ΑΠΟΨΕΙΣ

11 Νοεμβρίου 1912: Απελευθέρωση της Χίου από τον Τουρκικό ζυγό

Γράφει η Τασσώ Γαΐλα

Αρχιπέλαγος του Αιγαίου και το 1912 η νήσος Χίος  στο Βορειοανατολικό Αιγαίο,το νησί με  το ‘δώρο’ Θεού το μαστιχόδεντρο που δεν φύεται πουθενά αλλού παρά μόνο στη Χίο επιτέλους θα αποτινάξει τον Οθωμανικό ζυγό.

Ξεκινώντας από την αρχαιότητα η Χίος, η πατρίδα του μεγαλύτερου ποιητή όλων των αιώνων του Ομήρου θα περάσει πολλές φάσεις ανάπτυξης και αφάνειας , σύμμαχος των Αθηναίων και μέλος της Αθηναϊκής Συμπολιτείας  , στα χέρια ων Βυζαντινών τον μεσαίωνα, κατόπιν από το 1070 στην κυριαρχία των Σελτζούκων Τούρκων μέχρι το 1204 όταν μετά την Άλωση της Κωνσταντίνου πόλεως περνάει στους Φράγκους. Ήρθαν κι οι Γενουάτες που έμειναν έως το 1329. Αυτοί εκμεταλλεύτηκαν σε μέγιστο βαθμό την καλλιέργεια της μαστίχας κυριολεκτικά θησαυρίζοντας εις βάρος του σκλαβωμένου λαού. Μετά; Μετά ήρθαν οι Οθωμανοί σκλαβιά αφόρητη για τους Χιώτες που θα την υποστούν για 346 ολόκληρα χρόνια…

Μεσολαβεί το 1822 η ΣΦΑΓΗ ΤΗΣ ΧΙΟΥ. Ένα από τα μεγαλύτερα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας χωρίς τιμωρία. Η Χίος σχεδόν εξαφανίστηκε από τον χάρτη από τις σφαγές των Οθωμανών.

1822-1912. Σχεδόν ένας ακόμη αιώνας…

  • Το ιστορικό της απελευθέρωσης της Χίου και της ενσωμάτωσης της στην Ελληνική Επικράτεια.

Η μεγάλη ευκαιρία έρχεται για τη Χίο και την Ελλάδα με τον Α΄ Βαλκανικό πόλεμο που ξεσπάει τον Οκτώβριο του 1912. Η ταχεία κατάληψη της Θεσσαλονίκης από τον Ελληνικό Στρατό και η κυριαρχία του Ελληνικού ναυτικού δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την κατάληψη των νησιών του βορειοανατολικού Αιγαίου. Ήδη από τις 8 του Οκτώβρη ο στόλος έχει κυριεύσει τη Λήμνο, την Ίμβρο, τη Θάσο, τον Άι-Στράτη (17/10), τη Σαμοθράκη (18/10), τα Ψαρά (21/10) και από τις 24 την Τένεδο. Η σειρά της Μυτιλήνης έρχεται στις 8 Νοεμβρίου, ημέρα των Ταξιαρχών και της Χίου στις 11 του ίδιου μήνα, στη γιορτή των πολιούχων Αγίων Βικτώρων.

Φωτογραφία με τις νεαρές Χιώτισσες ενδεδυμένες με την τοπική νυφιάτικη στολή της Καλαμωτής Χίου: κ.Στέλλα Στεφάνου, Καλαμωτή/Χίος. Την ευχαριστώ θερμά.

Στη Θεσσαλονίκη από την 6η Νοεμβρίου ξεκινά η συγκρότηση ενός μεικτού συντάγματος με τρία τάγματα και μια πυροβολαρχία υπό τις διαταγές του Συνταγματάρχη Νικόλαου Δελαγραμμάτικα. Με τα πλοία «Πατρίς» και «Σαπφώ» ταξιδεύουν από τη Θεσσαλονίκη προς τη Χίο μέσω Λέσβου, τα ξημερώματα της 11ης Νοεμβρίου. Η δύναμη του Ελληνικού αποσπάσματος, ενισχυμένη με ένα μικρό ναυτικό άγημα, ανέρχεται σε σχεδόν 2.500 άνδρες και έχει να αντιμετωπίσει ένα καλά εξοπλισμένο, λόγω του πολέμου με τους Ιταλούς, τουρκικό σύνταγμα με περίπου ίσο αριθμό ανδρών και διοικητή τον αντισυνταγματάρχη Ζιχνή-μπέη, έναν ικανό και πεισματάρη αξιωματικό.

Η Χίος, λόγω της γεωγραφικής θέσης της και της σχέσης της προς τα μικρασιατικά παράλια, στα οποία προτάσσει ένα μακρύ μέτωπο, αποτελούσε το δυνατό σημείο της οθωμανικής άμυνας στο βόρειο και κεντρικό Αιγαίο. Η ιστορική πορεία του νησιού και η συμβολική του θέση ανάμεσα στις περιοχές με ελληνικό χρώμα συνιστούσε έναν ακόμα λόγο για μια λυσσαλέα άμυνα από την πλευρά του Ζιχνή και καμιά διάθεση για παράδοση του νησιού. Ουσιαστικά μόνο η Χίος και τα Ιωάννινα ταλαιπώρησαν για τόσο μακρό διάστημα τον ελληνικό στρατό και πίσω από τις μάχες εξελίχθηκε ένα παράλληλο και πολύ ενδιαφέρον παιχνίδι στρατηγικής και διπλωματίας.

Οι Ελληνικές δυνάμεις, μετά την απόβαση τους στο Κοντάρι, προχωρούν στην κατάληψη της Χώρας μόλις το πρωί της επομένης 12ης Νοεμβρίου δίνοντας την ευκαιρία στους μάχιμους Οθωμανούς να αποχωρήσουν και στους Έλληνες να ετοιμάσουν μια θερμή και συγκινητική υποδοχή. Είναι σημαντικό ότι περιορίστηκαν οι συγκρούσεις αλλά και οι βιαιοπραγίες εντός της πόλης, ώστε να μη βλαφτεί ο πληθυσμός και από τις δυο πλευρές, δεδομένου ότι το Κάστρο, δίπλα στο λιμάνι, κατοικούνταν εξ’ ολοκλήρου από μουσουλμάνους. Τα οθωμανικά στρατεύματα οργανώνουν την άμυνα τους στα κεντρικά και ορεινά του νησιού, ενώ οι ελληνικές δυνάμεις κηρύττουν επίσημα τη Στρατιωτική Κατοχή της νήσου Χίου με Διοικητή τον Νικόλαο Δελαγραμμάτικα.

Για την ολοκλήρωση της κατάληψης του νησιού χρειάστηκε περισσότερος από ένας μήνας, η ενίσχυση του στρατού, κυρίως με εθελοντές, και η συστράτευση του ντόπιου –χριστιανικού – πληθυσμού. Με τη δεδομένη ισορροπία δυνάμεων η στάση του ντόπιου πληθυσμού είχε αποφασιστική σημασία. Από τους ξένους εθελοντές τις πιο μαχητικές ομάδες αποτελούσαν οι Ικάριοι και οι Κρήτες. Οι ντόπιοι οργανώθηκαν κυρίως κοντά σε περιοχές που οι τοπικές μάχες είχαν αποφασιστική σημασία για τον έλεγχο των χωριών τους, όπως στο Βροντάδο, στα Καρδάμυλα και στη Βολισσό. Η οργάνωση αντάρτικων σωμάτων και η κοινή δράση με το στρατό απέτρεψε τη διέξοδο των Οθωμανών προς τη θάλασσα και την κατάληψη, ιδιαίτερα, των Καρδαμύλων, που θα ανέτρεπε το σκηνικό του αποκλεισμού τους στο εσωτερικό του νησιού. Χωρίς ελπίδα ενισχύσεων μετά και τη νίκη του Ελληνικού στόλου στη ναυμαχία της «Έλλης» στις 3-12-1912, η αντίσταση των Οθωμανών είχε ως βασικό στόχο την καθυστέρηση της ολοκληρωτικής κατάκτησης του νησιού μέχρι την υπογραφή ανακωχής.

Η τελική νίκη, λίγο πριν τα Χριστούγεννα του 1912, προλαβαίνει κατά πολύ το τέλος του Βαλκανικού πολέμου που προέκυψε την Άνοιξη του 1913. Στις 21 Δεκεμβρίου, μετά από την τελευταία συντονισμένη σε όλα τα μέτωπα διήμερη επίθεση των ελληνικών στρατευμάτων, οι Οθωμανοί παραδίδονται χωρίς ουσιαστικούς όρους πέρα από τον σεβασμό της τιμής των αξιωματικών. Οι σχεδόν 2.000 αιχμάλωτοι μεταφέρονται σε ασφάλεια στην Παλαιά Ελλάδα και η Χίος κλείνει, μαζί με το 1912, οριστικά το κεφάλαιο της Οθωμανικής κυριαρχίας που κράτησε 346 χρόνια.

Μετά την ολοκληρωτική στρατιωτική κατάληψη της Χίου το παιχνίδι μεταφέρεται στο διπλωματικό πεδίο. Η οθωμανική πλευρά δεν αποδέχεται την ενσωμάτωση στην Ελλάδα των νησιών συνολικά και ιδιαίτερα της Χίου. Άλλωστε ο αποφασιστικός παράγοντας για την όποια ρύθμιση παραμένουν οι ισορροπίες μεταξύ των Μεγάλων Δυνάμεων, οι οποίες αντιλαμβάνονται τα νησιά απλώς ως κομμάτι του συστήματος ελέγχου των Στενών και του διάπλου από τη Μαύρη Θάλασσα στη Μεσόγειο. Στη Λωζάννη τελικά στο πλαίσιο της ομώνυμης Συνθήκης (24-7-1923) δίνεται οριστική λύση με την πλήρη αποδοχή από την κεμαλική Τουρκική Δημοκρατία της ενσωμάτωσης των νησιών μας (εκτός της Ίμβρου και της Τενέδου) στο ελληνικό κράτος.

Το πυργί της Χίου

Η Οθωμανική Αυτοκρατορία δεν αποδέχθηκε ποτέ την απελευθέρωση της Χίου. Η δε Χίος το 1922 και δέκα μόλις έτη από την απελευθέρωση της υποδέχτηκε χιλιάδες λαού, πρόσφυγες Έλληνες από την Μικρά Ασία που είχε έρθει η σειρά της σύμφωνα με τα σχέδια των τότε υπερδυνάμεων να πληρώσει με  βαρύ φόρο αίματος τον αφελληνισμό των παραλίων της Μικράς Ασίας.

Χρόνια Πολλά Χίος.

Βασική πηγή: Wikipedia.

Φωτογραφίες: Διαδίκτυο.

1 σχόλιο

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.

Αρέσει σε %d bloggers: