1 Νοεμβρίου του 1968: Πεθαίνει ο Γεώργιος Παπανδρέου

Το πρωί της Κυριακής, 3 Νοεμβρίου του 1968, ξεσπά στην Αθήνα η πρώτη μαζική διαδήλωση κατά της δικτατορίας των συνταγματαρχών.

Η αφορμή ήταν ο θάνατος του Γεώργιου Παπανδρέου, του γέρου της δημοκρατίας. Εκείνη την  ημέρα είναι η μέρα της κηδείας του «Γέρου της Δημοκρατίας». Τα δύο κυρίαρχα συνθήματα είναι τα εξής:

  • Παπανδρέου-Δημοκρατία-114 (βγαλμένο από το 1965)
  • Τι τα κάνατε τα ΟΧΙ μας (με αφορμή το δημοψήφισμα της 29η Σεπτεμβρίου)

Με το δεύτερο σύνθημα οι διαδηλωτές αμφισβητούν το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος της 29ης Σεπτεμβρίου 1968 για το νέο Σύνταγμα κατά το οποίο η στρατιωτική δικτατορία, με ανενδοίαστη νοθεία, κατορθώνει να παρουσιάσει το συνηθισμένο για ολοκληρωτικά καθεστώτα ποσοστό του 91,8%. 

Ο Γεώργιος Παπανδρέου αρχίζει την πορεία του προς το μοιραίο στις 25 Οκτωβρίου με την εκδήλωση βαριάς γαστρορραγίας. Μεταφέρεται στον «Ευαγγελισμό» και υποβάλλεται σε εγχείρηση. Πεθαίνει στις 2.20 το πρωί της 1ης Νοεμβρίου. Το απόγευμα της ίδιας ημέρας η σορός του μεταφέρεται στο παρεκκλήσιο της Μητροπόλεως, όπου εκτίθεται σε λαϊκό προσκύνημα. Ο Ανδρέας Παπανδρέου δεν ήταν στην κηδεία του πατέρα του, μιας και ήταν εξόριστος.

Τον νεκρό Γεώργιο Παπανδρέου ασπάζεται ο γιος του από τον γάμο του με την Κυβέλη, Γιώργος

Κατά την άφιξη της σορού του Γεωργίου οι εκεί συγκεντρωμένοι νέοι ξεσπούν σε χειροκροτήματα, ενώ το σύνθημα «Παπανδρέου – Δημοκρατία» ταράζει την ησυχία που είχε επιβάλει η δικτατορία. Η αστυνομία διενεργεί λίγες συλλήψεις. Αντιλαμβανόμενο το καθεστώς ότι ίδιου περιεχομένου εκδηλώσεις, αλλά σε μεγαλύτερη κλίμακα, θα επαναληφθούν κατά την εκφορά, δίνει την παραμονή στη δημοσιότητα ανακοίνωση της αστυνομίας με την οποία επιχειρείται αποθάρρυνση των επίδοξων διαδηλωτών και τους προειδοποιεί ότι «αι αρμόδιοι αρχαί θα λάβουν τα αναγκαία νόμιμα μέτρα προς αποτροπήν πάσης ασχήμιας». 

Οι «ασχήμιες» όμως δεν αποτρέπονται και η αστυνομία συλλαμβάνει περισσότερους από 40 πολίτες. Έτσι, με τις εκδηλώσεις αντίθεσης στο δικτατορικό καθεστώς κλείνει η πολιτεία του Γεωργίου Παπανδρέου. 

Ο Γεώργιος Παπανδρέου όντας γεννημένος στο Καλέντζι Αχαΐας το 1888, αρχίζει την πολιτική του σταδιοδρομία κατά την εποχή των σπουδών του στο Βερολίνο, όπου ως εκπρόσωπος των Ελλήνων φοιτητών υποδέχεται, με λόγο του, τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Η ρητορική του δεινότητα εντυπωσιάζει τον Βενιζέλο, ο οποίος τον ορίζει γενικό διευθυντή του ιδιαιτέρου γραφείου του και στη συνέχεια, το 1916, νομάρχη Λέσβου και Χίου.

Φωτογραφία από την εποχή που ήταν νομάρχης Λέσβου

Στην Λέσβο η σύζυγός του Μινέικο γεννά τον μετέπειτα πρωθυπουργό Ανδρέα Παπανδρέου, το 1919. Ως υπουργός του Βενιζέλου στην τετραετία 1928-1932 συνδέει το όνομά του με την επέκταση και την ανάπτυξη της εκπαίδευσης. Αυτός του ο τίτλος θα τον συνοδεύει έκτοτε, γι’ αυτό και στην δεύτερη περίοδο της πρωθυπουργίας του κρατά για τον εαυτό του το χαρτοφυλάκιο της Παιδείας.

Παρέλαση μαθητών ενώπιον του το 1964 στη Θεσσαλονίκη

Ο πρώτος όμως μεγάλος σταθμός της πορείας του είναι η ανάληψη της πρωθυπουργίας στην εξόριστης κυβέρνηση του Καΐρου, η κυβέρνηση της εθνικής ενότητας, τον Απρίλιο του 1944. Με την αποχώρηση των Γερμανών από την Αθήνα τον Οκτώβριο του 1944 ο Γ. Παπανδρέου επανέρχεται -έπειτα από σύντομη παραμονή της κυβέρνησής του στην Ιταλία ως ο «πρωθυπουργός της Απελευθερώσεως». Ακολουθούν τα τραγικά γεγονότα του Δεκεμβρίου και ο Γεώργιος Παπανδρέου παραιτείται.

Ο δεύτερος μεγάλος σταθμός του είναι η ανάληψη του «ανενδότου αγώνος» κατά του Καραμανλή, την περίοδο 1961-63, που απολήγει στην εκλογική νίκη της Ενωσης Κέντρου το Νοέμβριο του 1963 και στον προσωπικό του εκλογικό θρίαμβο του Φεβρουάριου του 1964. 

Στη φωτογραφία ο Γεώργιος Παπανδρέου με το ημίψηλο σε θέση χαιρετισμού πλαισιώνεται από τους υπουργούς του Στ. Κωστόπουλο, Γ. Μαύρο, Στ. Χούτα, I. Τούμπα, Λ. Ακρίτα, Στ. Αλαμανή).

Τον Ιούλιο του 1965 κορυφώνεται η κρίση στις σχέσεις του με τον βασιλιά Κωνσταντίνο, οι οποίες παρά τη μετάβασή του στην Κέρκυρα με τον υπουργό του Νικόλαο Μπακόπουλο για την υπογραφή της ληξιαρχικής πράξης γεννήσεως της πριγκίπισσας Αλεξίας, δεν αποκαθίστανται ποτέ.

Λίγα 24ωρα αργότερα εξαναγκάζεται από τον νεαρό μονάρχη σε παραίτηση. Η δικτατορία τον βρίσκει στη δύση του βίου του, ενώ τη σκυτάλη έχει παραλάβει πλέον ο γιος του, Ανδρέας. 

Η θέση του Γεώργιου Παπανδρέου για το Κυπριακό

Ο Γεώργιος Παπανδρέου ήταν από τους πιο μαχητικούς υποστηρικτές της Ένωσης της Κύπρου με την Ελλάδα ήδη από τα πρώτα του πολιτικά βήματα. Όμως στα χρόνια αμέσως μετά την Απελευθέρωση συχνά συμβούλευε τους Κύπριους ηγέτες να προσέχουν πολύ τις κινήσεις τους, όπως για παράδειγμα το 1950 σε συνάντησή του με τον δήμαρχο Λευκωσίας Θεμιστοκλή Δέρβη, καθώς η Ελλάδα χρειαζόταν όλη την οικονομική βοήθεια που ήταν σε θέση να προσφέρουν οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο. 

Το 1959 απέρριψε τις Συνθήκες Ζυρίχης-Λονδίνου, με τις οποίες δημιουργήθηκε το κράτος της Κύπρου, επειδή προέβλεπαν ανεξαρτησία και όχι ένωση με την Ελλάδα. Ως πρωθυπουργός, το 1964, μετά από επεισόδια μεταξύ Τούρκων και Ελλήνων στο νησί, δεν δίστασε να στείλει μία ελληνική μεραρχία για τη διατήρηση της τάξης και την προώθηση των ελληνικών συμφερόντων, την οποία μεραρχία αργότερα η Χούντα απέσυρε για να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις του ΝΑΤΟ, με τραγικά αποτελέσματα.

Στις 20 Ιουλίου του 1964, ο Γεώργιος Παπανδρέου ταξίδεψε στο Λονδίνο. Την επομένη, συναντήθηκε με τον πρωθυπουργό του Ηνωμένου Βασιλείου σερ Άλεκ Ντάγκλας Χιουμ. Οι συνομιλίες για το Κυπριακό χαρακτηρίστηκαν από τον Τύπο άκαρπες. Ο Γ. Παπανδρέου απέρριψε και πάλι απευθείας διμερείς ελληνοτουρκικές συνομιλίες και συνάντησή του με τον Τούρκο πρωθυπουργό. Παράλληλα, πρότεινε τόσο η Ελληνική Δύναμη Κύπρου (ΕΛΔΥΚ), όσο και η αντίστοιχη τουρκική (ΤΟΥΡΔΥΚ) να τεθούν υπό τον ΟΗΕ. Επίσης ήθελε στη Κυπριακή Δημοκρατία να επιτραπεί η οργάνωση της δικής της αμυντικής δυνάμεις, όπου να αποφασίσει και για το μέλλον της χώρας.

Το Κυπριακό βρισκόταν στο επίκεντρο και των συνομιλιών που είχε ως πρωθυπουργός της Ελλάδας στο Παρίσι. Και στις δύο επισκέψεις του εκεί συνοδεύτηκε, εκτός από τον υπουργό Εξωτερικών Σταύρο Κωστόπουλο, και από τον Ανδρέα Παπανδρέου, τότε αναπληρωτή υπουργό Συντονισμού. Στο Παρίσι, ο Γ. Παπανδρέου έφτασε στις 29 Ιουλίου 1964, προερχόμενος από τη Νέα Υόρκη. Την ίδια ημέρα συναντήθηκε με τον πρόεδρο της Γαλλικής Δημοκρατίας στρατηγό Σαρλ ντε Γκωλ, ο οποίος λίγο πριν είχε ενημερωθεί εκ μέρους των ΗΠΑ από τον πρεσβευτή Μπόλεν για τις συνομιλίες του προέδρου Λίντον Τζόνσον με τον Γ. Παπανδρέου και τον Τούρκο ομόλογό του Ισμέτ Ινονού. 

Ο Σαρλ ντε Γκωλ δεν πρότεινε συγκεκριμένο σχέδιο επίλυσης του Κυπριακού. Ο Έλληνας πρωθυπουργός έδειξε πάντως ικανοποιημένος από τις συνομιλίες του, οι οποίες ολοκληρώθηκαν την επομένη. Συνομιλητές ο Γάλλος πρωθυπουργός Ζωρζ Πομπιντού, ο Γεώργιος Παπανδρέου, ο Σταύρος Κωστόπουλος και ο Γάλλος ομόλογός του Κουβ ντε Μιρβίλ.



Categories: ΑΠΟΨΕΙΣ

Tags: ,

Σχολιάστε Ελεύθερα

Αρέσει σε %d bloggers: