Σάμος:Οι καταστροφές στα μνημεία Πολιτισμού μετά τον σεισμό του Οκτώβρη….

Γράφει η Τασσώ Γαΐλα

Οκτώβριος 2020 και στις 29 του μήνα ένας μεγάλης έντασης σεισμός με επίκεντρο την Σάμο ταρακούνησε κυριολεκτικά σχεδόν όλη την Ελλάδα καθώς και τα απέναντι της Σάμου Τουρκικά παράλια. Τις περισσότερες υλικές ζημιές στον Ελλαδικό χώρο -εκτός της Σάμου -,υπέστησαν η Χίος και η Ικαρία.

Το Χωριό Υδρούσα της Σάμου

Στη Σάμο εκτός από τα δύο ανθρώπινα θύματα, τους άστεγους κλπ υπήρξαν τεράστιες κι ανυπολόγιστες ζημιές σε αρχαιολογικά και θρησκευτικά μνημεία. Σύμφωνα με τις πρώτες καταμετρήσεις τουλάχιστον 70 Ναοί και Μονές του ακριτικού νησιού έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές ή κινδυνεύουν ακόμη και με κατάρρευση. Ανάμεσα τους κι ο Μητροπολιτικός Ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο νέο Καρλόβασι ,ένας πράγματι εντυπωσιακός ναός που η θέα του μετά τον σεισμό προκαλεί θλίψη και οι πρώτες εκτιμήσεις για τις ζημιές του μιλούσαν ακόμη και για κίνδυνο κατάρρευσης του εναπομείναντος κύριου σκελετού. Ας ευχηθούμε να πάνε όλα καλά και να υπάρξει ταχεία αποκατάσταση των ζημιών στα μνημεία του νησιού.

Μια ανάγνωση του καταλόγου των εκκλησιών της Σάμου που επλήγησαν από τον σεισμό της 29ης Οκτωβρίου με έκανε να σταματήσω στην αναφορά στην εκκλησία του χωριού Υδρούσσα και…

Απόσπασμα από το άρθρο της Ναυτεμπορικής:

<Όπως αναφέρουν οι υπεύθυνοι της μητρόπολης Σάμου, το μεγαλύτερο μέρος των Ναών και των Μονών  του νησιού έχει πάθει μεγάλες ζημιές, ενώ σε μερικές περιπτώσεις αυτές είναι ανεπανόρθωτες, όπως στον Ιερό Ναό Κοιμήσεως Θεοτόκου Καρλοβάσου. Ομοίως με σοβαρές έως και ανεπανόρθωτες βλάβες είναι οι εροί Ναοί Αγίου Σπυρίδωνος Βαθέος, Κοιμήσεως της Θεοτόκου, Μεταμορφώσεως του Σωτήρος και Αγίας Ματρώνης Άνω Βαθέος, Αγίου Νικολάου Κοκκαρίου, Τιμίου Προδρόμου Αγίου Κωνσταντίνου, Αγίου Νικολάου Όρμου Καρλοβάσου, Αγίας Ματρώνης και Αγίου Ιωάννου Χρυσοστόμου Καρλοβάσου, Τιμίου Σταυρού και Εισοδίων της Θεοτόκου Μεσαίου Καρλοβάσου, Αγίου Αθανασίου Υδρούσας, Κοιμήσεως της Θεοτόκου Κοντακαιΐκων, Γενεθλίου της Θεοτόκου Κονταΐκων, Τιμίου Προδρόμου Λέκκας, Αγίου Παντελεήμονος Τσουρλαίων, Κοιμήσεως της Θεοτόκου Καστανιάς, Οσίου Αντωνίου και Αγίας Παρασκευής Μαραθοκάμπου, Αγίου Νικολάου Κουμαιΐκων, Αγίου Γεωργίου Σκουραιΐκων, Κοιμήσεως της Θεοτόκου Πλατάνου, Κοιμήσεως της Θεοτόκου Πύργου, Αγίας Τριάδος Παγώνδα, Κοιμήσεως της Θεοτόκου, Αγίας Άννης και Αγίας Παρασκευής Χώρας, Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Πυθαγορείου, Γεννήσεως του Χριστού Μυτιληνιών, Κοιμήσεως της Θεοτόκου Παλαιοκάστρου, όπως επίσης η Ιερά Μονή Τιμίου Σταυρού Σάμου, η Ιερά Μονή Προφήτου Ηλιού Καρλοβάσου και η Ιερά Μονή Αγίας Τριάδος Μυτιληνιῶν.

Την επομένη του σεισμού, ο μητροπολίτης κ. Εὐσέβιος συναντήθηκε με τον υφυπουργό Πολιτικής Προστασίας, Νίκο Χαρδαλιά, και τον υφυπουργό Εσωτερικών, Θεόδωρο Λιβάνιο, και τους ενημέρωσε σχετικά>.

Υδρούσσα και ο κίνδυνος ολικής καταστροφής του Ναού των Αγίων Αθανασίου και Κυρίλλου με τις σπάνιες λαϊκές τοιχογραφίες.

Πάμε λοιπόν στην Υδρούσσα  ή Φούρνοι ένα σχεδόν άγνωστο χωριό της Βόρειας Σάμου με πλούσιο ιστορικό παρελθόν  που χάνεται στα βάθην των αιώνων εφόσον σύμφωνα με τους ιστορικούς το χωριό ήταν κατοικήσιμο από την αρχαιόττητα. Η Υδρούσσα βρίσκεται κοντά στο τουριστικά χωριό Κοντακέϊκα-4χιλ- και το παλιό του όνομα Φούρνοι  και θυμίζει την αρχαία πόλη της Σάμου Ιπνούντα ή Ιπνουσία. Ίπνος στα αρχαία Ελληνικά σημαίνει φούρνος. Επειδή η αρχαία πόλη της Σάμου, από τους πολλούς ίπνους που είχε για το ψήσιμο των αγγείων ονομάστηκε Ιπνουσία, έτσι και εδώ, από τους πολλούς φούρνους που είχε το χωριό ονομάστηκε Φούρνοι. Πραγματικά στα χρόνια κοντά στο 1900 κατασκευάζονταν εδώ κάθε είδους πήλινα αγγεία. Μια άλλη παράδοση λέει ότι οι πρώτοι κάτοικοι του χωριού ήρθαν από τα απέναντι νησάκια Φούρνοι κι από εδώ η ονομασία του χωριού.

Το χωριό σύμφωνα με πολλές μαρτυρίες είναι από τα παλαιότερα, αφού προϋπήρχε του έτους 1625 και στις γύρω εκτάσεις υπάρχουν ερείπια βυζαντινών κτισμάτων. Οι κάτοικοι ασχολούνται κυρίως με την γεωργία και διαθέτουν μεγάλες αρδευόμενες εκτάσεις. Οι κυριότερες καλλιέργειες είναι το αμπέλι, η ελιά και τα κηπευτικά. Παλαιότερα κύριο προϊόν ήταν ο καπνός. Έξω αό το χωριό συναντάμε το εκκλησάκι της Θεοτόκου κτίσμα του 1663 με πολύτιμες τοιχογραφίες ενώ στο εσωτερικό του χωριού υπάρχει ο Ναός των Στο εσωτερικό του χωριού βρίσκεται ο ναός των Αγίων Αθανασίου και Κυρίλλου ( Πατριάρχες Αλεξανδρείας, εορτάζουν 18 Ιανουαρίου) ο οποίος χρονολογείται από το 1782 και ενδιαφέρον παρουσιάζουν κι εδώ οι τοιχογραφίες του ναού που ολοκληρώθηκαν το έτος 1804 με δαπάνες του Χατζή Δημήτρη Κατεβαίνη.

Ο ναός ανακατασκευάστηκε πάνω στα θεμέλια παλαιότερου ναού που κατέρρευσε από σεισμό το έτος 1751. Οι εργασίες ανακατασκευής ολοκληρώθηκαν το έτος 1804. Οι αγιογραφίες δημιουργήθηκαν στο τέλος του 18ου αιώνα και ακολουθούν την τεχνοτροπία της λαϊκής αγιογράφησης. Παρ΄όλο που ο ναός είναι χαρακτηρισμένος ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο δεν είχαν γίνει καθόλου εργασίες συντήρησης. Οι ρωγμές στην τοιχοποιία είναι εμφανείς. Οι φωτογραφίες στο άρθρο είναι του 2008. Και ναι μεν ο μικρός ιστορικός Ναός συμπεριλαμβάνεται στους Ναούς της Σάμου με τις ζημιές από τον σεισμό δεν γνωρίζουμε όμως ακόμη αν υπάρχει η οροφή του όπου κι αυτές οι μοναδικές στο είδος αγιογραφίες .

Ευχής έργο να μην έχει καταρρεύσει  η οροφή του Ναού κι έστω και τώρα να συντηρηθούν οι αγιογραφίες-πολιτιστική κληρονομιά. Αποτελούν ένα σημαντικό κομμάτι της λαϊκής αγιογραφίας και της εκκλησιαστικής μας ιστορίας, είναι τμήμα της ιστορικής πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου μας.


Ευχαριστώ θερμά τον φίλο χρήστη του f/b Τάσο Λύτρα για την διάθεση αυτών των δύο εξαιρετικών φωτογραφιών της τοιχογραφίας του Ναού Αθανασίου και Κυρίλλου στην Υδρούσσα.

Πηγές:  

Σχολιάστε Ελεύθερα