ΑΠΟΨΕΙΣ

18 Οκτωβρίου 1981: Το ΠΑΣΟΚ οδηγείται για πρώτη φορά στην εξουσία

Σαν σήμερα πριν 39 χρόνια το ΠΑΣΟΚ οδηγήθηκε για πρώτη φορά στην εξουσία.

Η προεκλογική ομιλία του Ανδρέα Παπανδρέου στις 15 Οκτωβρίου του 1981

Με αφορμή την επέτειο της μεγάλης νίκης η πρόεδρος του Κινήματος Αλλαγής, Φώφη Γεννηματά, ανήρτησε δήλωση στα social media, στην οποία αναφέρει ότι «η ιστορική νίκη του ΠΑΣΟΚ και του Ανδρέα Παπανδρέου ήταν νίκη Δημοκρατίας, εθνικής συμφιλίωσης, νίκη Αλλαγής. Επρόκειτο για νίκη αξιοπρέπειας και καλύτερες μέρες στους Έλληνες, στις Ελληνίδες.

Η κ. Γεννηματά σημειώνει ότι «τώρα, στις νέες συνθήκες, το αίτημα για τη νέα Αλλαγή συσπειρώνει όλο και περισσότερους πολίτες. Νέα Αλλαγή για ισχυρή Ελλάδα. Μια Ελλάδα που ξέρει να διεκδικεί, και όχι απλά να συναινεί. Η Ελλάδα που σέβονται όλοι. Νέα Αλλαγή για ποιότητα στη Δημοκρατία και ενότητα του ελληνικού λαού. Νέα Αλλαγή με ανάπτυξη και κοινωνική δικαιοσύνη. Νέα Αλλαγή που μπορεί να καθοδηγήσει το Κίνημα Αλλαγής, η προοδευτική παράταξη του σήμερα, το ΠΑΣΟΚ του μέλλοντός μας».

Το ιστορικό της νίκης

Η Ελλάδα μετά τη δικτατορία του 1974 οδηγήθηκε διαμέσω των επιλογών του ηγέτη της δεξιάς κωνσταντίνου Καραμανλή στη σύγχρονη δημοκρατία, αφού νομιμοποιήθηκε το ΚΚΕ και τα υπόλοιπα κόμματα της αριστεράς, ενώ με δημοψήφισμα διαμορφώθηκε και η μορφή της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, δηλαδή η προεδρευομένη κοινοβουλευτική δημοκρατία. Ο Ανδρέας Παπανδρέου ερχόμενος στην Ελλάδα αντί να πάρει την ηγεσία του κόμματος του πατέρα του, Ένωση Κέντρου, επέλεξε τη δημιουργία ενός νέου κόμματος με κεντρώες αλλά και σοσιαλιστικές ιδέες, ήταν το ΠΑΣΟΚ. Αν και δεν κέρδισε από την αρχή τη δύναμη που είχε στη συνέχεια, κατάφερε και έπιασε έναν χώρο από τις παρυφές της αριστεράς ως το κέντρο, κάτι που οδήγησε αρχικά το κόμμα στη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης με έναν Ανδρέα που είχε το δικό του ιστορικό βάρος. Το 1981 η Ελλάδα έχοντας μπει στην τότε ΕΟΚ (έτσι ονομαζόταν η ΕΕ πριν το 1993), οδηγήθηκε από τον τότε πρωθυπουργό Γεώργιο Ράλλη σε διπλές εκλογές (Ευρωεκλογές και εθνικές εκλογές την ίδια μέρα). Και στις δύο εκλογές το ΠΑΣΟΚ σάρωσε αφού στις ευρωεκλογές πήρε το 40,12% και στις εθνικές εκλογές το 48.07% και 172 έδρες στη βουλή, οι υπόλοιπες κατανεμήθηκαν στα άλλα δύο κόμματα (ΝΔ:115, ΚΚΕ:13).

Σε εκείνες τις εκλογές μόλις τρια κόμματα μπήκαν στην βουλή, ενώ στις ευρωεκλογές, έδρες πήρε το ΠΑΣΟΚ:10, η ΝΔ:8, το ΚΚΕ:3, ΚΚΕ-Εσωτερικού:1 και ΚΟΔΗΣΟ:1, Κόμμα Προοδευτικών:1), δηλαδή ενώ η Ελλάδα είχε 6 κόμματα στην ευρωβουλή, στο ελληνικό κοινοβούλιο είχε μόλις 3. Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα ποσοστά των κομμάτων που μπήκαν στην Ευρωβουλή ενώ δεν μπήκαν στην ελληνική βουλή. Για παράδειγμα το ΚΚΕ-Εσωτερικού στις εθνικές εκλογές συγκέντρωσε 1,35% ενώ στις ευρωεκλογές πήρε 5,3 % ή το ΚΟΔΗΣΟ πήρε 0,73% στις εθνικές εκλογές και 4,26% στις ευρωεκλογές. Από αυτό κατανοούμε ότι σε εκείνη την φάση το ΠΑΣΟΚ στηρίχθηκε από όλα τα κόμματα που είχαν αναφορά στο κέντρο και την αριστερά, ήταν η ώρα της αλλαγής, εάν έγινε ο καθένας ας το κρίνει με βάση τη προσωπική του εμπειρία και τις ιστορικές αναφορές. Σίγουρα κάποια πράγματα βελτιώθηκαν, όπως η ίδρυση του ΕΣΥ, που έγινε επί ΠΑΣΟΚ, και τις μέρες του κορωνοϊού που ζούμε μας φάνηκε πιο χρήσιμο από ποτέ, ακόμα και από τους υποστηρικτές των ιδιωτικοποιήσεων.

Το τι έκανε και το τι δεν έκανε το ΠΑΣΟΚ είναι μια χρήσιμη συζήτηση για να μπορέσει ο ΣΥΡΙΖΑ που πήρε την πρωτοκαθεδρία στον χώρο της κεντροαριστεράς το 2012 να βελτιώσει σε μια επόμενη κυβέρνηση την κατάσταση στην χώρα, αλλά βέβαια και για τον χώρο της δεξιάς ως έναν βαθμό. Με μια προσωπική άποψη ότι η δεξιά πρέπει να φύγει από κάποιες αγκυλώσεις, όπως ότι δεν μπορεί να γίνουν όλα ιδιωτικά, για παράδειγμα η υγεία είναι δικαίωμα του λαού και πρέπει να ισχυροποιήσουμε το δημόσιο Εθνικό Σύστημα Υγείας, η χρησιμότητα του οποίου φάνηκε τις μέρες της πανδημίας που ζούμε ή ότι οι τράπεζες, μας οδήγησαν στο μνημόνιο, ναι μεν είναι επιχειρήσεις αλλά πρέπει να υποβάλλονται σε έλεγχο με την ύπαρξη έστω και μιας δημόσιας τράπεζας, όπου θα ελέγχει το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Οι τράπεζες δυστυχώς ή ευτυχώς κρατούν τις οικονομίες του κόσμου και για αυτό πρέπει το δημόσιο να έχει ισχυρό ρόλο.

Επίσης δεν μπορείς για παράδειγμα στο χώρο της ναυτιλίας να έχεις έναν νηογνώμονα που να είναι ιδιωτική εταιρεία που ελέγχεται από τους ιδιοκτήτες των ναυτιλιακών εταιρειών. Τα ασφαλή και γρήγορα καράβια που φωνάζει ο κόσμος των νησιών είναι δουλειά του κράτους ως προς τον έλεγχο του αξιόπλοου και όχι μιας εταιρείας που ελέγχεται από τους ιδιους που κατέχουν τα καράβια (εφοπλιστές). Το ίδιο ισχύει και για τα κανάλια, ναι στα ελέυθερα κανάλια με ελεύθερες απόψεις αλλά για την μετάδοση τους ειδικά σε ακριτικές περιοχές πρέπει να είναι υπεύθυνο το κράτος και όχι μια εταιρεία που έχει φτιαχτεί από τους καναλάρχες, που είναι παράλληλα ιδιοκτήτες κατασκευαστικών, ποδοσφαιρικών ομάδων, τραπεζών κ.τ.λ.

Το ΠΑΣΟΚ πάντα δίνει αφορμές για τέτοιες συζητήσεις αλλά ας συνεχίσουμε αυτό το ιστορικό με τον προεκλογικό αγώνα του 1981, όπου η πρώτη πολιτική συγκέντρωση έγινε στις 5 Σεπτεμβρίου του 1981 στην Πάτρα από τον Α. Παπανδρέου ανοίγοντας την αυλαία, ενώ η ΝΔ έκανε την πρώτη μεγάλη συγκέντρωση της στις 20 Σεπτεμβρίου στην Θεσσαλονίκη. Σε αυτές τις προεκλογικές ομιλίες της ΝΔ ειπώθηκε το ιστορικό «Δεν θέλω ου» από τον Γεώργιο Ράλλη αλλά και το γνωστό σύνθημα του ΠΑΣΟΚ «Αλλαγή». Η πρώτη προεκλογική ομιλία του ΚΚΕ ήταν στον Βόλο, αντίστοιχες ομιλίες έγιναν και από το ΚΟΔΗΣΟ-ΚΑΕ αλλά και την ΕΔΗΚ.

Επεισόδια επίσης μεταξύ των οπαδών του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ έγιναν σε δύο πόλεις, στις 10 και 11 Οκτωβρίου, αφού ο Ανδρέας Παπανδρέου έχοντας στον εξώστη τον Φελίπε Γκονθάλεθ (Γενικό Γραμματέα του ανερχόμενου Σοσιαλιστικού Κόμματος της Ισπανίας, και από το 1982 Πρωθυπουργό της Ισπανίας έως το 1996) μιλούσε στην «γαλάζια» Θεσσαλονίκη, ενώ στο «πράσινο» Ηράκλειο Κρήτης μιλούσε ο Γεώργιος Ράλλης.

Για τον Ανδρέα Παπανδρέου η ημερομηνία των εκλογών (18 Οκτωβρίου) ήταν συναισθηματικά φορτισμένη, καθώς ακριβώς 37 χρόνια πριν, στις 18 Οκτωβρίου 1944, ο πατέρας του Γεώργιος Παπανδρέου είχε εισέλθει απελευθερωτής στην Αθήνα ως Πρωθυπουργός της ελεύθερης ελληνικής κυβέρνησης (στην οποία συμμετείχαν και υπουργοί του ΕΑΜ), έχοντας υψώσει την γαλανόλευκη στην Ακρόπολη και στη συνέχεια εκφώνησε τον ιστορικό «λόγο της απελευθέρωσης» στην Πλατεία Συντάγματος, ενώ οι Αθηναίοι τον αποθέωναν.

Η 18η Οκτωβρίου 1944 ήταν η κορυφαία στιγμή του Γεωργίου Παπανδρέου και η 18η Οκτωβρίου 1981 η κουρυφαία στιγμή του γιού του. Μάλιστα, το κομμάτι του Τύπου που ήταν φιλικά προσκείμενο στο ΠΑΣΟΚ παρομοίαζε την «απελευθέρωση των Ελλήνων από τη Δεξιά» με την απελευθέρωση του 1944 από τους Ναζί. Ήταν υπερβολική αυτή η παρομοίωση κατά τη γνώμη μας. Όπως έγραφε ο διεθνής τύπος και όπως συνομολογήθηκε από κάθε πολιτική και κονωνική πλευρά, οι εκλογές της 18.10.1981 υπήρξαν ένα «πρότυπο γνησιότητας και ειλικρίνειας της εκφράσεως του Ελληνικού Λαού».

Για πρώτη φορά έγινε χρήση υπολογιστών και διαφωτιστικών εντύπων για τους δικαστικούς αντιπροσώπους. Επίσης, για πρώτη φορά έγινε ανάλυση κατά τη διάρκεια των εκλογών των γενικών αλλά και των μερικών αποτελεσμάτων με εικόνες. Ταυτόχρονα έγιναν ακριβείς μετρήσεις για το χρόνο που θα χρειάζονταν οι ψηφοφόροι να ψηφίσουν, και τη «ροή τους στο τμήμα τους».

Την ίδια ημέρα πραγματοποιήθηκαν και οι εκλογές για την Ευρωβουλή, που και αυτές διεξήχθησαν με απόλυτη ομαλότητα. Δυτικό πρακτορείο έγραφε: «οι εκλογές πραγματοποιήθηκαν κατά μοναδικόν και άψογο τρόπον» γιατί «υπήρχαν πολλά και λεπτά θέματα να αντιμετωπιστούν.»

Μόλις διαφάνηκε η επικράτηση του ΠΑΣΟΚ στις βουλευτικές εκλογές, ο Ράλλης συνεχάρη τον Παπανδρέου για τη νίκη του και τις επόμενες ημέρες έγινε ομαλά η παράδοση της εξουσίας. Επτά χρόνια μετά την αποκατάσταση των θεσμών, η ομαλή κυβερνητική αλλαγή του 1981 αποδείκνυε με τον πιο περίτρανο τρόπο την οριστική εδραίωση της δημοκρατίας στην Ελλάδα.

Τα αποτελέσματα

ΚΟΜΜΑΤΑΨΗΦΟΙΠΟΣΟΣΤΟΕΔΡΕΣΑΡΧΗΓΟΙ
ΠΑΣΟΚ2.725.39548,06172Α.ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ
ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ2.034.49635,88115ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΡΑΛΛΗΣ
ΚΚΕ620.30210,9313ΧΑΡ.ΦΛΩΡΑΚΗΣ
ΚΟΜ.ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚ.95.7991,69ΣΠ.ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ
ΚΚΕ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ76.4041,37ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΚΥΡΚΟΣ
ΚΟΔΗΣΟ-ΚΑΕ41.1260,72Γ.ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ
ΕΔΗΚ22.7630,40ΙΩΑΝΝΗΣ ΖΙΓΔΗΣ
ΚΦ20.6450,37ΝΙΚΗΤΑΣ ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ
ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΔΗΜ.8.6380,15ΝΙΚ. ΨΑΡΟΥΔΑΚΗΣ
ΕΠΑΝ. ΑΡΙΣΤΕΡΑ6.5950,12
ΕΚΚΕ-Μ-Λ-ΚΚΕ47500,08
ΕΔΕ-ΤΡΟΤΣΚΙΣΤΕΣ16460,02
Δ.Κ.Κ11000
ΒΕΟ4070
ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΔΗΜ.950
ΕΠΟΔ50
ΕΠΚΕ-Ο ΚΙΜΩΝ20
ΝΕΔΚΕ00
ΔΗΜ.ΕΝΩΣΗ00
ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΙ11.0250,19

Το διάγγελμα του Ανδρέα Παπανδρέου μετά την ιστορική νίκη

Τα ξημερώματα της 19ης Οκτωβρίου ο νικητής των εκλογών Ανδρέας Παπανδρέου προέβη σε ένα «ιστορικό, από κάθε άποψη» διάγγελμα προς τον ελληνικό λαό που μεταδόθηκε από την ΕΡΤ

Ελληνίδες, Έλληνες,

Απόψε κατέχομαι από βαθιά συγκίνηση. Είμαι πράγματι συγκινημένος για την μεγάλη εμπιστοσύνη που μου έχετε δείξει. Και έχω ταυτόχρονα το αίσθημα βαριάς ευθύνης, την οποία επωμίζομαι εγώ και οι συνεργάτες μου, για να πραγματώσουμε το έργο της Αλλαγής, γιατί η Αλλαγή σήμερα είναι όρος για την επιβίωση του έθνους, για την ευημερία του λαού μας. Και αισθάνομαι πραγματικά υπερήφανος που αυτή η θέση, αυτή η προοπτική για την χώρα μας, εγκρίθηκε κατά τόσο δυνατό, ισχυρό και δημοκρατικό τρόπο από την μεγάλη πλειοψηφία του ελληνικού λαού. Όπως σας είπα στις ομιλίες μου, και σε πλατείες και από την τηλεόραση, από αύριο, τις 19 του Οκτώβρη, αρχίζει η σκληρή δουλειά. Και επαναλαμβάνω αυτό που σας έχω ήδη πει: ότι για να βγει πέρα το πρόγραμμα της Μεγάλης Αλλαγής, για να ευοδωθούν επιτέλους οι μεγάλες προσδοκίες του λαού μας, θα απαιτηθεί η άμεση, ενεργός συμμετοχή σας. Θα προχωρήσουμε με σταθερά βήματα, πάντοτε ζητώντας την συναίνεσή σας, την πλατιά λαϊκή συναίνεση σε κάθε νέο μέτρο που θα πάρουμε.

Και θα κάνουμε την Αλλαγή χειροπιαστή.

Η Αλλαγή θα δείξει το πρόσωπό της πάρα πολύ γρήγορα, πολύ άμεσα. Θα ήθελα να τονίσω ότι θα υπάρξει συνεργασία όλων των πολιτειακών παραγόντων. Δεν πρόκειται με κανέναν τρόπο, όπως το είχαμε τονίσει και στο παρελθόν, να οδηγήσουμε την χώρα σε οποιαδήποτε περιπέτεια. Στόχος μας, πολιτική μας, είναι η ευημερία του λαού. Είναι η εθνική υπερηφάνεια και η κοινωνική δικαιοσύνη. Είμαστε αποφασισμένοι να εκτελέσουμε το πρόγραμμά μας κατά γράμμα, γιατί μας δώσατε αυτό που ζητούσαμε. Μας δώσατε ισχυρή, αυτοδύναμη πλειοψηφία στην Βουλή των Ελλήνων, ώστε να μπορέσουμε δίχως δισταγμούς και δίχως αναστολές, να προχωρήσουμε στην πραγμάτωση της Αλλαγής. Και σας ευχαριστώ από τα βάθη της καρδιάς μου γιατί μας δώσατε αυτήν την ευκαιρία. Θέλω να σας διαβεβαιώσω ότι θα μείνουμε στις επάλξεις αυτού του αγώνα για την Νέα Ελλάδα, που όλοι προσδοκούμε. Μιαν Ελλάδα που θα ανήκει στον λαό της, μιαν Ελλάδα που θα την διαφεντεύει ο λαός της.

Απόψε γιορτάζουμε την νίκη. Πρώτα απ’ όλα των δημοκρατικών θεσμών, που καταξιώθηκαν στις 18 του Οκτώβρη του 1981. Γιορτάζουμε την νίκη της Αλλαγής. Και θα’θελα να σας παρακαλέσω, μέσα στην γιορτή σας και στην χαρά σας, να μην ξεχάσετε πως το ΠΑΣΟΚ είναι κυβέρνηση όλων των Ελλήνων, πως το ΠΑΣΟΚ ζητά τώρα από τον λαό μας συμφιλίωση. Λήθη στο παρελθόν: όλοι μαζί εμπρός για το μεγάλο, αξιόλογο έργο της οικοδόμησης της Νέας Ελλάδας.

Γεια σας, ευχαριστώ, και να ξέρετε πως θα τιμήσω το μεγάλο συμβόλαιο τιμής, που συνήψα τόσα χρόνια μαζί σας.»

Τα συμπεράσματα δικά σας

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.

Αρέσει σε %d bloggers: