Εκλογές Νοεμβρίου του 1989: Οι εκλογές που φέραν την οικουμενική κυβέρνηση Ζολώτα

Οι πρόωρες εκλογές της 5ης Νοεμβρίου 1989 που διεξήχθησαν από υπηρεσιακή κυβέρνηση υπό τον Πρόεδρο του Αρείου Πάγου Ιωάννη Γρίβα κερδίθηκαν από τη Νέα Δημοκρατία, αλλά χωρίς κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Οι εκλογές διεξήχθησαν με μια παραλλαγή της απλής αναλογικής (εκλογικός νόμος 1847/1989) που είχε ψηφίσει η κυβέρνηση Ανδρέα Παπανδρέου.

Εξώφυλλο της Ελευθεροτυπίας την εποχή εκείνη

Ως αποτέλεσμα των εκλογών αυτών, προέκυψε η βραχύβια οικουμενική κυβέρνηση με πρωθυπουργό τον Ξενοφώντα Ζολώτα και κόμματα που τη στήριξαν τη Νέα Δημοκρατία, το ΠΑΣΟΚ και τον Συνασπισμό της Αριστεράς και της Προόδου (στον οποίο μετείχε τότε και το ΚΚΕ), δηλαδή περίπου από το 98% των Ελλήνων οι οποίοι ψήφισαν τα 3 αυτά κόμματα.

Οι δεύτερες εκλογές του 1989 έδειξαν ότι το ΠΑΣΟΚ παρ΄ότι εξακολουθούσε να αμύνεται, αύξησε οριακά τη δύναμή του, ενώ η ΝΔ παρ΄ότι αύξησε τη δύναμή της πάλι δεν μπόρεσε να εξασφαλίσει κυβερνητική πλειοψηφία. Ο σχετικά χαμένος των εκλογών υπήρξε ο Συνασπισμός, ο οποίος είδε το ποσοστό του να πέφτει. «Φαίνεται ότι οι τολμηρές και πρωτοφανείς πρωτοβουλίες του τον Ιούνιο του 1989 δε βρήκαν καθολική αποδοχή στο εκλογικό σώμα της Αριστεράς, το οποίο εξέφρασε την αντίδρασή του στη συμμαχία ΝΔ-Συνασπισμού».

Δεκάλετπα των κομμάτων

Τα αποτελέσματα

ΚΟΜΜΑΨΗΦΟΙΠΟΣΟΣΤΟΕΔΡΕΣ
ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ3.093.05546,19%148
ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ2.723.73940,67%128
ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΟΔΟΥ734.55210,97%21
ΟΙΚΟΛΟΓΟΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΙ39.1300,58%1
ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗ26.0120,39%1
ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΣ*10.9710,16%1
ΑΡΙΣΤΕΡΗ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ13.5540,20%
ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ13.0400,19%
ΟΙΚΟΛΟΓΟΙ ΕΛΛΑΔΑΣ10.1470,15%
ΚΟΜΜΑ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΩΝ5.1010,08%
ΛΑΪΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΥΠΕΡΚΟΜΜΑΤΙΚΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ4.4270,07%
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΟ ΚΟΜΜΑ ΕΛΛΑΔΟΣ Μ-Λ3.2340,05%
ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΟ ΚΟΜΜΑ ΕΛΛΑΔΑΣ1.5900,02%
Μ-Λ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΟ ΚΟΜΜΑ ΕΛΛΑΔΟΣ1.3770,02%
ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΑΝΤΙΪΜΠΕΡΙΑΛΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ1.3210,02%
ΑΥΤΟΔΥΝΑΜΗ ΚΙΝΗΣΗ ΕΡΓΑΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ1.2480,02%
ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΟ ΚΟΜΜΑ1.0630,02%
ΟΛΥΜΠΙΣΜΟΣ8470,01%
ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΚΕ6330,01%
ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΙ ΥΠΟΨΗΦΙΟΙ11.4430,17%
ΕΓΚΥΡΑ6.696.48498,50%
ΑΚΥΡΑ101.6751,50%
ΛΕΥΚΑ
ΣΥΝΟΛΟ6.798.15980,69%300
ΑΠΟΧΗ1.627.05319,31%
ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ8.425.212100,00%

*Ο Αποστόλης Λάζαρης εκλέχθηκε με την κοινή κάθοδο ΠΑΣΟΚ και Συνασπισμού στο μονοεδρικό νομό Λευκάδας.

Οικολόγοι Εναλλακτικοί

Η Ομοσπονδία Οικολογικών και Εναλλακτικών Οργανώσεων, γνωστότερη ως Οικολόγοι-Εναλλακτικοί (OE), ήταν ένας ομοσπονδιακός φορέας οργανώσεων της πολιτικής οικολογίας, που ιδρύθηκε το 1989 και εκπροσωπήθηκε στο ελληνικό κοινοβούλιο κατά την περίοδο 1989-1993.

Κατά τη δεκαετία του ’80 η πολιτική οικολογία γνωρίζει μια σχετική ανάπτυξη στην Ελλάδα βασιζόμενη κυρίως σε τοπικές οικολογικές ομάδες, όπως η Εναλλακτική Κίνηση Οικολόγων, η Νέα Οικολογία, η Οικολογική Κίνηση Θεσσαλονίκης κλπ, που θα φτάσουν τις 200 το 1987. Από το 1982 θα αρχίσουν οι προσπάθειες για συντονισμό της δράσης αυτών των οργανώσεων σε πανελλαδικό επίπεδο. Αυτές θα καταλήξουν, μετά από πρόταση της Οικολογικής Κίνησης Θεσσαλονίκης σε μια Ομοσπονδία Οικολογικών και Εναλλακτικών Οργανώσεων την περίοδο 1987-1989 με δομή δικτύου, η οποία θα υιοθετήσει μια σειρά από θεωρητικές θέσεις αλλά δεν θα ομοφωνήσει στην πιθανότητα συμμετοχής στις ευρωεκλογές του 1989.

Παράλληλα, μια ένωση πολιτών, στην οποία συμμετείχαν και αρκετά μέλη της Ομοσπονδίας, θα σχηματίσει μια λίστα επονομαζόμενη Οικολόγοι Εναλλακτικοί, που θα συμμετάσχει στις ευρωεκλογές του Ιουνίου 1989 και θα συγκεντρώσει 1,11% των ψήφων. Μπροστά σε μια τέτοια επιτυχία μιας λίστας που δεν είχε στηριχθεί από κανέναν, μέσα σε ένα γενικότερο ρεύμα υπέρ του οικολογικού κινήματος, αφού μαζί με δύο άλλες οικολογικές λίστες ξεπέρασαν το 2,5%, οι υπάρχουσες οικολογικές και εναλλακτικές οργανώσεις (στις δεύτερες συγκαταλέγονται και ομάδες όπως η Ρήξη, τα Άνθη του Κακού κ.α.) συναίνεσαν στη δημιουργία της Ομοσπονδίας Οικολογικών και Εναλλακτικών Οργανώσεων-Οικολόγοι Εναλλακτικοί, στην οποία συμμετείχαν πάνω από 100 οργανώσεις.

Στις εκλογές του Νοέμβρη 1989 οι ΟΕ θα συγκεντρώσουν 0,58% των ψήφων και θα εκλέξουν μια βουλευτή, την Μαρίνα Δίζη, στην Α’ Αθήνας. Στις εκλογές του Απρίλη 1990 θα συγκεντρώσουν 0,77% και θα εκλέξουν μια βουλευτή, την Τασία Ανδρεαδάκη, στη Β’ περιφέρεια Πειραιά. Οι διαφωνίες σε μια σειρά ζητήματα, όπως π.χ. στη στρατηγική των συνεργασιών στις δημοτικές εκλογές του Οκτώβρη 1990, θα την οδηγήσουν στα πρόθυρα της διάλυσης, παρ’ όλες τις σχετικές επιτυχίες των οικολογικών συνδυασμών σε διάφορους δήμους (Θεσσαλονίκη 2,4% και Αθήνα 2,0%).

Η ελλιπής οργανωτική δομή και η έλλειψη συνοχής μεταξύ των οργανώσεων, καθώς και η υποστήριξη από ηγετικά στελέχη αντιδιαμετρικά αντίθετων απόψεων θα σημάνουν μια σειρά αποχωρήσεων και θα καταστήσουν τα όργανα του φορέα αδρανή. Η ομοσπονδία θα προτιμήσει τη διάλυση από τη συμμετοχή στις εθνικές εκλογές του 1993, στις οποίες είχε μπει πια πλαφόν του 3% για εκλογή.

Η περίοδος του 1989-1991 έχει χαρακτηριστεί για την πολιτική οικολογία στην Ελλάδα ως «μια περίοδος εφηβικού ενθουσιασμού αλλά και αναπόφευκτων λαθών, λόγω της έλλειψης πολιτικής κουλτούρας του οικολογικού χώρου και της διείσδυσης ετερόκλητων στοιχείων». Οι βασικοί συντελεστές του εγχειρήματος εκτιμούν ότι ήταν υπέρ το δέον ανοικτοί και δεν κατάφεραν να διαμορφώσουν έγκαιρα ένα σαφές και αποτελεσματικό οργανωτικό πλαίσιο και ένα πράσινο πολιτικό πρόγραμμα. Η Ομοσπονδία των Οικολόγων Εναλλακτικών κλήθηκε να αντιμετωπίσει πολύ νωρίς στην πορεία της μια σειρά από σημαντικά θέματα, για τα οποία δεν είχε ξεκάθαρη ή κοινή θέση: τη στήριξη ή όχι της οικουμενικής κυβέρνησης του 1989-1990, την οργανωτική δομή της, τα λεγόμενα «εθνικά» θέματα κ.α. Παρ’ όλα αυτά, η εμπειρία άφησε στο κοινωνικό επίπεδο πολλά θετικά και κυρίως την περίοδο εκείνη ρίζωσαν πολλές περιβαλλοντικές οργανώσεις και άρχισε ο βαθύτερος και πιο ολοκληρωμένος προβληματισμός για τα οικολογικά θέματα. Πολλά από εκείνα τα στελέχη συμμετείχαν στην άνθηση των περιβαλλοντικών και κοινωνικών οργανώσεων της επόμενης δεκαετίας. Πολλές από τις σημερινές σημαντικές οργανώσεις ξεκίνησαν από άτομα που έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην πρώτη φάση της πολιτικής ιστορίας των πρασίνων στην Ελλάδα. Πολιτικοί από άλλα κόμματα έχουν δηλώσει ότι οι Οικολόγοι Εναλλακτικοί «έλεγαν σωστά πράγματα αλλά ήταν μπροστά από την εποχή τους».

Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ’90 διάφορες ομάδες και εκλογικές λίστες με την επωνυμία “Οικολόγοι Εναλλακτικοί” θα δημιουργηθούν, εκ των οποίων μια ομάδα (που στο παρελθόν διεκδίκησε τον τίτλο και το υπόλοιπο της κρατικής επιχορήγησης προς την Ομοσπονδία) συμμετέχει στο Μέτωπο Ριζοσπαστικής Αριστεράς, στην ΑΝΤ.ΑΡ.ΣΥ.Α.

Η Ομοσπονδία Οικολογικών και Εναλλακτικών Οργανώσεων υπήρξε η πρώτη προσπάθεια δημιουργίας πράσινου κόμματος στην Ελλάδα. Μετά τη διάλυσή της θα γίνουν διάφορες προσπάθειες ανασυγκρότησης του χώρου, το 1994 με την «Πολιτική Οικολογία», το 1996 με την «Πράσινη Πολιτική», με πιο πρόσφατη την δημιουργία του κόμματος «Οικολόγοι Πράσινοι» το 2002.

ΛΕΥΚΟ

Το Λ.Ε.Υ.Κ.Ο. είναι ένα μικρό πολιτικό κόμμα, το οποίο σύμφωνα με την ιδρυτική του διακήρυξη δημιουργήθηκε ώστε «να δραστηριοποιήσει και να συντονίσει τους προβληματισμένους και υπεύθυνους πολίτες από κάθε σημείο της χώρας». Αποτελεί συμμαχία άλλων ενώσεων όπως η «Ένωση Ελλήνων Φορολογουμένων», «Ένωση Τηλεθεατών» κλπ. και το 2010 αναφέρονται οκτώ πρόσωπα που συγκροτούν το Λ.Ε.Υ.Κ.Ο.: Κ. Ντάλιος, Μ. Χρήστου, Δ. Παύλου, Μ. Σιδεροπούλου, Π. Καραζέρη, Γ. Ντάλιος, Α.Μ. Τερέζα και Μ. Βασιλείου. Πρόεδρός του είναι ο Κωνσταντίνος Ντάλιος, ο οποίος το 1981 είχε πολιτευθεί με την ΕΔΗΚ .

=> Μετά από αυτές τις εκλογές προέκυψε η οικουμενική κυβέρνηση ΝΔ, ΠΑΣΟΚ και ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΥ με αρχηγό τον Ξενοφώντα Ζολώτα.

Η ορκωμοσία του Ξενοφών Ζολώτα

Η οικουμενική κυβέρνηση Ξενοφώντα Ζολώτα 1989 (23 Νοεμβρίου 1989 – 11 Απριλίου 1990) σχηματίστηκε μετά τις εκλογές του Νοεμβρίου του 1989 που διοργάνωσε η Υπηρεσιακή κυβέρνηση Ιωάννη Γρίβα, όταν το πολιτικό σκηνικό οδηγήθηκε προσωρινά σε αδιέξοδο λόγω της αδυναμίας σχηματισμού αυτοδύναμης κυβέρνησης από ένα μόνο κόμμα. Κατόπιν συμφωνίας των τριών εκλογικών σχηματισμών, ΝΔ, ΠΑΣΟΚ και Συνασπισμού της Αριστεράς και της Προόδου (ΚΚΕ και ΕΑΡ), σχηματίστηκε οικουμενική κυβέρνηση υπό τον διαπρεπή ακαδημαϊκό και οικονομολόγο Ξενοφώντα Ζολώτα στις 23 Νοεμβρίου, που αντικατέστησε την προηγούμενη υπηρεσιακή κυβέρνηση Γρίβα.

Όταν η κυβέρνηση ολοκλήρωσε το έργο της, έγιναν εκλογές στις 8 Απριλίου 1990 με τον εκλογικό νόμο που είχε ψηφίσει η κυβέρνηση Α. Παπανδρέου, δηλαδή ενισχυμένη αναλογική με ρήτρα του +1.

Δείτε στο Google sheet την εξέλιξη όλων των εκλογικών αναμετρήσεων

2 thoughts on “Εκλογές Νοεμβρίου του 1989: Οι εκλογές που φέραν την οικουμενική κυβέρνηση Ζολώτα

Σχολιάστε Ελεύθερα