74 Χρόνια από το θάνατο του Βασιλέα Γεωργίου

Γεώργιος Β’, βασιλεύς στο Βασίλειο της Ελλάδας κατά τα διαστήματα 1922-1924, 1935-1941 και 1946-1947 και πρωθυπουργός από 14 Απριλίου 1941-22 Απριλίου 1941…

Ο Γεώργιος γεννήθηκε στη Δεκέλεια, στη βασιλική έπαυλη Τατοΐου το πρωί της 7ης Ιουλίου (π. ημ.) ή 20 Ιουλίου (ν. ημ.) του 1890 και ήταν ο πρωτότοκος γιός του τότε πρίγκιπα-διαδόχου και μετέπειτα βασιλέως Κωνσταντίνου Α’ (1868-1923) και της Διαδόχου Σοφίας της Πρωσίας και της Ελλάδας (1870-1932), αδελφής του Κάιζερ αυτοκράτορα Γουλιέλμου Β’ της Γερμανίας.

Ο Γεώργιος υπήρξε-κατά γενική ομολογία-, από τις δραματικές μορφές της νεώτερης Ελληνικής Ιστορίας. Σε γενικές γραμμές, ακολούθησε τον πατέρα του με τον οποίον και ήταν συναισθηματικά συνδεδεμένος, κατά την διάρκεια της ζωής του. Έτσι, υπηρέτησε στο στρατό ως υπασπιστής του, παρέμεινε στο πλευρό του κατά την διάρκεια της σύγκρουσης του με τον Ελ. Βενιζέλο και τον ακολούθησε το 1917 στην εξορία, παραμερίστηκε στη σειρά διαδοχής από τον μικρότερο αδελφό του Αλέξανδρο (βασιλιάς των Ελλήνων 11 Ιουνίου 1917-25 Οκτωβρίου 1920), κατόπιν απαιτήσεως της Αντάντ (Entente-Αγγλογαλλική συμμαχία) και του Ελευθερίου Βενιζέλου. Επέστρεψε από την εξορία το 1920 και μετά την εκλογική ήττα του Βενιζέλου και την παλινόρθωση της Βασιλείας.

Το 1922 όμως γίνεται η Μικρασιάτικη καταστροφή υπό την ευθύνη του πατέρα του, Φεύγει από την Ελλάδα ως βασιλιάς, αφού την 11η Σεπτεμβρίου ο πατέρας του παραιτήθηκε από τον θρόνο για να αναλάβει αυτός την 22η Σεπτεμβρίου. Το πολίτευμα όμως άλλαξε και η Β’ Ελληνική δημοκρατία αποκατέστησε τον θεσμό του βασιλιά με τον πρόεδρο.Μετά από 11 περίπου έτη εξορίας επανήλθε, έπειτα από το Δημοψήφισμα του 1935.

Με την επιστροφή του στη χώρα, ο Γεώργιος μαζί με τον Ιωάννη Μεταξά έθεσαν τις βάσεις για να προετοιμαστεί η χώρα για τον πόλεμο που ήταν προφανές ότι ερχόταν. Όταν τα ναζιστικά στρατεύματα εισήλθαν στην Αθήνα μαζί με την κυβέρνηση Τσουδερού έφυγαν για την Κρήτη. Όταν κατελήφθη και η Κρήτη από τους Γερμανούς έφυγαν για το Κάιρο. Με την απελευθέρωση της Ελλάδας υποχρεώθηκε να παραμείνει στο εξωτερικό και να δεχθεί την Αντιβασιλεία. Κλήθηκε πάλι να βασιλεύσει το 1946 και απεβίωσε μετά από έξι μήνες και συγκεκριμένα την 1η Απριλίου του 1947.

Ετάφη στο βασιλικό κοιμητήριο, στο Τατόι. Ήταν 57 ετών. Επειδή από το γάμο του με την Ελισάβετ δεν είχε αποκτήσει όμως παιδιά, τον διαδέχτηκε ο αδελφός του και μέχρι τότε διάδοχος Παύλος.

Ο Γάμος του

Στις 27 Φεβρουαρίου 1921 τελέστηκαν οι διπλοί γάμοι του Γεωργίου με την πριγκίπισσα της Ρουμανίας Ελισάβετ (1894-1956) και του πρίγκιπα διαδόχου της Ρουμανίας Καρόλου με την αδελφή του Γεωργίου, πριγκίπισσα Ελένη. Το ζευγάρι δεν απέκτησε παιδιά και τελικά χώρισε στις 6 Ιουλίου 1935 εκτός Ελλάδας, λίγους μήνες πριν την επιστροφή του Γεωργίου στη χώρα.

Η Μικρασιάτικη καταστροφή και η εξορία

Στις 22 Οκτωβρίου 1923, τρεις μόλις μέρες μετά την προκήρυξη εκλογών για τις 16 Δεκεμβρίου 1923, ξέσπασε Στρατιωτικό Κίνημα με ηγέτες τους υποστρατήγους Γ. Λεοναρδόπουλο και Π. Γαργαλίδη και το συνταγματάρχη Γ. Ζήρα. Ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο διαδραμάτισε στην οργάνωση και την εκδήλωση του κινήματος μια ομάδα μοναρχικών αξιωματικών, γνωστή ως «Οργάνωση Ταγματαρχών», που βρισκόταν σε άμεση επαφή με τον Ι. Μεταξά. Οι κινηματίες προσκαλούσαν την Επαναστατική Κυβέρνηση να διαλυθεί.

Οι αρχηγοί του κινήματος ωστόσο ήταν βενιζελικής προέλευσης, ο δε Γ. Λεοναρδόπουλος είχε πάρει μέρος στο κίνημα της Εθνικής Άμυνας στη Θεσσαλονίκη το 1916. Οι υπόλοιποι όμως ήταν σαφώς φιλομοναρχικοί. Οι σχέσεις των κινηματιών με βασιλικούς κύκλους θεωρήθηκαν στοιχεία ενοχοποιητικά για εμπλοκή του Γεωργίου.

Το Κίνημα Λεοναρδόπουλου-Γαργαλίδη απέτυχε και παρέτεινε την πολιτική ανωμαλία καθώς και την ισχύ του στρατιωτικού νόμου και την απαγόρευση έκδοσης των αντιβενιζελικών εφημερίδων. Μέσα σε κλίμα έντασης έγιναν οι βουλευτικές εκλογές στις 16 Δεκεμβρίου 1923 για την ανάδειξη της Δ΄ Συντακτικής Εθνοσυνέλευσης. Στις εκλογές, από τις οποίες απείχε η αντιβενιζελική παράταξη, εκλέχθηκαν βουλευτές μόνο από τη βενιζελική παράταξη. Τρεις μέρες αργότερα, στις 19 Δεκεμβρίου 1923, με υπόδειξη της κυβέρνησης Γονατά, ο Βασιλιάς Γεώργιος Β΄ έφυγε προσωρινά από τη Ελλάδα, ώσπου να αποφασιστεί η τύχη του πολιτεύματος|.Αντιβασιλέας ορίστηκε ο Παύλος Κουντουριώτης.

Η εξορία στη Ρουμανία και τη Μεγάλη Βρετανία

Όλα τα μέλη της βασιλικής οικογένειας άρχισαν να αναχωρούν από την Ελλάδα. Ο ίδιος με τη σύζυγό του αναχώρησαν στις 19 Δεκεμβρίου επιβιβαζόμενοι από τον Πειραιά στο ατμόπλοιο Δάφνη. Τους προέπεμψαν ο πρόεδρος της κυβέρνησης Γονατάς με την σύζυγό του η οποία προσέφερε ανθοδέσμη στην βασίλισσα. Έφθασαν στην Κωνστάντζα το βράδυ της 21ης Δεκεμβρίου και το επόμενο μεσημέρι εγκαταστάθηκαν στο Βουκουρέστι.

Τον υποδέχθηκαν η ρουμανική βασιλική οικογένεια, ολόκληρο το ρουμανικό υπουργικό συμβούλιο και οι αρχές της πόλης, κάτι που συνιστούσε έμμεση αποδοκιμασία των γεγονότων στην Ελλάδα. Το βασιλικό ζεύγος εγκαταστάθηκε στην βίλλα Controceni που τους παραχωρήθηκε από τον βασιλιά της Ρουμανίας. Αργότερα αγόρασε δική του κατοικία στο τέρμα της Καλέα Βικτόρια, της μεγαλύτερης λεωφόρου του Βουκουρεστίου.

Λίγο αργότερα αυτός αναχώρησε για τη Μεγάλη Βρετανία, όπου και εγκαταστάθηκε μόνιμα κάτω από την προστασία του εκεί βασιλιά Γεωργίου Ε΄. Στις 25 Μαρτίου του 1924 ανακηρύχθηκε Αβασίλευτη Δημοκρατία με ψήφισμα της Δ΄ Συντακτικής Εθνοσυνέλευσης και η δυναστεία κηρύχθηκε έκπτωτη. Το ζήτημα τέθηκε στο Δημοψήφισμα της 13η Απριλίου 1924 και εγκρίθηκε με το 69% της λαϊκής ψήφου.

Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στο εξωτερικό του αρνήθηκε να αναγνωρίσει το νέο πολίτευμα, χαρακτηρίζοντάς το προϊόν βίας από την επαναστατική κυβέρνηση και το στρατό. Σύμφωνα με τα αρχεία του Φόρεϊν Όφις, ο τέως βασιλιάς είχε πεισθεί να διεκδικήσει εκ νέου τον θρόνο με τη βοήθεια των διεθνών διασυνδέσεων του ελευθεροτεκτονισμού και μυήθηκε γι΄αυτόν τον σκοπό σε μια στοά του Λονδίνου, τη Wellwood Lodge.

Η Παλινόρθωση

Μετά το Στρατιωτικό Κίνημα των Παπάγου, Ρέπα, Οικονόμου στις 10 Οκτωβρίου 1935 που οργανώθηκε από τον Γ. Κονδύλη, καταργήθηκε η Αβασίλευτη Δημοκρατία και επαναφέρθηκε προσωρινά σε ισχύ το Σύνταγμα του 1911 με ψήφισμα της Ε΄ Συντακτικής Εθνοσυνέλευσης και ορίστηκε το Δημοψήφισμα της 3ης Νοεμβρίου 1935 όπου θα ενέκρινε ή όχι ο λαός την επαναφορά της Βασιλείας. Με το αμφιλεγόμενο, κατά ορισμένους, δημοψήφισμα αποκαταστάθηκε στο θρόνο του.

Ο βασιλιάς Γεώργιος με τον Κονδύλη

Αμέσως μετά την επιστροφή του, στις 25 Νοεμβρίου 1935, επιχείρησε να συμφιλιώσει τις αντιμαχόμενες πολιτικές παρατάξεις. Προχώρησε στη συγκρότηση υπηρεσιακής κυβέρνησης, στις 30 Νοεμβρίου 1935 υπό τον καθηγητή της νομικής σχολής Κωνσταντίνο Δεμερτζή και διενήργησε τις εκλογές της 26ης Ιανουαρίου 1936 με απλή αναλογική, στην οποία καμία παράταξη δεν κατάφερε να εξασφαλίσει αυτοδυναμία.

Υπ’ αυτές τις συνθήκες και θέλοντας να αποτρέψει το σχηματισμό αντιβασιλικής κυβέρνησης επέτρεψε στον Ιωάννη Μεταξά να σχηματίσει κυβέρνηση με την ανοχή των μεγάλων κομμάτων και αργότερα, στις 4 Αυγούστου 1936, την επιβολή ειδικού καθεστώτος (Καθεστώς της 4ης Αυγούστου) περιορίζοντας συνταγματικά δικαιώματα, χαρακτηριζόμενο ως εκ τούτου Δικτατορία.

Ο β’ παγκόσμιος πόλεμος και η 4η Αυγούστου

Υπό το καθεστώς της 4ης Αυγούστου, ο Μεταξάς κατάφερε να επιβάλει τον έλεγχό του στο κράτος και το στρατό, αν και πάντα υπό την ανοχή και επίβλεψη του Γεωργίου. Παρά τις φημολογούμενες φιλογερμανικές ιδέες του Μεταξά, καθώς και τις επιρροές του από φασιστικά καθεστώτα της εποχής, η εξωτερική πολιτική της Ελλάδας παρέμεινε προσδεδεμένη στο άρμα της Μ. Βρετανίας και πολέμησε μαζί της στον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο.

Το ξημέρωμα της 28ης Οκτωβρίου 1940 ο Γεώργιος ενημερώθηκε τηλεφωνικά από τον Ιωάννη Μεταξά για το ιταλικό τελεσίγραφο, που του επέδωσε ο Ιταλός πρέσβης Εμμανουέλε Γκράτσι. Με διάταγμα που δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης, ο βασιλιάς ανέλαβε τη γενική αρχηγία των ενόπλων δυνάμεων της χώρας. Στο διάγγελμά του προς τον ελληνικό λαό ο Γεώργιος ανέφερε:

Ο Πρόεδρος της Κυβερνήσεως σας ανήγγειλε προ ολίγου υπό ποίους όρους ηναγκάσθημεν να κατέλθωμεν εις πόλεμον κατά της Ιταλίας, επιβουλευθείσης την ανεξαρτησίαν της Ελλάδος. Κατά την μεγάλην αυτήν στιγμήν είμαι βέβαιος ότι κάθε Έλλην και κάθε Ελληνίς θα εκτελέσωσι το καθήκον των και θα φανώμεν αντάξιοι της ενδόξου ημών Ιστορίας. Με πίστην εις τον Θεόν και εις τα πεπρωμένα της φυλής, το Έθνος σύσσωμον και πειθαρχούν ως εις άνθρωπος, θα αγωνισθή υπέρ βωμών και εστιών μέχρι της τελικής Νίκης.

Μετά την αυτοκτονία του Κορυζή, ο Γεώργιος Β΄ διόρισε πρωθυπουργό τον Εμμανουήλ Τσουδερό μέχρι να εισβάλουν οι Γερμανοί στην πρωτεύουσα. Μετά την είσοδο των Γερμανών στην Αθήνα, ο Βασιλεύς μαζί με την Κυβέρνηση και τις ελεύθερες ελληνικές ένοπλες δυνάμεις Βασιλικού ναυτικού και Βασιλικής Αεροπορίας κατέφυγε στην Κρήτη όπου και συμμετείχε στις πολεμικές επιχειρήσεις των στρατευμάτων της Ελλάδας, της Μεγάλης Βρετανίας, της Αυστραλίας και της Νέας Ζηλανδίας (καθ΄ όλη τη διάρκεια της Μάχης της Κρήτης), και τελικά ξέφυγε διασχίζοντας τα βουνά για να φτάσει στις νότιες ακτές του νησιού απ’ όπου κατέφυγε στην Αίγυπτο. Ενώ η ελληνική εξόριστη κυβέρνηση παρέμεινε στην Αίγυπτο ο ίδιος μετέβη στο Συμμαχικό Στρατηγείο στο Λονδίνο, όπου παρέμεινε σχεδόν καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου.

Ο Γεώργιος κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου στην Αίγυπτο

Η επάνοδος του 1946 και η τελευταία του εμφάνιση

Κατά τη διάρκεια της κατοχής, η ανάπτυξη στην Ελλάδα ισχυρού αντιστασιακού κινήματος από αριστερές κυρίως δυνάμεις, που αντιτάσσονταν στη Βασιλεία, οδήγησαν σε συμφωνία, με βάση την οποία μετά την απελευθέρωση θα διενεργούνταν νέο δημοψήφισμα για το πολιτειακό και μέχρι τότε ο Γεώργιος θα παρέμενε στο εξωτερικό.

Μετά την απελευθέρωση, τον Οκτώβριο του 1944, η τεταμένη πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα οδήγησε στο ξέσπασμα ένοπλης σύγκρουσης μεταξύ των αστικών και των αριστερών δυνάμεων. Έτσι, προκειμένου να παραμείνει ο αστικός κόσμος ενωμένος, εξαναγκάστηκε από τον Τσόρτσιλ να διορίσει Αντιβασιλέα και προσωρινό αρχηγό του κράτους τον συμπαθή στους Βενιζελικούς Αρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό.

Μετά τη νίκη τους στις εκλογές της 31ης Μαρτίου 1946, το φιλοβασιλικό Λαϊκό Κόμμα πίεσε για επίσπευση του δημοψηφίσματος για την επιστροφή του βασιλιά, το οποίο είχε αρχικά τοποθετηθεί για το έτος 1948. Αυτό συνέβη εντέλει με το Δημοψήφισμα της 1ης Σεπτεμβρίου του 1946, και εν μέσω Λευκής τρομοκρατίας στη ύπαιθρο, όπου με 69% υπέρ του, είχαμε την επαναφορά του Γεωργίου στο θρόνο. Αν και σημερα το αποτέλεσμα θεωρείται διαβλητό, τότε δεν αμφισβητήθηκε επισήμως, καθώς πολύ σύντομα σχηματίστηκε ο ΔΣΕ και η χωρα ενεπλάκη στην δίνη του Εμφυλίου.

Ο Γεώργιος επέστρεψε στις 27 Σεπτεμβρίου 1946, όμως απεβίωσε αιφνίδια την 1η Απριλίου 1947 από καρδιακή ανακοπή. Αρχικά μάλιστα, λόγω της ημέρας, δεν έγινε πιστευτή η είδηση του θανάτου του. Ετάφη στο βασιλικό κοιμητήριο, στο Τατόι.

Το βράδυ της 31ης Μαρτίου του 1947 ο βασιλεύς Γεώργιος Β’ με το διαδοχικό ζεύγος Παύλου και Φρειδερίκης και την πριγκίπισσα Αικατερίνη βρέθηκαν σε δημόσια εμφάνιση στον κινηματογράφο Παλλάς για την προβολή της ταινίας Ερρίκος ο Ε’…

ΑΗ τελευταία εμφάνιση ττου βασιλιά στον κινηματογράφο Παλλάς….

Αυτή έμελλε να είναι και η τελευταία δημόσια εμφάνιση του Γεωργίου, εφ’ όσον στις 13.55 της επομένης και 1ης του Απρίλη απεβίωσε αιφνιδίως στα Ανάκτορα Αθηνών από ανακοπή καρδιάς και σε ηλικία μόλις 57 ετών. Ο μικρός τότε 6χρονος Κωνσταντίνος ο β’ θα περπατήσει δίπλα στον βασιλιά πατέρα του Παύλο και πίσω από το φέρετρο του θείου του Γεωργίου στην κηδεία του στην Αθήνα, που βασίλεψε αυτή την Τρίτη φορά μόλις 6 μήνες. Ο Παύλος θα καθόταν στον θρόνο μέχρι της 6 Μαρτίου του 1944. Ο 6χρονος πρίγκιπας Κωνσταντίνος του 1947, το 1964 θα ήταν μόλις 23 χρονών και θα ήταν ο τελευταίος βασιλιά ς, που θα έβρισκε και αυτός μια δικτατορία μπροστά του…

Βασικές πηγές:

  1. www. Greekroyalfamily. gr
  2. <Γεώργιος Β’>, Παναγιώτη Πιπινέλη-Αθήνα 1951.
  3. Φωτογραφίες-διαδίκτυο


Categories: ΑΠΟΨΕΙΣ

Tags:

Σχολιάστε Ελεύθερα

Αρέσει σε %d bloggers: