Με αφορμή το κλείσιμο της υπόθεσης της δολοφονίας Ούλοφ Πάλμε

Από τη Σύνταξη

Μετά από 34 χρόνια έκλεισε η υπόθεση τς δολοφονίας του Ουλοφ Πάλμε, ενός σημαντικού πολιτικού προσώπου για την Σουηδία. Ας θυμηθούμε μέσα σε λίγες γραμμές ποιός ήταν ο σπουδαίος πολιτικός 

Ο Σβεν Ούλοφ Γιοαχίμ Πάλμε (Sven Olof Joachim Palme) γεννήθηκε στις 30 Ιανουαρίου του 1927 και ήταν σοσιαλδημοκράτης πολιτικός και πρωθυπουργός, όντας ηγέτης του σοσιαλδημοκρατικού κόμματος της Σουηδίας από το 1969 έως το 1986 (έτος που δολοφονήθηκε) και Πρωθυπουργός της Σουηδίας από τον Οκτώβριο του 1969 ως τον Οκτώβριο του 1976 και μαζί με Υπουργική Κυβέρνηση από τον Οκτώβριο του 1982 μέχρι την ημέρα της δολοφονίας του. Μετά την δολοφονία του, τον διαδέχτηκε ο Ίνγκβαρ Κάρλσον. 

Ο Ούλοφ Πάλμε γεννήθηκε στο Ουστερμάλμ, στη Στοκχόλμη της Σουηδίας. Προερχόταν από την ανώτερη τάξη. Ωστόσο, ο πολιτικός του προσανατολισμός επηρεάστηκε από τις Σοσιαλδημοκρατικές ιδέες και ιδανικά. Αυτό οφειλόταν βασικά στα ταξίδια του σε αναπτυσσόμενες χώρες ως φοιτητικός ηγέτης. 

Οι σπουδές του και η ενασχόληση με το φοιτητικό κίνημα

Αρχικα σπούδασε με υποτροφία στο Κολέγιο Κένυον στο Οχάιο των ΗΠΑ το 1947-1948. Κατά τη διάρκεια μάλιστα της παραμονής του στις ΗΠΑ είχε την ευκαιρία να γυρίσει την χώρα με ώτο-στοπ. Όταν επέστρεψε όμως στη Σουηδία, σπούδάσε νομική στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης. Κατά τη διάρκεια των φοιτητικών του χρόνων αναμείχθηκε με τα φοιτητικά πολιτικά πράγματα, δουλεύοντας με την Σουηδική Εθνική Ένωση Φοιτητών. 

Το 1951 έγινε μέλος του σοσιαλδημοκρατικού φοιτητικού συνδέσμου στη Στοκχόλμη, αν και απ’ ό,τι φαίνεται δεν παρευρισκόταν στις πολιτικές τους συναντήσεις την περίοδο εκείνη. Την επόμενη χρονιά εξελέγη Πρόεδρος της Σουηδικής Εθνικής Ένωσης Φοιτητών, μία θέση που καθιστούσε αναγκαίο το κατέβασμα των τόνων για τα κομματικά πιστεύω. 

Η ανάμιξή του με την πολιτική και η καρίερα του  

Το 1953 ο Πάλμε προσελήφθη από τον σοσιαλδημοκράτη Πρωθυπουργό Τάγκε Ερλάντερ για να δουλέψει στη γραμματεία του. Από το 1955 ήταν μέλος της διοικητικής ομάδας της Σουηδικής Σοσιαλδημοκρατικής Συνομοσπονδίας Νεολαίας. Το 1958 εξελέγη μέλος στο κοινοβούλιο. Ο Ούλοφ Πάλμε κατείχε διάφορες κυβερνητικές θέσεις από το 1963 και μετά. Το 1967 έγινε υπουργός Παιδείας και τον επόμενο χρόνο υπήρξε στόχος δριμείας κριτικής από αριστερούς φοιτητές που διαμαρτύρονταν κατά των σχεδίων της κυβέρνησης για πανεπιστημιακή μεταρρύθμιση. 

Στις 14 Οκτωβρίου του 1969 διαδέχτηκε τον επί 23 χρόνια πρωθυπουργό Τάγκε Ερλάντερ αρχιτέκτονα της πολιτικής του “τρίτου δρόμου” ανάμεσα στο σοσιαλισμό και τον καπιταλισμό. Την ημέρα εκείνη έκλεισε η αυλαία στην εποχή Ερλάντερ και άρχισε η εποχή Πάλμε. Ο Πάλμε εξελέγη ομοφώνως ως ο νέος ηγέτης από το συνέδριο του Σοσιαλδημοκρατικού κόμματος. Ο Ούλωφ Πάλμε, με την ενδεκάχρονη πείρα στην πολιτική και την άσκηση της εξουσίας, φιλοδοξούσε να βελτιώσει τη Σουηδία του “κοινωνικού κράτους πρόνοιας” με το μεταρρυθμιστικό του πρόγραμμα που τιτλοφορήθηκε “Ισότητα με θεμελιώδη μεταμόρφωση της κοινωνίας”. 

Υπέρμαχος των δημοκρατικών ελευθεριών, ο Ούλωφ Πάλμε φιλοξένησε στη χώρα του πολλούς Έλληνες αντιπάλους της χούντας των συνταγματαρχών, ενώ ως διακηρυγμένος εχθρός του πολέμου στο Βιετνάμ, προκάλεσε στις αρχές της δεκαετίας του 1970 διεθνή σάλο, όταν επέτρεψε την παραμονή στη Σουηδία σε Αμερικανούς λιποτάκτες. Η 125-μηνη θητεία του Πάλμε ως πρωθυπουργός και ο πρόωρος θάνατός του, τον κατέστησαν τον περισσότερο διεθνώς γνωστό Σουηδό πολιτικό του 20ου αιώνα (με την πιθανή εξαίρεση των δύο ανθρωπιστών Ραούλ Βάλλενμπεργκ και Νταγκ Χαμμαρσκγιούλντ). Ο προστατευόμενός του και πολιτικός του σύμμαχος Μπερντ Κάρλσσον, ο οποίος είχε οριστεί Επίτροπος των Ηνωμένων Εθνών για τη Ναμίμπια τον Ιούλιο του 1987, επίσης είχε πρόωρο θάνατο. Ο Κάρλσσον πέθανε στη συντριβή της Πτήσης Παν Αμ 103 στις 21 Δεκεμβρίου 1988 στο δρόμο για την τελετή υπογραφής των Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη, με την οποία η Νότια Αφρική παραχωρούσε την κατά πολύ αργοπορημένη ανεξαρτησία στη Ναμίμπια. 

Οι προκλησεις του Παλμε που προκάλεσαν το μοιραίο θάνατό του 

Ο Πάλμε ήταν ένας πολιτικός με ισχυρές πολιτικές θέσεις που προκαλούσε συζητήσεις στη διεθνή σκηνή: η οξεία κριτική του εναντίον των ΗΠΑ για τον πόλεμο του Βιετνάμ, οι εκστρατείες του εναντίον της εξάπλωσης των πυρηνικών όπλων, η καταδίκη του απαρτχάιντ και η συνηγορία υπέρ οικονομικών κυρώσεων εναντίον της Νότιας Αφρικής, η υποστήριξή του, οικονομική και πολιτική, για το Αφρικανικό Εθνικό Κογκρέσο (ANC) και την Οργάνωση Απελευθέρωσης της Παλαιστίνης (PLO), η συνάντησή του με τον Φιντέλ Κάστρο της Κούβας, και άλλα έκαναν βέβαιο το γεγονός πως ο Πάλμε διέθετε μεγάλο αριθμό εχθρών στο εξωτερικό. Αλλά και εντός της χώρας του, οι αριστερές απόψεις του δημιούργησαν μεγάλη εχθρότητα από τους δεξιούς της Σουηδίας. 

Την εποχή του θανάτου του ο Πάλμε είχε κατηγορηθεί ως φιλο-σοβιετικός και πως δεν προστάτευε τα συμφέροντα της Σουηδίας. Επομένως είχε κανονιστεί να επισκεφθεί τη Μόσχα για να συζητήσει μια σειρά από μαχητικά θέματα, συμπεριλαμβανομένων των υποτιθέμενων Σοβιετικών υποβρύχιων εισβολών στα Σουηδικά ύδατα.

Η πρωτοβουλία των εξι

Η Κίνηση των έξι για την ειρήνη και το διεθνή αφοπλισμό υπήρξε μια διεθνής πολιτική κίνηση στην οποία πρωτοστάτησαν οι ηγέτες έξι χωρών της υφηλίου, με στόχο τον περιορισμό των εξοπλισμών και την προώθηση των ειρηνευτικών διαδικασιών μεταξύ εμπολέμων κρατών. Θεωρείται ότι η κίνηση σημειώθηκε ως αντιστάθμισμα κατά της πολιτικής των Ηνωμένων Πολιτειών και της Σοβιετικής Ένωσης που είχαν εμπλακεί σε μια διελκυνστίδα ανταγωνισμού μέσω του “προγράμματος του πολέμου των άστρων” και άλλων διαφορών τους, οι οποίες είχαν καταστήσει επισφαλή τη διεθνή σταθερότητα.

Στην πρωτοβουλία μετείχαν οι πρωθυπουργοί της Ελλάδας Ανδρέας Παπανδρέου, της Σουηδίας Ούλοφ Πάλμε, της Ινδίας Ίντιρα Γκάντι και οι πρόεδροι του Μεξικού Μιγκέλ ντε λα Μαντρίντ, της Αργεντινής Ραούλ Αλφονσίν και της Τανζανίας Τζούλιους Νιερέρε. Η πρωτοβουλία αναγγέλθηκε επίσημα στις 22 Μαΐου του 1984, αλλά πολύ σύντομα δέχθηκε δυο σοβαρά πλήγματα, με την απώλεια αφενός της Ίντιρα Γκάντι που δολοφονήθηκε τον Οκτώβριο της ίδιας χρονιάς (αντικαταστάθηκε προσωρινά από το γιο της Ρατζίβ Γκάντι), αφετέρου του Πάλμε που δολοφονήθηκε το Φεβρουάριο του 1986. 

Παρά το αγαθό των προθέσεών τους, οι έξι ηγέτες δεν κατάφεραν να πετύχουν πολλά στην κατεύθυνση του στόχου τους αφού η κυριαρχία του ψυχρού πολέμου σε συνδυασμό με τα συμφέροντα και τις επιμέρους διεκδικήσεις που επικρατούσαν καθόλη τη διάρκεια της δεκαετίας του ’80 δεν επέτρεψαν την δικαίωση των προσδοκιών τους.

Η δολοφονία του 

Ο Ούλοφ Πάλμεσυχνά κυκλοφορούσε χωρίς καμία προστασία από σωματοφύλακες, και η νύχτα της δολοφονίας του ήταν μία από αυτές τις περιπτώσεις. Επιστρέφοντας πεζός στο σπίτι του από έναν κινηματογράφο με τη σύζυγό του Λίσμπετ στον κεντρικό δρόμο Σβεαβέγκεν (Sveavägen) της Στοκχόλμης, γύρω στα μεσάνυχτα της 28 Φεβρουαρίου 1986, το ζευγάρι έπεσε θύμα επίθεσης από έναν δολοφόνο. 

Ο Πάλμε πυροβολήθηκε δύο φορές στο στομάχι, και η σύζυγός του στην πλάτη. Η αστυνομία ανέφερε πως ένας οδηγός ταξί χρησιμοποίησε τον κινητό ασύρματό του για να σημάνει συναγερμό. Δύο νεαρά κορίτσια που κάθονταν σε ένα αυτοκίνητο κοντά στη σκηνή του εγκλήματος προσπάθησαν να βοηθήσουν τον Πρωθυπουργό.

Μεταφέρθηκε επειγόντως στο νοσοκομείο αλλά ήταν νεκρός όταν έφτασε. Η κυρία Πάλμε θεραπεύτηκε από τον τραυματισμό της και ανάρρωσε. Ο δολοφόνος δραπέτευσε προς τα ανατολικά στη διασταύρωση Τουννελγκάταν και εξαφανίστηκε. 

Ο Στιγκ ΄Ενγκστρομ σε συνέντευξή του μετά την δολοφονία (Πηγή: Associated Press)

Στις 10 Ιουνίου 2020 Σουηδοί εισαγγελείς διεξήγαγαν συνέντευξη τύπου όπου κατονόμασαν τον γραφίστα Στιγκ Ένγκστρεμ (γνωστό και με το ψευδώνυμο “ο άνθρωπος του Σκάντια” από την εταιρεία Skandia στην οποία εργαζόταν) ως βασικό ύποπτο της δολοφονίας του Πάλμε. 

Επειδή ο Ένγκστρεμ πέθανε το 2000 (από αυτοκτονία), και δεν υπήρχαν περαιτέρω ερευνητικά ή ποινικά μέτρα που μπορούσαν να εφαρμοστούν, η υπόθεση έκλεισε επίσημα.

Η κηδεία του Ουλοφ Πάλμε

Η τελευταία του επιθυμία ήταν στην κηδεία του να τραγουδήσει η φιλανδέζα ερμηνεύτρια Arja Sajonmaa τον καημό του Μίκη Θεοδωράκη, που είχε γνωριστεί μαζί του, κατά τη διάρκεια της δικτατορίας. 

Δείτε την φιλανδή τραγουδίστρια να ερμηνεύει το τραγούδι του Μίκη Θεοδωράκη στην κηδεία του Ούλοφ Πάλμε στο Δημαρχείο της Στοκχόλμης στις 3 Μαρτίου του 1986



Categories: ΔΙΕΘΝΗ

Tags: ,

Σχολιάστε Ελεύθερα

Αρέσει σε %d bloggers: