Το πετρελαιοκίνητο ιστιοφόρο « Ιωάννης Κουτούφαρης»

Γράφει η Τασσώ Γαΐλα

Το πλοίο δεν άραξε… σε παράφραση του τίτλου του βιβλίου διηγημάτων του Μενέλαου Λουντέμη θα μπορούσε να είναι ο τίτλος του άρθρου αυτού ,άρθρου-αφιερώματος στο τρίτο μεγαλύτερο Ελληνικό πετρελαιοκίνητο ιστιοφόρο της εποχής του που ήταν ικαριώτικο.

Αντίγραφο του πλοίου από πίνακα ζωγραφικής της Δέσποινας Κουτούφαρη την οποία ευχαριστώ θερμά για την διάθεση του υλικού.

Το ιστιοφόρο ‘Ιωάννης Κουτούφαρης’ ανήκε στα τέσσερα αδέλφια Βασίλη, Ηλία, Τριαντάφυλλο και Σταμάτη Κουτούφαρη καθώς και στον πατέρα τους Ιωάννη Σταματίου Κουτούφαρη, όλοι κάτοικοι Μαγγανίτη Ικαρίας.

Ένα αντίγραφο του πλοίου στην συλλογή των έργων της εικαστικού Δέσποινας Κουτούφαρη η αφορμή αυτού του αφιερώματος με την συνδρομή της Δέσποινας που παρείχε το υλικό.

Ας πάρουμε την ιστορία από την αρχή , δηλαδή από την κατασκευή του σκάφους.

Το πλοίο ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΟΥΤΟΥΦΑΡΗΣ κατασκευάστηκε στη Σάμο το 1933 και ήταν 250 τόνοι κι όπως ήδη ανέφερα ήταν ένα από τα τρία μεγαλύτερα  πετρελαιοκίνητα ιστιοφόρα της Ελλάδας την εποχή εκείνη με ιδιοκτήτες τους αδελφούς Κουτούφαρη και τον πατέρα τους Ιωάννη Κουτούφαρη.

Ταξίδια και φορτία.

Το Π/Κ Ιστιοφόρο ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΟΥΤΟΥΦΑΡΗΣ μετέφερε για χονδρεμπόρους του Ρεθύμνου από τον Πειραιά προϊόντα που εισήγαγαν από τσιμέντα,  οικοδομική ξυλεία κ.λπ. και τα μετέφερε στην Κρήτη , ενώ εξήγαγαν λάδια σε βαρέλια, σαπούνια και άλλα προϊόντα της Κρητικής γης.

Την εποχή εκείνη τα επιβατικά ατμόπλοια δεν είχαν τα μέσα για τη φόρτωση εμπορευμάτων , αλλά δεν είχαν ακόμη και το χρόνο για τη φόρτωσή τους.  Τα δε φορτηγά επειδή το παλαιό λιμάνι του Ρεθύμνου ήταν πολύ μικρό και με πολύ στενή είσοδο ήταν αδύνατο να εισέλθουν.

Εάν ερχόταν επιβατικό ατμόπλοιο έπρεπε να είναι εκτός λιμανιού και ο καιρός καλός για να μπορούν να εξυπηρετηθούν οι επιβάτες για την αποβίβασή τους και την επιβίβασή τους σε λέμβους.

Όλα λοιπόν, πήγαιναν καλά για το ‘Ιωάννης Κουτούφαρης’ και τους ιδιοκτήτες του έως…

1940: ελληνοϊταλικός πόλεμος.

Με την κήρυξη του Ελληνοϊταλικού πολέμου  το πλοίο επιτάχθηκε από τις Ελληνικές ένοπλες δυνάμεις, και μόλις κατελήφθη η Βόρεια Ήπειρος και ο αλβανικός λιμένας των Αγίων Σαράντα από τις Ελληνικές ένοπλες δυνάμεις, μετέφερε στον λιμένα των Αγίων Σαράντα για το μαχόμενο Ελληνικό στρατό στο αλβανικό μέτωπο,  στρατό , πυρομαχικά, ανταλλακτικά, ταχυδρομείο και τρόφιμα, αλεύρι, κριθάρι , γαλέτες, χαλβάδες, μπάλες χόρτου, ελιές, νάρκες κ.ά., όπως αναφέρει το ημερολόγιό του της πολεμικής αυτής περιόδου με γεμάτο σφραγίδες του Λιμεναρχείου των Αγίων Σαράντα, το οποίο πρωτότυπο ημερολόγιο φυλάσσεται στο ιστορικό αρχείο  του Ναυτικού Μουσείου της Ελλάδας στη Ζέα Πειραιά, καθώς επίσης και αντίγραφο του ημερολογίου της πολεμικής περιόδου του ελληνοαλβανικού πολέμου και άλλα έγγραφα .

Γερμανική κατοχή.

Το πλοίο ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΟΥΤΟΥΦΑΡΗΣ μετά την κατάληψη της Ελλάδας από τους Γερμανούς, επιτάχθηκε από τις Γερμανικές κατοχικές δυνάμεις για τις ανάγκες τους στην Ελλάδα και του Ρόμελ στην Βόρεια Αφρική.

Όπως διαβάζουμε στην σελίδα του ημερολογίου του πλοίου όταν ο κυβερνήτης του πλοίου στις 18 Μαΐου 1944 πήγε στο λιμάνι του Πειραιά δεν βρήκε το επιταγμένο πλοίο στο αγκυροβόλιο του γιατί όπως του είπαν οι υπόλοιποι του πληρώματος το είχαν πάρει Γερμανοί με άγνωστο προορισμό. Όταν πήγε στην Γερμανική επιταξία ο κυβερνήτης να αναφέρει το γεγονός  και να μάθει τι συμβαίνει οι Γερμανοί του είπαν ότι γνώριζαν το γεγονός. Τελικά το πλοίο επέστρεψε στις 26 Μαΐου στον Πειραιά γεμάτο πυρομαχικά και το κράτησαν οι Γερμανοί υπό την προστασία τους μέχρι τις 20 Μαΐου.

1944.

Τέλος της Γερμανικής κατοχής , συνθηκολόγηση, παράδοση και αποχώρηση των Γερμανικών στρατευμάτων από την Ελλάδα.

Και το πλοίο δεν άραξε…

Το ‘τέλος’ του Ιωάννης Κουτούφαρης.

Το ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΟΥΤΟΥΦΑΡΗΣ φορτωμένο πολεμοφόδια, νάρκες, βόμβες, παρέπλεε με τα αποχωρούντα Γερμανικά στρατεύματα και όταν έφτασε στη Χαλκίδα στις 15 Οκτωβρίου 1944 το οδήγησαν στον Φάρο Κακής Κεφαλής και με κανονιοβολισμούς το Γερμανικό Πολεμικό Ναυτικό το ανατίναξε. Βυθίστηκε δημιουργώντας τεράστιο ωστικό κύμα που θρυμμάτισε πολλά τζάμια των σπιτιών της πόλης της Χαλκίδας.

Η ιστορία ενός ικαριώτικου πετρελαιοκίνητου από την νηολόγηση του στις 28 Σεπτεμβρίου 1933 μέχρι τις 15 Οκτωβρίου 1944 οπότε και εβυθίσθει από κανιοβολισμούς Γερμανικών σκαφών στον Φάρο Κακής Κεφαλής στην Χαλκίδα όπως μας πληροφορεί και το σχετικό έγγραφο του Λιμεναρχείου Σάμου που εξέδωσε στις 22 Οκτωβρίου 1952 για λογαριασμό του Ηλία Κουτούφαρη ενός εκ των ιδιοκτητών του πλοίου.


Υ.Γ 1:Η παραπάνω Ελαιογραφία σε μουσαμά πίνακας ζωγραφικής του εν λόγω πλοίου της Δέσποινας Ι. Κουτούφαρη υπάρχει στην είσοδο του Μουσείου Εμπορικής Ναυτιλίας, Ινστιτούτο Εμπορικής Ναυτιλίας.

Υ.Γ 2:Το ημερολόγιο του πλοίου κι άλλα έγγραφα φυλάσσονται στο τμήμα Ιστορικού αρχείου του Ναυτικού Μουσείου Ελλάδος

Σχολιάστε Ελεύθερα