Οι ήρωες του Αιγαίου, που κορόιδεψαν τους ναζί

Γράφει ο Νίκος Πηγαδάς για το News 24/7

Κάπου 35.000 πατριώτες και σύμμαχοι, Άγγλοι, Αυστραλοί και Νεοζηλανδοί, απομεινάρια του Βρετανικού Εκστρατευτικού Σώματος, διέφυγαν από την κατοχική Ελλάδα κρυφά στη Μέση Ανατολή για να συνεχίσουν τον πόλεμο κατά του ναζισμού και του φασισμού. Το τεράστιο ρίσκο της μεταφοράς των διαφευγόντων είχαν αναλάβει εθελοντικά και ανιδιοτελώς φτωχοί ψαράδες και ναυτικοί. 

Με το παράτολμο θάρρος, ακόμη και την αποκοτιά τους, αναλάμβαναν με τα καΐκια τους την υλοποίηση των μυστικών αυτών αποστολών. Μερικοί ήταν τόσο ριψοκίνδυνοι, ώστε πραγματοποιούσαν αποστολές διαφυγής ακόμη και από τον Πειραιά. 

Ο καπετάν Κώστας πλήρωσε με εξορία τους αγώνες του 

Σημαντική δράση ανέπτυξε ο καπετάν Κώστας Μεγαλοοικονόμος από το Φλες Ευδήλου Ικαρίας. Ο γιος του, Σωκράτης, αφηγείται στον υπογραφόμενο τα ακόλουθα (βλ. «Εφοπλιστής», Μάιος 2016): 

Ο πατέρας του είχε 6 παιδιά κι ένα καΐκι, με το όνομα «Ειρήνη». Μ’ αυτό ζούσε την οικογένειά του, μέχρι που οι Γερμανοί επίταξαν το καΐκι. Ο καπετάν Κώστας δεν το άντεξε και το 1943 κάνει την επανάστασή του. Οι ναζί είχαν φορτώσει στο «Ειρήνη» 74 βαρέλια λάδι, με προορισμό τον Πειραιά. Το φορτίο συνόδευαν τρεις ένοπλοι Γερμανοί. Αψηφώντας τα πάντα, ο Μεγαλοοικονόμος αφοπλίζει και δένει τους στρατιώτες, με τη βοήθεια του ναύτη Γ. Τσαντέ και του εννιάχρονου γιου του, Γιώργου, κατευθύνεται στη Λεμεσό και παραδίδει τους Γερμανούς και το λάδι στην εκεί αγγλική βάση. Επιστρέφει στην Ελλάδα και πραγματοποιεί αλλεπάλληλες αποστολές διαφυγής. Παράλληλα, κουρσεύει τα επιταγμένα καΐκια, μοιράζοντας δωρεάν τα φορτία στον πεινασμένο λαό. Οι θιγόμενοι μαυραγορίτες τον στοχοποιούν και μετά την απελευθέρωση τον «καρφώνουν» στην Ασφάλεια ως δήθεν «επικίνδυνο κομμουνιστή». Οι ασφαλίτες τον πιέζουν να υπογράψει δήλωση μετάνοιας. Αυτός αρνείται, με αποτέλεσμα να εξοριστεί επί 8 χρόνια σε Μακρόνησο και Αϊ-Στράτη. | Το 1955, στην Ικαρία κρύβονταν 5 καταζητούμενοι αντάρτες του Δημοκρατικού Στρατού. Τότε, ο καπετάν Κώστας παίρνει στο καΐκι τούς αντάρτες, μαζί με 3 εξόριστους, τη 16χρονη κόρη του, Φούλα και όλοι μαζί πηγαίνουν στη Ρουμανία. Εκεί ο Μεγαλοοικονόμος πέθανε το 1976, αφού η τότε Ελλάδα της μισαλλοδοξίας τού είχε στερήσει την ελληνική ιθαγένεια. 

Τρατράς, ο Ικαριώτης ήρωας 

Πρώτος έσυρε τον… χορό της διαφυγής ο Σταμάτης Τρατράς, από τις Ράχες Ικαρίας. Ο Θαν. Πιστικίδης, στο βιβλίο του «Ριζώματα, βιώματα, παθήματα. Αληθινές ιστορίες», Ραφήνα 1985, σ. 152 κ.ε., καταγράφει τα ακόλουθα: «Το πρώτο δρομολόγιο διαφυγής πραγματοποίησε, αρχές Ιουνίου 1941, το καΐκι «Παναγιά», του καπετάν Σταμάτη Τρατρά. […] Κάτω από τη μύτη των Γερμανών, ο καπετάν Σταμάτης έκαμε δύο δρομολόγια στον Τσεσμέ […], με επιβάτες Ελληνες αξιωματικούς και πολιτικά πρόσωπα». Ο ίδιος επισημαίνει πως ο Τρατράς πραγματοποίησε συνολικά 19 ταξίδια και άλλα 17 ο Δημήτρης Γιαγκουδάκης, με το καΐκι «Αγία Παρασκευή». Έπειτα από προδοσία, ο Τρατράς πιάστηκε και εκτελέστηκε από τους Γερμανούς στην Καισαριανή, στις 29.5.1943. Ηταν 32 ετών και μόλις είχε νυμφευθεί. Μαζί του εκτελέστηκαν και οι εξής τέσσερις: Νίκος Μενεγάτος, Σωκράτης Τσελέντης, Νίκος Παλιατσέας και Στράτος Αλλαγάς. Την ώρα της σύλληψης του Τρατρά, στο καΐκι βρισκόταν και ο Λεωνίδας Πυροβολικός, που «έκανε τον ασυρματιστή στον μικρό πομπό που διέθετε το καΐκι». 

Αυτά μου είπε το 2010 ο Σταμάτης Πυροβολικός, γιος του Λεωνίδα, σε συνέντευξη που δημοσιεύθηκε στο ναυτιλιακό περιοδικό «Εφοπλιστής» (Μάης του 2010), προσθέτοντας: «Ηταν το 1943. Είχαν δέσει το καΐκι κάπου στο Φάληρο. Δεν θυμάμαι ακριβώς πού. Εφυγαν όλοι, ο καθένας για συγκεκριμένη αποστολή. Για λόγους προφύλαξης, θα επέστρεφαν, όταν θα ξεκινούσαν το επόμενο δρομολόγιο διαφυγής. Ωστόσο ο Τρατράς γύρισε νωρίτερα στο καΐκι». -Γιατί; -Δεν ξέρω. Η ουσία είναι ό,τι μόλις πλησίασε, τον περίμεναν οι Γερμανοί. 

Ήταν όλος μια πληγή 

Ακολουθεί ο μαρτυρικός Γολγοθάς του καπετάν Σταμάτη. Αφηγείται ο κ. Πυροβολικός: «Οι Γερμανοί τον βασάνιζαν μέρα-νύχτα για ν’ αποκαλύψει τους συνεργάτες του. Αμίλητος ο Τρατράς. Οι ναζί τού περνούν στο κεφάλι ένα μεταλλικό στεφάνι σαν μέγκενη. Το έσφιγγαν μέχρι που βγήκαν τα μάτια του Τρατρά έξω. Έτσι τον είδαν η σύζυγός του και η μητέρα του. Αρχικά δεν τον αναγνώρισαν. Ήταν όλος μια πληγή. Κι όμως άντεξε. Δεν ανέφερε ούτε ένα όνομα. Και σώθηκαν όλοι εκτός από τον ίδιο». 

Ο ήρωας του νησιού 

Το ίδιο περιοδικό (ό.π.) δημοσιεύει συνεντεύξεις Ικαριωτών προς τον υπογραφόμενο, με αναφορά στον καπετάν Σταμάτη: «Ο αείμνηστος θείος μου, ο καπετάν Σταμάτης Τρατράς, ήταν ο ήρωας του νησιού. Ολος ο κόσμος μιλούσε γι’ αυτόν, ακόμη και τώρα», υπογραμμίζει ο Γιάννης Τρατράς, ανιψιός του Σταμάτη. «Ο θείος μου ήταν οργανωμένος, αντιστασιακός. Στην ίδια τοπική οργάνωση, συνδεδεμένη με το ΕΑΜ, ανήκε και ο πατέρας μου, μέχρι που έφυγε στη Μέση Ανατολή. Εντάχθηκε στον ελληνικό Στρατό και πολέμησε στο Αλαμέιν και στο Τομπρούκ. -Πώς συμμετείχε ο θείος σας στη διαφυγή; -Παραλάμβανε από ακτές της Αττικής εγγλέζους στρατιωτικούς, που είχαν απομείνει στην Ελλάδα, καθώς και Έλληνες αντιστασιακούς. -Πώς πιάστηκε; – Είχε κάνει πολλές μεταφορές. Στην τελευταία τον μπλόκαραν οι Γερμανοί. -Υπήρχε κάποιος προδότης; -Ναι. Οι Γερμανοί πήγαν συστημένοι». Ακολουθεί συνέντευξη της Ελένης Τρατρά, παντρεμένης με πρώτο εξάδελφο του ήρωα (βλ. «Εφοπλιστής», ό.π.), με το εξής περιεχόμενο: «Τιμή μας και καμάρι μας για τον καπετάν Σταμάτη. Όλη η γενιά των Τρατράδων ήταν αξιόλογοι άνθρωποι και αριστεροί».



Categories: ΑΠΟΨΕΙΣ

Tags:

Σχολιάστε Ελεύθερα

Αρέσει σε %d bloggers: