41 χρόνια χωρίς τον Νίκο Ξυλούρη

41 χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τον θάνατο του αείμνηστου Νίκου Ξυλούρη. Όπως τονίζει ο δήμαρχος Ανωγείων Σωκράτης Κεφαλογιάννης «Όλοι τον θυμούνται αρχαγγελικό, αγνό, αθώο να έρχεται απ’ τη χώρα του Μύθου. Ο Ξυλούρης ερχόταν από τις πανηγύρεις της κρητικής παράδοσης, ως ένας άγγελος-μαντατοφόρος ενός άλλου τρόπου ζωής».

Ο Ξυλούρης πριν από λυράρης, πριν από τραγουδιστής, ήταν ένας αυθεντικός άνθρωπος, όπως γράφει ο Κώστας Γεωργουσόπουλος. Αυθεντικός εκφραστής μιας πονεμένης γενιάς, ο Νίκος Ξυλούρης συνεργάστηκε με μεγάλους μουσουργούς και υπήρξε ο καλλιτέχνης που γεφύρωσε την ελληνική μουσική παράδοση με την ιστορική συγκυρία της εποχής που μεσουράνησε, μιας εποχής που τον ανέδειξε σε σύμβολο του αντιδικτατορικού αγώνα.

Ο δήμαρχος Ανωγείων, Σωκράτης Κεφαλογιάννης, πήρε μέρος σε τηλεδιάσκεψη με τον συνθέτη Λουκά Θάνο, τον Ανδρέα Αεράκη του κρητικού μουσικού εργαστηρίου «Αεράκης – Σείστρον» και τον Κώστα Ξυλούρη με θέμα την έκδοση ανέκδοτης μουσικής συνεργασίας του Λουκά Θάνου με τον Νίκο Ξυλούρη, μιας δωρεάς του συνθέτη για τα 41 χρόνια από τον θάνατό του.

Όπως αποκάλυψε ο δημιουργός Λουκάς Θάνος με συγκίνηση, στον δήμαρχο Ανωγείων, μεγάλη επιθυμία του είναι αυτό το έργο να πάρει σάρκα και οστά στον τόπο που γεννήθηκε ο Νίκος Ξυλούρης στην Κρήτη, και συγκεκριμένα στα Ανώγεια, παρουσιάζοντάς το με έναν Απολλώνιο χαρακτήρα και γιατί όχι αυτή η παρουσίαση να καταλήξει σε μια Διονυσιακή γιορτή.

Σύμφωνα με τον κ. Κεφαλογιάννη, ο δίσκος θα περιλαμβάνει τρία ανέκδοτα τραγούδια σε ποίηση Παλαμά, Βάρναλη και Ρίτσου που είχε συνθέσει ο Λουκάς Θάνος με ερμηνευτή πάντα τον Νίκο Ξυλούρη, ακόμη πέντε ντοκουμέντα από ηχογραφήσεις τραγουδιών από τις πρόβες τους για το «ΣΑΛΠΙΣΜΑ» και τέλος, την πρώτη ραδιοφωνική ανακοίνωση για τον δίσκο «ΣΑΛΠΙΣΜΑ».

H Ζωή του

Ο Νίκος Ξυλούρης γεννήθηκε το 1936 στο ορεινό χωριό Ανώγεια Μυλοποτάμου Ρεθύμνου της Κρήτης από οικογένεια με μουσική παράδοση και πολλούς λυράρηδες. Στα οχτώ του χρόνια, όταν οι Γερμανοί έκαψαν το χωριό του, ξεριζώθηκε από τον τόπο του μαζί με τους υπόλοιπους κατοίκους, οι οποίοι μεταφέρθηκαν σε χωριό της επαρχίας Μυλοποτάμου όπου παρέμειναν μέχρι και την απελευθέρωση της Κρήτης. Αδέλφια του είναι οι επίσης γνωστοί μουσικοί, Αντώνης Ξυλούρης (Ψαραντώνης) και Γιάννης Ξυλούρης (Ψαρογιάννης). Ο Νίκος Ξυλούρης είχε το παρατσούκλι Ψαρονίκος αλλά πολλές φορές αναφερόταν ως αρχάγγελος τη Κρήτης.

Σε νεαρή ακόμα ηλικία, με τη βοήθεια του δασκάλου του, κατάφερε να πείσει τον πατέρα του να του αγοράσει την πρώτη του λύρα και πολύ γρήγορα άρχισε να παίζει σε γάμους και πανηγύρια. Στα 17 του αποφάσισε να μετακομίσει στο Ηράκλειο και έπιασε δουλειά στο νυχτερινό κέντρο “Κάστρο”. Τα πράγματα όμως δεν ήταν όπως τα περίμενε γιατί βρέθηκε αντιμέτωπος με τη “μόδα” της Ευρωπαϊκής μουσικής, κάτι τελείως ξένο για αυτόν. Τα έσοδά του μόλις και μετά βίας έφταναν να τον συντηρήσουν και πέρασε δύσκολες ημέρες.

Η γνωριμία του με την Ουρανία Μελαμπιανάκη οδήγησε στο γάμο τους, στις 21 Μαΐου του 1958, και τον ίδιο Σεπτέμβρη μετακόμισαν στο Ηράκλειο Κρήτης. Σιγά σιγά οι Κρητικοί άρχισαν όμως να τον στηρίζουν και να οργανώνουν γλέντια για να τον ακούν να παίζει. Έτσι άρχισε να γίνεται γνωστός και το Νοέμβριο του 1958 ηχογράφησε τον πρώτο του δίσκο με τίτλο “Μια μαυροφόρα που περνά”. Ο δίσκος αγαπήθηκε από το κοινό κι έτσι ο Νίκος ηχογράφησε κι άλλα τραγούδια σε δίσκους των 45 στροφών.

Το 1960 γεννήθηκε ο γιος του Γιώργος (ο οποίος σκοτώθηκε σε αυτοκινητιστικό το 2015) και το 1966 η κόρη του Ρηνιώ. Την χρονιά της γέννησης της κόρης του κέρδισε και το πρώτο του βραβείο σε ένα φεστιβάλ μουσικής στο Σαν-Ρέμο παίζοντας με τη λύρα του ένα συρτάκι. Την επόμενη χρονιά άνοιξε στο Ηράκλειο το μουσικό κέντρο “Ερωτόκριτος” και πλέον δεν ανησυχούσε για την επιβίωση του.

Το 1969 ηχογράφησε με μεγάλη επιτυχία το δίσκο “Ανυφαντού” και λίγους μήνες αργότερα εμφανίστηκε και πάλι σε Αθηναϊκό μουσικό κέντρο. Οι καταστάσεις, όμως, είχαν ωριμάσει πλέον και ο κόσμος τον υποστήριζε περισσότερο. Έτσι, μετακόμισε και πάλι στην Αθήνα. Εκεί γνώρισε τον ποιητή και σκηνοθέτη Ερρίκο Θαλασσινό, ο οποίος αποφάσισε να τον συστήσει στον Γιάννη Μαρκόπουλο και έτσι ξεκίνησε μια λαμπρή συνεργασία, με το δίσκο “Χρονικό” και τα “Ριζίτικα”. Παράλληλα, γνωρίστηκε και με τον διευθυντή της δισκογραφικής εταιρίας COLUMBIA, όπου έγιναν και κουμπάροι.

Για το ποιος «ανακάλυψε» το Νίκο Ξυλούρη, τα λεγόμενα της συζύγου του, κυρίας Ουρανίας Ξυλούρη, – όπως δημοσιεύτηκαν σε σχετικά αφιερώματα των περιοδικών «Δίφωνο» και «Μονογραφίες» – διαφέρουν από την ιστορία που συνήθως επικρατεί σε αρκετές βιογραφίες του Νίκου Ξυλούρη: ότι δηλαδή τον ανακάλυψε ο Ερρίκος Θαλασσινός και τον ανέδειξε ο Γιάννης Μαρκόπουλος. Η ανάδειξη του Ξυλούρη οφείλεται στο τραγούδι του «Ανυφαντού» και το πρόσωπο που τον ανακάλυψε και τον ανέδειξε ήταν ο διευθυντής της δισκογραφικής εταιρείας «Κολούμπια» Τάκης Λαμπρόπουλος, ο οποίος τον ηχογράφησε σε ένα γαμήλιο γλέντι στα Ανώγεια κι έστειλε την κασέτα στον συνθέτη Σταύρο Ξαρχάκο που βρισκόταν τότε στο Παρίσι, προκειμένου να ακούσει τη φωνή του Ανωγειανού Λυράρη.

Οι εφημερίδες της εποχής έγραψαν ότι ο Λαμπρόπουλος πήγε στην Κρήτη όπου ανακάλυψε μια σπουδαία και σημαντική φωνή. Από εκεί πληροφορήθηκε ο Γιάννης Μαρκόπουλος για το Νίκο Ξυλούρη και του πρότεινε τα τραγούδια του «Χρονικού».

Προηγουμένως, ο Μαρκόπουλος είχε δοκιμάσει τις φωνές του Γρηγόρη Μπιθικώτση και της Μαρίας Φαρανούρη, που όπως φαίνεται δεν τον ικανοποίησαν, μέχρι που γνώρισε τον Ξυλούρη και του εμπιστεύτηκε μερικά από τα τραγούδια του “Χρονικού”.

Το 1971, κατά τη διάρκεια της δικτατορίας, ξεκίνησε κοινές εμφανίσεις με το Γιάννη Μαρκόπουλο στη μπουάτ “Λήδρα” και η φωνή του έγινε σύμβολο της αντίστασης. Εκείνα τα χρόνια συνεργάστηκε στενά με τον Θρακιώτη τραγουδοποιό Θανάση Γκαϊφύλλια στις μπουάτ της Πλάκας και σε συναυλίες σε όλη την Ελλάδα. Το καλοκαίρι του 1973 τραγούδησε στο θεατρικό έργο «Το μεγάλο μας τσίρκο» με πρωταγωνιστές τον Κώστα Καζάκο και τη Τζένη Καρέζη στο θέατρο “Αθήναιον”. Η μουσική ήταν του Σταύρου Ξαρχάκου.

Στην ακμή της καριέρας του, ο Νίκος Ξυλούρης αντιλήφθηκε ότι έχει καρκίνο και πιο συγκεκριμένα όγκο στους πνεύμονες με μετάσταση στον εγκέφαλο. Μετά από έναν μεγάλο αγώνα, πολλαπλές εγχειρήσεις, και ένα ταξίδι στο Memorial Hospital της Νέας Υόρκης, εντέλει έχασε τη μάχη στο αντικαρκινικό νοσοκομείο Πειραιώς στις 8 Φεβρουαρίου του 1980, σε ηλικία μόλις 43 χρονών. Με τη φωνή και το ήθος του σημάδεψε όμως τα χρόνια της χούντας, την αντίσταση σε αυτήν, αλλά και τα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης.

Όπως ο ίδιος έλεγε μετά τη μεταπολίτευση, αναφερόμενος στους ανθρώπους της μουσικής βιομηχανίας “εγώ τους ίδιους ανθρώπους έβλεπα να κανονίζουν επί χούντας, τους ίδιους βλέπω και τώρα”. Ο Νίκος Ξυλούρης είναι ενταφιασμένος στο πρώτο νεκροταφείο Αθηνών.

Πληροφορίες από Documento και wikipedia



Categories: ΑΠΟΨΕΙΣ

Tags: , ,

Σχολιάστε Ελεύθερα

Αρέσει σε %d bloggers: