9 Χρόνια χωρίς τον Ιάκωβο Καμπανέλλη

Στις 29 Μαρτίου 2011 έφυγε από τη ζωή ο μεγάλος θεατρικός συγγραφέας Ιάκωβος Καμπανέλλης, του οποίου το έργο αποτελεί σημείο αναφοράς στην ιστορία της μεταπολεμικής ελληνικής δραματουργίας.

Ο βίος του

Ο σημαντικός αυτός άνθρωπος γεννήθηκε στις 2 Δεκεμβρίου του 1921 στη Νάξο. Το 1935 η οικογένειά του μετέβη για μόνιμη εγκατάσταση στην Αθήνα. Εργαζόταν το πρωί και το βράδυ σπούδαζε τεχνικό σχέδιο στη Σιβιτανίδειο. Το φθινόπωρο του 1942 συνελήφθη από τους Γερμανούς και οδηγήθηκε και κρατήθηκε στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Μαουτχάουζεν μέχρι τον Μάιο του 1945, οπότε και απελευθερώθηκε από τις συμμαχικές δυνάμεις.

Όταν επέστρεψε στην Ελλάδα, μαγεύτηκε από τις παραστάσεις του Θεάτρου Τέχνης του Καρόλου Κουν, τον χειμώνα του 1945-46. Προσπάθησε να γίνει ηθοποιός, ελλείψει όμως γυμνασιακού απολυτηρίου δεν έγινε αποδεκτός από το Εθνικό Θέατρο. Έτσι αφοσιώθηκε στο γράψιμο. Τον Καμπανέλλη ανακάλυψε ο Αδαμάντιος Λεμός. Το πρώτο θεατρικό έργο του ήταν «ο Χορός πάνω στα στάχυα», που παρουσιάστηκε τη θερινή θεατρική περίοδο του 1950 από τον θίασο Λεμού στο Θέατρο «Διονύσια» της Καλλιθέας.

Τον Οκτώβριο του 1981 τοποθετήθηκε στη θέση του διευθυντή ραδιοφωνίας της ΕΡΤ. Έγινε ακαδημαϊκός το 1999, στη νέα έδρα του Θεάτρου της Ακαδημίας Αθηνών. Το 2000 του απονεμήθηκε από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας το παράσημο του Ανώτερου Ταξιάρχη του τάγματος του Φοίνικα.

Πέθανε στις 29 Μαρτίου 2011, λόγω νεφροπάθειας, λίγες μέρες μετά το θάνατο της γυναίκας του Νίκης.

Το έργο του

Έγραψε 22 θεατρικά έργα, δηλαδή τα εξής:

  1. Χορός πάνω στα στάχυα – Θίασος Αδαμάντιου Λεμού, 1950
  2. Έβδομη μέρα της δημιουργίας – Εθνικό Θέατρο, Β’ Σκηνή, 1955-56
  3. Αυτός και το παντελόνι του και η Κρυφή ζωή του Γουώρεν Μήττυ(μονόπρακτα) – Βασίλης Διαμαντόπουλος, 1957
  4. Η Αυλή των Θαυμάτων – Θέατρο Τέχνης, 1957-58
  5. Η ηλικία της νύχτας – Θέατρο Τέχνης, 1958-59
  6. Ο Γορίλας και η Ορτανσία – Θίασος Έλσας Βεργή, 1959
  7. Παραμύθι χωρίς Όνομα – Νέο Θέατρο Βασίλη Διαμαντόπουλου – Μαρίας Αλκαίου 1959-60
  8. Γειτονιά των αγγέλων – Θίασος Καρέζη, 1963-64
  9. Βίβα Ασπασία – Θίασος Καρέζη, 1966-67
  10. Οδυσσέα γύρισε σπίτι – Θέατρο Τέχνης, 1966-67
  11. Αποικία των τιμωρημένων – Πειραματικό Θέατρο Μαριέττας Ριάλδη, 1970-71
  12. Ασπασία – Θίασος Καρέζη-Καζάκου, 1971-72
  13. Το μεγάλο μας τσίρκο – Θίασος Καρέζη-Καζάκου, 1972-73
  14. Το κουκί και το ρεβύθι – Θίασος Καρέζη-Καζάκου, 1974
  15. Ο εχθρός λαός – Θίασος Καρέζη-Καζάκου, 1975
  16. Πρόσωπα για βιολί και ορχήστρα – Θέατρο Τέχνης, 1976-77
  17. Τα τέσσερα πόδια του τραπεζιού – Θέατρο Τέχνης, 1978-79
  18. Ο μπαμπάς ο πόλεμος – Θέατρο Τέχνης, 1981
  19. Ο αόρατος Θίασος – Εθνικό Θέατρο, 1988
  20. Ο δρόμος περνά από μέσα – 1992
  21. Τρεις σε μοναξιά (Ο πανηγυρικός, Αυτός και το παντελόνι του, Ο επικήδειος) – Θέατρο Στοά, 1992, Θανάσης Παπαγεωργίου.
  22. Σιλωάμ και Ο κρυφός ήλιος” – Θέατρο Τζένη Καρέζη, 2016

Έγραψε επίσης σενάρια κινηματογραφικών ταινιών κυριότερα των οποίων είναι:

  • Στέλλα σε σκηνοθεσία Μιχάλη Κακογιάννη.
  • Ο δράκος σε σκηνοθεσία Νίκου Κούνδουρου.
  • Αρπαγή της Περσεφόνης σε σκηνοθεσία Γρηγόρη Γρηγορίου.
  • Το κανόνι και τ` αηδόνι σε σκηνοθεσία Ιάκωβου και Γιώργου Καμπανέλλη.
  • Κορίτσια στον ήλιο σε σκηνοθεσία Βασίλη Γεωργιάδη.

ο Ιάκωβος Καμπανέλλης συνέγραψε και το βιβλίο Μαουτχάουζεν, όπου εξιστορεί όσα έζησε στο στρατόπεδο συγκέντρωσης και εξόντωσης από το 1943 ως το 1945. Η διήγηση γίνεται σε δύο χρόνους, καθώς ο αφηγητής αναφέρεται εναλλάξ στη ζωή στο απελευθερωμένο πλέον στρατόπεδο και στη ζωή κατά τη διάρκεια της αιχμαλωσίας. Η αφήγηση, συνταρακτικά απλή και ανθρώπινη, παρέχει πληροφορίες για τις θηριωδίες που έλαβαν χώρα στα στρατόπεδα συγκέντρωσης κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά ρίχνει φως και σε μία πιο άγνωστη πτυχή του δράματος: της επανάκτησης της ζωής από τους επιζήσαντες μέσα από την περιγραφή των αντικειμενικών συνθηκών αλλά και της ψυχολογικής κατάστασης των θυμάτων τις πρώτες μέρες της απελευθέρωσής τους. Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Κέδρος.

Έργα του Καμπανέλλη έχουν μεταφρασθεί και παιχτεί στην Αγγλία, Αυστρία, Γερμανία, Ουγγαρία, Ρουμανία, Βουλγαρία, Ρωσία, Κίνα, Η.Π.Α και Σουηδία. Ασχολήθηκε επίσης με τη δημοσιογραφία στις εφημερίδες Ελευθερία (1963-65), Ανένδοτος (1965-66) και από το 1975 στα Νέα. Υπήρξε επίσης μέλος της Εταιρίας Ελλήνων Θεατρικών Συγγραφέων.

Σχολιάστε Ελεύθερα