ΑΠΟΨΕΙΣ

Σπονδή στο Σεπτέμβρη: Ένα υπέροχο ταξίδι στην Ικαριά του Τρύγου

Τρύγος είναι η διαδικασία συγκομιδής των σταφυλιών προκειμένου να διατεθούν στην αγορά για κατανάλωση ως φρούτα ή να υποστούν επεξεργασία για την παραγωγή κρασιού.

Σταφύλι-Τρύγος

Τα σταφύλια για να κοπούν, πρέπει να έχουν ωριμάσει και τα τσαμπιά τους, χωρίς καθυστέρηση, να μεταφερθούν γρήγορα στο οινοποιείο. Η διαδικασία γίνεται έτσι ώστε να μη σπάσουν οι ρώγες και οξειδωθούν, για να διαφυλαχθεί, με δυο λόγια, ο χυμός τους και να δώσει ποιοτικό κρασί. Η μεταφορά συνήθως γίνεται μέσα σε μικρά καφάσια.Από το Φανάρι ως τον Πάπα και από την Προεσπέρα ως την Κάμπα, οι Καριώτες περιμένουν την κατάλληλη στιγμή για να ξεκινήσουν αυτή την όμορφη διαδικασία.

Άλλοι μετρούν τα σάκχαρα, ενώ άλλοι δοκιμάζουν απλώς μια ρόγα. Για τους πιο έμπειρους βέβαια αρκεί μια ματιά. Όπως και να ‘χει ο Σεπτέμβρης είναι ο μήνας του τρύγου που συνήθως ξεκινάει από τις περιοχές που βρίσκονται χαμηλότερα και κοντά στη θάλασσα. Είναι ένας μήνας με έντονη δραστηριότητα και πολλές συζητήσεις γεωργικού και γεωπονικού ενδιαφέροντος. Μετά αρχίζει ο προγραμματισμός, να βρεθούν οι φίλοι και αν χρειαστεί οι εργάτες που θα συμβάλουν στη συγκομιδή των σταφυλιών.

Η αλλαξά καλά κρατεί ακόμα και στα χρόνια μας, αφού όποιος προσφέρει τη βοήθειά του θα ζητήσει, με τη σειρά του, τη βοήθεια των υπολοίπων για το δικό του αμπέλι. Άσχετοι και ειδικοί, έμπειροι και νέοι, οι γνώστες της θεωρίας και οι άλλοι που τα κάνουν όπως τα έμαθαν, όλοι μ’ ένα κοφίνι κι ένα ψαλίδι στο χέρι μαζεύονται γύρω από τα τσαμπιά του Ικαριώτικου σταφυλιού. Το κύριο είδος σταφυλιού που έχει η Ικαρία είναι το λεγόμενο φωκιανό, ένα σταφύλλι με ιστορία και με ένα πολύ γευστικό και δυνατό κρασί.

Το Ικαριώτικο σταφύλι (πληροφορίες από ρεπορτάζ της Ικαριακής)

Το Φωκιανό είναι μία από τις πλέον ελληνικές αλλά και ξεχασμένες ποικιλίες. Με πλούσια ιστορία και αναφορές από την αρχαιότητα έχει συνδέσει την ύπαρξή του με τα νησιά του Αιγαίου και κυρίως με τη Σάμο, την Ικαρία, τα Δωδεκάνησα και τις Κυκλάδες. Kαλλιεργείται επίσης στη Μεσσηνία και στην Αιτωλοακαρνανία. Θα το συναντήσουμε με τις ονομασίες Σαμιώτικο, Σαμιώτης, Δαμασκηνό, Δαμασκηνάτο, Επικαράς (εκ του Iri-Kara: μαύρο δαμάσκηνο), Αρικαράς, Φωκιάνα, Φωκιανό Μαύρο.

Ως ποικιλία έχει συνδέσει την ύπαρξή της με το νησί της Ικαρίας και ειδικότερα με τον ξακουστό από αρχαιότητας Πράμνιο Οίνο. Να σημειωθεί εδώ ότι το Φωκιανό στο συγκεκριμένο νησί δίνει τον μοναδικό για την εν λόγω ποικιλία Τοπικό Οίνο Ικαρίας.

Από αρχαίους συγγραφείς αναφέρεται ότι ο Πράμνιος Οίνος ήταν δώρο του θεού Διονύσου στο νησί και μάλλον είναι και ο πρώτος οίνος στην ιστορία που αναφέρεται με ονομασία προέλευσης. Κατά την περίοδο του Μεσαίωνα αλλά και κατά τους νεότερους χρόνους, περιηγητές και ιστορικοί έχουν αναφερθεί εκτενέστατα στο Φωκιανό ως κύρια ποικιλία καλλιέργειας και οινοποίησης στην Ικαρία, αλλά και ως σημαντική παρουσία στη Σάμο και στη Σύρο.

Στις νησιωτικές περιοχές καλλιεργείται σε κυπελλοειδές σχήμα και σε εδάφη διαμορφωμένα κυρίως σε πεζούλες, ενώ στην ηπειρωτική Ελλάδα σε σχήμα αμφίπλευρο γραμμικό. Αγαπάει τα ασβεστολιθικά, αλλά και σχιστολιθικά εδάφη και είναι ποικιλία ανθεκτική στην ξηρασία. Δεν παρουσιάζει ομοιότητα με καμία άλλη ποικιλία που καλλιεργείται στην Ελλάδα – βασική απόδειξη ότι είναι αυτόχθονη. Είναι ευαίσθητη στον περονόσπορο και στον βοτρύτη, ενώ παρουσιάζει ανθεκτικότητα στο ωίδιο. Ανθίζει στις αρχές Μαΐου και η ωρίμασή της εξαρτάται από την περιοχή της καλλιέργειάς της: στις νησιωτικές περιοχές από τις αρχές μέχρι τα μέσα Σεπτεμβρίου, ενώ στην υπόλοιπη Ελλάδα περί τα τέλη Ιουλίου.

Το φυτό της είναι μέτριας ζωηρότητας, με φύλλα μετρίου μεγέθους, πεντάλοβα, σε χρώμα πράσινο σκούρο. Αγαπάει το «αυστηρό» κλάδεμα, αλλά δίνει ποιοτικά αποτελέσματα και όταν κλαδεύεται σε περισσότερα από τρία μάτια. Το σταφύλι είναι μεγάλο, αραιόρραγο, κωνικού σχήματος. Η ρώγα είναι μετρίου μεγέθους, με σχήμα ελλειπτικό προς σφαιρικό και με χρώμα φλοιού ερυθρομελανό. Τα κρασιά που παράγονται από το Φωκιανό είναι πλούσια σε τανίνες, με οξύτητα που κυμαίνεται γύρω στο 5,5 και έντονο κόκκινο χρώμα.

Η Ταυτότητα της ποικιλίας Φωκιανό

•   Καλλιεργείται σε έκταση περίπου 3.500 στρεμμάτων σε περιοχές της Ικαρίας, της Σάμου, των Δωδεκανήσων, των Κυκλάδων, της Μεσσηνίας, της Αιτωλοακαρνανίας και του Αγίου Ορους.
•   Λέγεται ότι από Φωκιανό παραγόταν ο ξακουστός στην Αρχαιότητα Πράμνιος Οίνος.
•   Είναι η κύρια ποικιλία του Τοπικού Οίνου Ικαρίας.
•   Δίνει κρασιά φρουτώδη, με χαρακτηριστική οξύτητα και λαμπερό κόκκινο χρώμα, τα οποία επιδέχονται παλαίωση.
•   Καλλιεργείται κυρίως σε παραδοσιακό κυπελλοειδές, αλλά και σε γραμμικό σχήμα.
•   Το φυτό του Φωκιανού είναι μέτρια ζωηρό, ευαίσθητο στον περονόσπορο και στον βοτρύτη αλλά ανθεκτικό στο ωίδιο.
•   Εχει φύλλα μετρίου μεγέθους, πεντάλοβα, με χρώμα σκούρο πράσινο.
•   Το σταφύλι του είναι μεγάλο, αραιόρραγο, ανισόρραγο, κωνικού σχήματος.
•   Η ρώγα του είναι μετρίου μεγέθους, με σχήμα ελλειπτικό προς σφαιρικό και χρώμα φλοιού ερυθρομελανό.

Η σπονδή

Τι όμορφες μέρες! Να κολλάς από την κορφή ως τα νύχια από τους χυμούς των σταφυλιών και από τον ιδρώτα την ώρα που οι φαηδόνες σχηματίζουν απειλητικά σμήνη. Ποιος όμως δίνει σημασία σε μερικά τσιμπήματα όταν όλη η διαδικασία έχει τη μορφή τελετουργικού; Όταν η αέναη προσφορά της φύσης και η παράδοση κάνουν τους ανθρώπους τόσο ευτυχισμένους, κάθε αιτία που θα μπορούσε να χαλάσει την όμορφη ατμόσφαιρα ακυρώνεται.

Ήλιος, ζέστη και μια γλυκιά μυρωδιά μούστου στον αέρα. Άντε να γεμίσουμε και μερικά μπουκάλια για τη μουσταλευριά. Να μην ξεχάσουμε να πάμε λίγο και στη θεία που το μελετάει από το Δεκαπενταύγουστο. Έτσι και την ξεχάσουμε, θα μας πάρει ο διάολος.

Να και ο Παντελής, περαστικός που σταματάει για να μας πειράξει επειδή είμαστε ερασιτέχνες, ενώ εκείνος κάνει το καλύτερο κρασί. Δεν του το έχει επιβεβαιώσει κάποιος, αρκεί που το πιστεύει ο ίδιος. Αυτό ισχύει για όλους, ο καθένας καμαρώνει για το αμπέλι του, για τον κόπο του και την παραγωγή του.

Είναι πια απόγευμα, ο μούστος θα ξαναμπεί στο πατητήρι ή θα μεταφερθεί στις δεξαμενές και στα πιθάρια. Σε λίγο θα έχουν τελειώσει όλα ή σχεδόν όλα… Τα στομάχια γουργουρίζουν από ώρα και ήδη φαίνεται μια πλάτη σκυμμένη πάνω από την ψησταριά να κάνει αέρα στα κάρβουνα. Τώρα τα αμάξια φέρνουν ένα νέο σμήνος. Είναι όλοι εκείνοι που επιστρέφουν από τα δικά τους κτήματα και σταματούν γιατί είναι σίγουροι πως σε λίγο θα αρχίσει το χοροστάλισμα. Ο ευγενής ανταγωνισμός συνεχίζεται ακόμα γιατί όλοι έχουν ξεχωριστές ικανότητες ψήστη και φοβερίζουν με την αποτυχία σε περίπτωση που δεν αναλάβουν αποκλειστικά την εργολαβία της μπριζόλας.

Νυχτώνει, τ’ αστέρια κεντούν φωτεινά στίγματα στον ουράνιο θόλο και κάποιος μονολογεί, «το στανιό του μέσα, δεν έχω ξαναδεί πιο πολλά αστέρια». Ένα χαλασμένο μεγάφωνο τρίζει από τις νότες του βιολιού και πιο πέρα, στο κελάρι ή στο χωστοκέλι, σε απόλυτο σκότος και γαλήνη, έχει αρχίσει η ζύμωση. Ο πιο γλυκός αναβρασμός που ενώνει το χώμα με τους ανθρώπους, τους φίλους μεταξύ τους και τους επισκέπτες με την καριώτικη γη.

Με αυτά τα μικρά λόγια ας ευχηθούμε έναν καλό και παραγωγικό οίνο

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Αρέσει σε %d bloggers: