

οι πόνοι την ξεσκίζουν

ηλιοβασιλέματα

και τι δεν μου θυμίζουν

Μουσική: Μανώλης Χιώτης

Πρώτη εκτέλεση: Μαίρη Λίντα

Η Ευτυχία, αρχές του ’70 παρουσίασε σοβαρά προβλήματα υγείας που την ταλαιπώρησαν έως το θάνατό της στις 7 Ιανουαρίου του 1972. Η πολυκύμαντη ζωή της ενέπνευσε πολλές βιογραφίες ενώ η ίδια, η αποκαλούμενη «Γριά του Ρεμπέτικου«, η στιχουργός με τον ιδιότυπο χαρακτήρα, αναμφίβολα κατέχει τη θέση της κορυφαίας στιχουργού του λαϊκού τραγουδιού.

Πηγές: «Μουσικό Ημερολόγιο 2012», Κ. Μπαλαχούτη

«Μάλιστα κύριε Ζαμπέτα», Κ. Παπασπήλιου, 2009, Εμπειρία/ Εκδοτική

Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου – Ανθολογία – 2007



Categories: ΑΠΟΨΕΙΣ

Tags: , , ,

Σχολιάστε Ελεύθερα

Αρέσει σε %d bloggers: