Εκλογές 1990: Η παρέθενση της Νέας Δημοκρατίας στην εποχή του ΠΑΣΟΚ

Οι πρόωρες εκλογές της 8ης Απριλίου 1990 που διεξήχθησαν όταν ολοκλήρωσε το έργο της η Οικουμενική κυβέρνηση υπό τον Ξ. Ζολώτα κερδήθηκαν από τον Κ. Μητσοτάκη, ο οποίος στις 11 Απριλίου σχημάτισε την κυβέρνηση του 1990.

Προεκλογικό εξώφυλλο σε ένα πολύ πολωμενό πολιτικά κλίμα την εποχή εκείνη

Η Νέα Δημοκρατία έλαβε 150 έδρες, το ΠΑΣΟΚ 123, ο Συνασπισμός 19 έδρες, ο Συνδυασμός ΠΑΣΟΚ – Συνασπισμού για τις μονοεδρικές 4 έδρες, οι Οικολόγοι Εναλλακτικοί 1 έδρα, η Εμπιστοσύνη/Πεπρωμένο (Μουσουλμάνοι Ξάνθης/Ροδόπης) 2 έδρες και η ΔΗΑΝΑ 1 έδρα.

Προεκλογικό σποτάκι της Νέας Δημοκρατίας του 1990

Η κυβέρνηση του 1990 σχηματίστηκε ύστερα από συμφωνία του Κωστή Στεφανόπουλου, προέδρου της ΔΗΑΝΑ, με τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη για παραχώρηση της μιας έδρας ώστε να σχηματιστεί αυτοδύναμη κυβέρνηση. Μετά τον σχηματισμό κυβέρνησης, το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο εξέδωσε απόφαση ότι είχε γίνει λάθος στην κατανομή των εδρών της Νέας Δημοκρατίας και στερούνταν μιας έδρας, οπότε στη Νέα Δημοκρατία δόθηκε μια επιπλέον έδρα και πλέον η κυβέρνηση βρέθηκε με 152 έδρες στη Βουλή.

Η αρχική ιδέα που οδήγησε στο σχηματισμό της οικουμενικής κυβέρνησης ήταν να διαρκέσει μέχρι τον Απρίλιο του 1990, οπότε το κοινοβούλιο θα έπρεπε να εκλέξει νέο Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Η συγκεκριμένη ιδέα υλοποιήθηκε εν μέρει, δεδομένου ότι η Βουλή δεν μπορούσε να εκλέξει νέο Πρόεδρο της Δημοκρατίας αφού δεν υπήρξε συμφωνία μεταξύ των κομμάτων για κοινό υποψήφιο. Η διάλυση της Βουλής ήταν αναπόφευκτη και η πιο πιθανή ερμηνεία για τους λόγους διάλυσής της έχει σχέση με τη στρατηγική της ΝΔ: Ο Κ. Μητσοτάκης και η ΝΔ θεωρούσαν ότι το κόμμα είχε το προβάδισμα και ότι σε περίπτωση νέων εκλογών θα μπορούσε να εξασφαλίσει οριακά την πλειοψηφία στο Κοινοβούλιο».

Τα Αποτελέσματα

ΚΟΜΜΑΨΗΦΟΙΠΟΣΟΣΤΟΕΔΡΕΣ
ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ3.088.13746,89%150
ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ2.543.04238,61%123
ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΟΔΟΥ677.05910,28%19
ΠΑΣΟΚ-ΣΥΝ (ΜΟΝΟΕΔΡΙΚΕΣ)66.8611,02%4
ΟΙΚΟΛΟΓΟΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΙ50.6860,77%1
ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗ-ΠΕΠΡΩΜΕΝΟ45.9810,70%2
ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ44.0770,67%1
ΛΑΪΚΗ ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗ14.3650,22%
ΚΚΕ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ-ΑΝΑΝΕΩΤΙΚΗ ΑΡΙΣΤΕΡΑ8.8270,13%
ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ7.6940,12%
ΕΘΝΙΚΟ ΚΟΜΜΑ6.6410,10%
ΟΙΚΟΛΟΓΟΙ ΕΛΛΑΔΑΣ5.7870,09%
ΚΟΜΜΑ ΕΛΛΗΝΩΝ ΚΥΝΗΓΩΝ5.0600,08%
ΛΑΪΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΥΠΕΡΚΟΜΜΑΤΙΚΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ3.7580,06%
ΟΙΚΟΛΟ ΕΙΡΗΝΙΣΤΕΣ ΠΡΑΣΙΝΟΙ3.3600,05%
ΕΝΩΣΗ ΟΙΚΟΛΟΓΩΝ3.1580,05%
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΟ ΚΟΜΜΑ ΕΛΛΑΔΟΣ Μ-Λ2.5900,04%
ΕΘΝΙΚΙΣΤΙΚΗ ΣΥΜΠΑΡΑΤΑΞΗ2.0790,03%
Μ-Λ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΟ ΚΟΜΜΑ ΕΛΛΑΔΟΣ1.3550,02%
ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΟ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΕΛΛΑΔΟΣ1.3500,02%
ΑΥΤΟΔΥΝΑΜΗ ΚΙΝΗΣΗ ΕΡΓΑΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ1.1740,02%
ΚΟΜΜΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ7640,01%
ΟΛΥΜΠΙΣΜΟΣ6910,01%
ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΙ ΥΠΟΨΗΦΙΟΙ1.5440,02%
ΕΓΚΥΡΑ6.586.04098,32%
ΑΚΥΡΑ112.5511,68%
ΛΕΥΚΑ
ΣΥΝΟΛΟ6.698.591300
ΑΠΟΧΗ0
ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ0

*Το ΠΑΣΟΚ κατέβηκε σε 4 μονοεδρικές συνεργαζόμενο με τον Συνασπισμό (Σάμος, Λευκάδα, Φωκίδα,Κεφαλλονιά)

ΝΑΡ (Λαϊκή Αντιπολίτευση)

Το ΝΑΡ για την Κομμουνιστική Απελευθέρωση δημιουργήθηκε το Φεβρουάριο του 1990, μετά την διάσπαση του ΚΚΕ και της ΚΝΕ το Σεπτέμβρη του 1989. Οι διαφωνίες στην ΚΝΕ και το ΚΚΕ είχαν ξεκινήσει πολύ πιο νωρίς από το 4ο Συνέδριο της ΚΝΕ το 1988. Σε αυτό το Συνέδριο όμως κορυφώθηκαν μια και για πρώτη φορά διαμορφώθηκε μια ξεχωριστή στρατηγική από αυτήν του ΚΚΕ. Η ρήξη δεν άργησε να έρθει. Το Σεπτέμβρη του 1989 ο Γραμματέας του ΚΣ της ΚΝΕ Γιώργος Γράψας στο 15ο Φεστιβάλ ΚΝΕ-Οδηγητή, αμφισβήτησε ανοιχτά τις επιλογές της ηγεσίας του ΚΚΕ. Εκείνη την περίοδο, ο Συνασπισμός της Αριστεράς και της Προόδου στον οποίο συμμετείχε το ΚΚΕ, είχε σχηματίσει κυβέρνηση συνεργασίας με τη Νέα Δημοκρατία. Σύντομα η πλειοψηφία της ΚΝΕ αποχώρησε ενώ αποχώρησαν ή/και διαγράφηκαν πολλά μέλη του ΚΚΕ μαζί με 15 μέλη της ΚΕ (Κώστας Τζιαντζής, Χάγιος Άγγελος, Κώστας Κάππος, Γιώργος Γράψας κλπ).

Η συντηρητική μετατόπιση του ΚΚΕ και η υποταγή του στην αστική αντίληψη περί “κοινωνικής συναίνεσης” και “λύσης εθνικής ενότητας” δεν ήταν ο μόνος λόγος, ούτε ο βασικότερος που οδήγησε στη συγκρότηση του ΝΑΡ για την Κομμουνιστική Απελευθέρωση. Η κατάρρευση των χωρών του λεγόμενου “υπαρκτού σοσιαλισμού”, ο εκφυλισμός του εργατικού και του κομμουνιστικού κινήματος σε Ανατολή και Δύση και συνακόλουθα η ανάγκη ανασυγκρότησης και των δύο σε περιεχόμενο αλλά και μορφή, αποδείχτηκαν στην πράξη οι πιο σημαντικές αιτίες που οδήγησαν στη δημιουργία/συγκρότηση του ΝΑΡ για την Κομμουνιστική Απελευθέρωση.

H Λαϊκή Αντιπολίτευση συγκροτήθηκε ενόψει των βουλευτικών εκλογών της 8ης Απριλίου 1990 με πρωτοβουλία του ΝΑΡ, της οργάνωσης που συγκρότησαν το Γενάρη του 1990 μετά τη διάσπαση της ΚΝΕ το Σέπτέβρη του 1989, οι δυνάμεις της ΚΝΕ που ήρθαν σε ρήξη με το ΚΚΕ και στέλεχη του που συντάχθηκαν με την πλειοψηφία του Κεντρικού Συμβουλίου της ΚΝΕ. Στο μετωπικό σχήμα της Λαϊκής Αντιπολίτευσης συμμετείχαν το ΕΕΚ και ανέναχτοι της Αριστεράς.

Η Λαϊκή Αντιπολίτευση εκπροσωπούσε μια αγωνιστική γραμμή σύγκρουση με το νεοφιλελευθερισμό που εκπροσωπούσε βασική η ΝΔ υπό τον Κ. Μητσοτάκη, είχε αναφορά στο σοσιαλισμό και τον κομμουνισμό ασκώντας κριτική στον υπαρκτό σοσιαλισμό. Ήταν αντίθετη με τη συμμετοχή της Ελλάδας στην ΕΟΚ, τη σημερινή ΕΕ. Με αυτό το πλαίσιο ήταν αντίθετη με τη λογική της συναίνεσης που κυριαρχούσε το 1990 στην Αριστερά και ειδικότερα στο Συνασπισμό της Αριστεράς και της Προόδου και τη βασική δύναμή του, το ΚΚΕ. Μια λογική που καταγράφηκε από τη συμμετοχή του Συνασπισμού στις κυβέρνησεις Τζανετάκη με τη ΝΔ και Ζολώτα με ΝΔ και ΠΑΣΟΚ, στην οποία μάλιστα υπουργοποιήθηκαν στελέχη του ΚΚΕ (Δραγασάκης, Λιάσκας).

Σε ένα κλίμα κατάρρευσης του υπαρκτού σοσιαλισμού, ιδεολογικής υποχώρησης της Αριστεράς απέναντι στο νεοφιλελευθερισμό, αλλά και επειδή η Λαϊκή Αντιπολίτευση καταγράφηκε σαν τάσης κριτική στην κυρίαρχη πολιτική στην Αριστεράς, το Συνασπισμό και το ΚΚΕ, η Λαϊκή Αντιπολίτευση πήρε 14.365 ψήφους και 0,22%.

Κόμμα Ελλήνων Κυνηγών

Το Κόμμα Ελλήνων κυνηγών, (αρχικά ΚΕΚ), είναι ένα μικρό Ελληνικό πολιτικό κόμμα.Υπό την ηγεσία του Γιώργου Τσαγκανέλια, υπεραμύνεται των δικαιωμάτων των κυνηγών.

Εθνικιστική Συμπαράταξη

Η Εθνικιστική Συμπαράταξη (ή Εθνικιστική Συμπαράταξις) , αποτέλεσε ένα πολιτικό σχήμα του εθνικιστικού χώρου, που συμμετείχε στις εθνικές εκλογές του 1990 και στις ευρωεκλογές του 1994. Η δημιουργία του και η στελέχωσή του βασιζότανε στο μετέπειτα διαλυθέν κόμμα ΕΝΕΚ, σε ηγετικά και άλλα πρώην στελέχη του πάλαι ποτέ εθνικιστικού φοιτητικού συνδέσμου ΕΣΕΣΙ (Εθνικού Συνδέσμου Ελλήνων Σπουδαστών Ιταλίας) και σε άλλους εθνικιστές. Στη στελέχωση του πολιτικού σχήματος αυτού, συμμετείχαν και γνωστές προσωπικότητες του εθνικιστικού χώρου, όπως ο Πολύδωρος Δάκογλου, ο Σπύρος Σταθόπουλος και ο Σωτήρης Σοφιανόπουλος.

Πολιτικό κόμμα κέντρο

Το πολιτικό κόμμα “Κέντρο” Δημοκρατικό Κόμμα Ελλάδος υπήρξε ένα πολιτικό κόμμα του κεντρώου χώρου, με ιδρυτή και επικεφαλής το Γιώργο Γ. Παπανδρέου, γιο του πρώην πρωθυπουργού Γεωργίου Παπανδρέου και αδελφό του πρώην πρωθυπουργού Ανδρέα Παπανδρέου. Το κόμμα συμμετείχε στις βουλευτικές εκλογές του 1990. Στη συνέχεια, ο Γιώργος Γ. Παπανδρέου συνεργάστηκε με το Βασίλη Λεβέντη στη δημιουργία της Ένωσης Κεντρώων.

Μια γενική εικόνα των τριών συνεχόμενων αναμετρήσεων

1989 (Ιούνιος): Στη δίνη του σκανδάλου Κοσκωτά

Είναι η εποχή που το σκάνδαλο Κοσκωτά συνταράσσει το πολιτικό σύστημα και η κόντρα των δύο μεγάλων κομμάτων με επικεφαλής τους Ανδρ. Παπανδρέου και Κων. Μητσοτάκη είναι σχεδόν εκτός ορίων. Λόγο και ρόλο διεκδικεί και η αριστερά η οποία για πρώτη φορά από ’74 επιχειρεί την υπέρβαση αφού ΚΚΕ και ΕΑΡ ενώνονται σε έναν πολιτικό σχηματισμό τον Συνασπισμό της Αριστεράς και της Προόδου.

Το αποτέλεσμα των εκλογών δίνει μεγάλη νίκη στη ΝΔ με 44,28 % έναντι 39,13 % του ΠΑΣΟΚ, όχι όμως και αυτοδυναμία εξαιτίας του εκλογικού νόμου. ΝΔ και ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΣ που είχε λάβει 13,13 % σχηματίζουν κυβέρνηση συνεργασίας με τον Τζ. Τζαννετάκη στην Πρωθυπουργία με στόχο τη μη παραγραφή του σκανδάλου Κοσκωτά και το ΠΑΣΟΚ καταγγέλλει τη συμπεριφορά της αριστεράς ως «προδοσία». Στη Βουλή μπαίνει και η ΔΗΑΝΑ του Κων. Στεφανόπουλου που έχει φύγει από τη ΝΔ.

Στο ίδιο μήκος κύματος και τα εκλογικά αποτελέσματα στην Α’ Πειραιά. Η ΝΔ θριαμβεύει με 46,28 % και 4 έδρες, το ΠΑΣΟΚ λαμβάνει 36,36 % και 3 έδρες, μίαέδρα κερδίζει ο Συνασπισμός με 13,53 %.

Με τη ΝΔ στο Κοινοβούλιο εισέρχονται οι Ανδριανόπουλος Ανδρέας, Καλός Γεώργιος, Παπαπολίτης Σωτήριος και Πατλάκας Μιχαήλ. Με το ΠΑΣΟΚ ο μετέπειτα πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης και οι Παπασπύρου Ιωάννης και Σαραντίτης Βασίλειος. Με τον Συνασπισμό ο Δημήτριος (Μίμης) Ανδρουλάκης.

Στην Β’ Πειραιά, παρά την πίεση που δέχεται το ΠΑΣΟΚ και τη μείωση των ποσοστών του διατηρεί την πρωτιά με προβάδισμα έξι ποσοστιαίων μονάδων. Έλαβαν ΠΑΣΟΚ 40,8 % (3 έδρες), ΝΔ 34,13 % (3 έδρες) και ΣΥΝ 21,69 % (2 έδρες).

Στην Βουλή μπαίνουν για το μεν ΠΑΣΟΚ οι Νιώτης Γρηγόριος, Κρητικός Παναγιώτης και Αστράκος Ευάγγελος, για τη ΝΔ οι Βουγιουκλάκης Ηλίας, Μπουγάς Γεώργιος και Τραγάκης Ιωάννης, για τον ΣΥΝ οι Καλούδης Νικόλαος και Γαλανός Νικόλαος.

1989 (Νοέμβριος) Η Οικουμενική

Η Κυβέρνηση συνεργασίας δεν μακροημερεύει και προκηρύσσονται νέες εκλογές με το πολιτικό σύστημα να συνταράζει εν τω μεταξύ η δολοφονία του Παύλου Μπακογιάννη από την «17 Νοέμβρη». Παρά την τρομερή πόλωση κανένα κόμμα και πάλι δεν κατορθώνει να φτάσει στην πολυπόθητη αυτοδυναμία. Η ΝΔ λαμβάνει 46,19 %, το ΠΑΣΟΚ αυξάνει τα ποσοστά του στο 40,68 % σε βάρος της αριστεράς και ο ΣΥΝ λαμβάνει 10,97 % με τον πόλεμο ανάμεσα στις δύο τελευταίες παρατάξεις να μαίνεται. Παρά το γεγονός ότι ο Ανδρ. Παπανδρέου και άλλα στελέχη του ΠΑΣΟΚ παραπέμπονται από τη Βουλή στο Ειδικό Δικαστήριο και τα τρία κόμματα συμφωνούν στον σχηματισμό Οικουμενικής Κυβέρνησης υπό τον Ξεν. Ζολώτα που καταφέρνει τουλάχιστον να αποκλιμακώσει λίγο την ένταση.

Στην Α’ Πειραιά οι συσχετισμοί σε ό,τι αφορά τις έδρες δεν ανατρέπονται. ΝΔ με 47,97 % και ΠΑΣΟΚ με 38,75 % αυξάνουν λίγο τα ποσοστά τους, με τον ΣΥΝ να υποχωρεί στο 11,25 %.

Με τη ΝΔ στο Κοινοβούλιο εισέρχονται οι Ανδριανόπουλος Ανδρέας, Καλός Γεώργιος, Μιλτιάδης Μαρινάκης και Πατλάκας Μιχαήλ. Με το ΠΑΣΟΚ ο Κώστας Σημίτης και οι Παπασπύρου Ιωάννης και Ντεντιδάκης Αντώνης. Με τον Συνασπισμό ο Δημήτριος (Μίμης) Ανδρουλάκης.

Στην Β΄ Πειραιά το ΠΑΣΟΚ κερδίζει ακόμη μία έδρα (σύνολο 4) που χάνει ο ΣΥΝ που μένει με μία. Τρεις έδρες διατηρεί η ΝΔ. Στη Βουλή μπαίνουν για το μεν ΠΑΣΟΚ οι Νιώτης Γρηγόριος, Κρητικός Παναγιώτης, Διαμαντίδης Γιάννης και Αστράκος Ευάγγελος, για τη ΝΔ οι Νεράντζης Αναστάσιος, Μπουγάς Γεώργιος και Τραγάκης Ιωάννης, για τον ΣΥΝ ο Νίκος Γαλανός.

1990 Τρίτη και φαρμακερή

Η τρίτη κατά σειρά εκλογική αναμέτρηση σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα βγάζει επιτέλους αυτοδύναμη Κυβέρνηση έστω και δια χειρός Θ. Κατσίκη του μοναδικού βουλευτή που εξέλεξε η ΔΗΑΝΑ του Κων. Στεφανόπουλου που θα εξασφαλίσει στον Κων. Μητσοτάκη την 151η έδρα. Η ΝΔ θα λάβει 46,89 %, το ΠΑΣΟΚ 38,61 % και ο ΣΥΝ 10,28 %.Είναι η εποχή που το Ειδικό Δικαστήριο αθωώνει τον Ανδρ. Παπανδρέου, το «Μακεδονικό» φουντώνει, το ΚΚΕ υπό την ηγεσία της Αλέκας Παπαρήγα αποχωρεί από τον Συνασπισμό και που ο Αντώνης Σαμαράς ιδρύει την «Πολιτική Άνοιξη» αποχωρώντας από τη ΝΔ.

Στην Α’ Πειραιά ο θρίαμβος της ΝΔ είναι μοναδικός αφού φτάνει στο 49,57 % (4 έδρες), από τα υψηλότερα ποσοστά που έχει πάρει ποτέ στην συγκεκριμένη περιφέρεια. Το ΠΑΣΟΚ ακολουθεί με 36,54 % (3 έδρες) και ο ΣΥΝ με 10,78 % (μία έδρα).

Εκλέγονται, για τη μεν ΝΔ οι Ανδριανόπουλος Ανδρέας, Καλός Γεώργιος, Παπαπολίτης Σωτήριος, Μιχαλολιάκος Βασίλειος (σημερινός Δήμαρχος Πειραιά), για το ΠΑΣΟΚ οι Σημίτης Κώστας, Μπεντενιώτης Εμμανουήλ, Ντεντιδάκης Αντώνιος και για τον ΣΥΝ ο Δημήτριος (Μίμης) Ανδρουλάκης που εν των μεταξύ θα ανεξαρτητοποιηθεί.

Στη Β’ Πειραιά παρά το πανελλήνιο ρεύμα νίκης της ΝΔ το ΠΑΣΟΚ αντέχει και βγαίνει πρώτο κόμμα με 42,59 % και 3 έδρες. Ίδιο αριθμό εδρών καταλαμβάνει η ΝΔ με 37,62 % ενώ από μία έδρα κερδίζουν ο ΣΥΝ με 16,88 % και οι Οικολόγοι με 1,06 %.

Στη Βουλή μπαίνουν για το ΠΑΣΟΚ οι Νιώτης Γρηγόριος, Κρητικός Παναγιώτης και Διαμαντίδης Ιωάννης, για τη ΝΔ οι Τραγάκης Ιωάννης, Βουγιουκλάκης Ηλίας και Μπουγάς Γεώργιος, για τον ΣΥΝ ο Νίκος Γαλανός που στην πορεία θα ανεξαρτητοποιηθεί και για τους Οικολόγους η Αναστασία Ανδρεαδάκη που θα αντικατασταθεί στη συνέχεια από την Αικατερίνη Ιατροπούλου.

Δείτε στο Google sheet την εξέλιξη όλων των εκλογικών αναμετρήσεων

One thought on “Εκλογές 1990: Η παρέθενση της Νέας Δημοκρατίας στην εποχή του ΠΑΣΟΚ

Σχολιάστε Ελεύθερα