ΑΠΟΨΕΙΣ

3 Σεπτεμβρίου 1974:Ιδρύεται το ΠΑΣΟΚ

Το άρθρο αυτό αποτελεί τιμή σε όσους αγωνίστηκαν στις γραμμές του ΠΑΣΟΚ την εποχή του Ανδρέα Παπανδρέου.

Όταν συνάντησα τον Ανδρέα Παπανδρέου» - RatPack.gr
Από ομιλία του Ανδρέα Παπανδρέου στα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης

ΠΑΣΟΚ ένα κόμμα που δημιουργήθηκε το 1974 από μέλη του ΠΑΚ και υπό την σκέπη του Ανδρέα Παπανδρέου, ηγέτη της κεντροαριστεράς στην Ελλάδα μέχρι το 1996, που έφυγε από τη ζωή. Πριν μπούμε όμως στην ίδρυση του ΠΑΣΟΚ και ότι πιστεύουμε ότι έκανε σωστό σε αυτό τον τόπο ας πάμε στην εποχή πριν το ΠΑΣΟΚ.

Ο Ανδρέας Παπανδρέου πριν την δικτατορία

Ο Ανδρέας που από το 1939 βρισκόταν στις ΗΠΑ, εκδιωγμένος από το καθεστώς Μεταξά, ήρθε στην Ελλάδα στις 16 Ιανουαρίου του 1961, και έπειτα από πρόταση του τότε Πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Καραμανλή ανέλαβε Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου και Επιστημονικός Διευθυντής του νεοσύστατου Κέντρου Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ), καθώς και Σύμβουλος της Τράπεζας της Ελλάδος. Ήταν ήδη ένας καταξιωμένος οικονομολόγος και πανεπιστημιακός στις ΗΠΑ.

Ο Ανδρέας εμπλέχτηκε στην πολιτική το 1964, όπου εκλέχτηκε βουλευτής με την Ένωση Κέντρου και μετείχε στην κυβέρνηση του πατέρα του, Γεωργίου Παπανδρέου, αρχικά ως Υπουργός Προεδρίας και λίγο αργότερα ως αναπληρωτής Υπουργός Συντονισμού.

Ο οικονομικός του λόγος εκείνη την εποχή κινήθηκς μέσα στο επίσημο πλαίσιο της τότε οικονομικής ορθοδοξίας. Άλλωστε, η πανεπιστημιακή του καριέρα στις ΗΠΑ ως την έλευσή του στην Ελλάδα εντασσόταν στο πλειοψηφικό ρεύμα της αμερικανικής οικονομικής σκέψης της εποχής.

Ο Ανδρέας ακολουθεί τη διαδομένη τότε αντίληψη μεταρρυθμιστικής οικονομικής πολιτικής για τις καθυστερημένες χώρες, η οποία επιδίωκε να συνδυάσει την ενίσχυση της ζήτησης μέσω της αύξησης των λαϊκών εισοδημάτων, με την άμεση παραγωγική δραστηριοποίηση του κράτους, ώστε να δοθεί η αναγκαία αναπτυξιακή δυναμική, να καλυφθούν τα παραγωγικά/κλαδικά κενά, να υποκατασταθούν βαθμιαία οι εισαγωγές. Ο Ανδρέας παραιτήθηκε από υπουργός προεδρίας και κατόρθωσε να συσπειρώσει γύρω του τη λεγόμενη κεντροαριστερή πτέρυγα της Ένωσης Κέντρου. Έτσι στις 25 Απριλίου του 1965 γίνεται αναπληρωτής Υπουργός Συντονισμού, ενώ ένα μήνα αργότερα κατηγορήθηκε ως εμπνευστής και αρχηγός στην υπόθεση «ΑΣΠΙΔΑ» και στο συνωμοτικό Σχέδιο Ελικών.

Εκείνα τα ταραχώδη χρόνια (1965-1967) ο Ανδρέας Παπανδρέου κερδίζει την αγάπη της μεγάλης πλειοψηφίας των πρώην ΕΑΜιτών και ΕΛΑΣιτών που θα συνεχίζουν να τον στηρίζουν ως το τέλος, αλλά οι σχέσεις του με την ηγεσία της Αριστεράς πάντα χαρακτηρίζονταν από αμοιβαία καχυποψία. Γενικά, ο Ανδρέας Παπανδρέου ενδιαφερόταν περισσότερο για τον «απλό κόσμο» της Αριστεράς και όχι για τους ηγέτες της, που τους θεωρούσε παρωχημένους και όχι ιδιαίτερα ευφυείς. Στις 12 Οκτωβρίου του 1966, χιλιάδες οπαδοί του υποδέχθηκαν τον Ανδρέα Παπανδρέου που επέστρεφε από 12ήμερη περιοδεία στη Σκανδιναβία.

Ένα πανό έγραφε: «Καλώς όρισες Κένεντι της Ελλάδος». Κύρια αιτία αυτής της θριαμβευτικής υποδοχής ήταν ότι την προηγουμένη της αναχώρησής του είχε ασκηθεί ποινική δίωξη για «συνωμοσία προς εκτέλεσιν πράξεων εσχάτης προδοσίας», κατά όσων είχαν αναμιχθεί στην οργάνωση ΑΣΠΙΔΑ, πολιτικός εγκέφαλος της οποίας κατηγορήθηκε από τους συντηρητικούς αντιπάλους του ότι ήταν ο Ανδρέας Παπανδρέου. «Η δυναμική αυτή εκδήλωση αποφασιστικότητας στον αγώνα για τη δημοκρατία και οι επιδείξεις στοργής του αθηναϊκού λαού στο πρόσωπό μου θορύβησαν τους βασιλικούς κύκλους, τις αμερικανικές υπηρεσίες, το παρακράτος και φυσικά την κυβέρνηση Στεφανόπουλου», έγραψε αργότερα στο βιβλίο του «Η Δημοκρατία στο απόσπασμα» ο ίδιος ο Ανδρέας Παπανδρέου. Αμέσως μετά ο Α. Παπανδρέου πραγματοποίησε περιοδεία στην Κρήτη επικεφαλής ομάδας ογδόντα βουλευτών της Ένωσης Κέντρου, όπου αποθεώθηκε, προκαλώντας έτσι έντονη ανησυχία και στο εσωτερικό του κόμματός του, ακόμη και στον ίδιο του τον πατέρα, που αναλογιζόταν τις συνέπειες της ραγδαίας ανόδου της πολιτικής ισχύος του γιου του, ο οποίος υπερασπιζόταν όλο και πιο ριζοσπαστικές θέσεις.

Ο Ανδρέας, η δικτατορία και το ΠΑΚ

Με το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου του 1967, ο Ανδρέας Παπανδρέου συνελήφθη από τη χούντα των Συνταγματαρχών και φυλακίστηκε. Τις επόμενες μέρες όμως ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Λίντον Τζόνσον παρενέβη υπέρ του Παπανδρέου και άλλων πολιτικών ηγετών. Στη φυλακή ο Παπανδρέου ανέμενε να παραπεμφθεί σε δίκη για την υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ με την κατηγορία ότι προετοίμαζε στρατιωτικό πραξικόπημα με στόχο την εγκαθίδρυση σοσιαλιστικής δικτατορίας, την εκθρόνιση του βασιλιά Κωνσταντίνου και την απομάκρυνση της Ελλάδας από το ΝΑΤΟ και συνέταξε ένα εννεασέλιδο αυτοβιογραφικό υπόμνημα για την απολογία του.

Αποφυλακίστηκε μετά τη χορήγηση μερικής αμνηστίας μετά το αποτυχημένο αντικίνημα του Κωνσταντίνου το Δεκέμβριο του ’67 χάρη στην αμερικανική παρέμβαση και ιδιαίτερα μετά από έντονες πιέσεις και διαμαρτυρίες κορυφαίων ακαδημαϊκών και διανοούμενων των Ηνωμένων Πολιτειών στον Πρόεδρο Τζόνσον. Στις 16 Ιανουαρίου του 1968 ο Ανδρέας φεύγει από τη χώρα και ιδρύει το Πανελλήνιο Απελευθερωτικό Κίνημα (ΠΑΚ), επικεφαλής του οποίου έδρασε αντιδικτατορικά σε πολλές δυτικές χώρες, και στο οποίο συσπειρώνονται πολλά από τα γνωστά στελέχη του ΠΑΣΟΚ. Έδρα του ΠΑΚ ήταν αρχικά η πρωτεύουσα της Σουηδίας, Στοκχόλμη.

Σαν σήμερα στις 28 Φλεβάρη του 1968 ο Ανδρέας Παπανδρέου ίδρυσε το ΠΑΚ -  PatrisNews - Εφημερίδα Πατρίς Ηλείας
Ο Ανδρέας με άλλους αγωνιστές του ΠΑΚ κατά τη διάρκεια της δικτατορίας

Ο Ανδρέας ήταν από τους λίγους που από την επιστροφή του στην Ελλάδα το 1961 και ως την επιβολή της δικτατορίας, είχε καταγγείλει το τότε σύστημα εξουσίας (παρακράτος, συνωμοτικές οργανώσεις, οικονομικά συμφέροντα) στεκόμενος ιδιαίτερα στην τρομοκράτηση της επαρχίας από τη Χωροφυλακή και τα Τάγματα Εθνοφυλακής Αμύνης (ΤΕΑ), ξεκινώντας την κόντρα του με τα «παλιά τζάκια» για τα οποία και είχε δηλώσει ότι πρέπει να ξηλωθούν οριστικά και αμετάκλητα. Έτσι σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα γίνεται ο δημοφιλέστερος Έλληνας πολιτικός, παρά τις συνεχείς επιθέσεις μερίδας του Τύπου. Ήρθε μάλιστα σε σύγκρουση με ορισμένους πολύ σημαντικούς συνεργάτες του πατέρα του, όπως ο τραπεζίτης και πολιτικός Σταύρος Κωστόπουλος.

Ο Ανδρέας Παπανδρέου σκόπευε στη δημιουργία ενός κόμματος αρχών με συγκεκριμένη ιδεολογία και ισχυρή οργάνωση σε εθνικό επίπεδο, κάτι στο οποίο αντιστέκονταν σθεναρά οι «βαρώνοι» της Ένωσης Κέντρου. Επίσης, οι βαρώνοι της βενιζελικής παράταξης ανησυχούσαν για την μεγάλη δημοτικότητά του και επέκριναν τον Ανδρέα ως «αλεξιπτωτιστή της πολιτικής», ότι δηλαδή είχε εμφανισθεί από το πουθενά και μέσα σε ένα-δύο χρόνια είχε γίνει το πιο αναγνωρίσιμο και δημοφιλές πρόσωπο της ελληνικής πολιτικής και απαιτούσε να αποφασίζει για όλα.

Ίδρυση του ΠΑΚ

Το Πανελλήνιο Απελευθερωτικό Κίνημα ιδρύθηκε στη Στοκχόλμη στις 26 Φεβρουαρίου του 1968 (με αρχική ονομασία «Πανελλήνια Απελευθερωτική Κίνηση») από τον Ανδρέα Παπανδρέου. Δύο ημέρες αργότερα (28 Φεβρουαρίου) πραγματοποιήθηκε μια ιστορική ομιλία του Ανδρέα Παπανδρέου στην αίθουσα του Συλλόγου Ελλήνων Μεταναστών. Επίσης αργότερα κυκλοφόρησε το «Εγχειρίδιο και το Πολιτικό Δίκτυο Εσωτερικού» του Π.Α.Κ. Την ηγεσία του Π.Α.Κ. εσωτερικού είχε αναλάβει ο Γιάννης Αλευράς.

Σκοπός της ίδρυσης του Π.Α.Κ., ήταν η ανατροπή της δικτατορίας, ενώ ταυτόχρονα διακήρυττε «την αποδέσμευση της χώρας από την ξένη εξάρτηση» και «την πραγματοποίηση ριζικών αλλαγών, με τελικό στόχο το σοσιαλιστικό μετασχηματισμό της ελληνικής κοινωνίας». Bάσει της ιδρυτικής διακήρυξής του, το Πανελλήνιο Απελευθερωτικό Κίνημα ιδρύθηκε «για να αποτελέσει το κέντρο της δημοκρατικής αντίστασης στην Ελλάδα». Ως καθήκον του, η διακήρυξη όριζε «τον συντονισμό της αντίστασης στην Ελλάδα» και σκοπό του «την ανατροπή της χούντας και την εγκαθίδρυση γνήσιων δημοκρατικών διαδικασιών που θα ήταν εγγύηση της πλήρους και άνευ όρων λαϊκής κυριαρχίας θεμελιώμενης σε μια μόνιμη και στερεή βάση».

Η δράση του ΠΑΚ συνεχίστηκε και μετά τη δικτατορία και αφού μετονομάσθηκε Πανελλήνιος Σύνδεσμος Αγωνιστών ΠΑΚ με πρόεδρο τον Διονύση Καρυπίδη

Η ίδρυση του ΠΑΣΟΚ

Ο Ανδρέας Παπανδρέου αντιμετωπίζοντας αρχικά με πολλή δυσπιστία τη Μεταπολίτευση της 24ης Ιουλίου 1974 έλαβε εντέλει την απόφαση να επιστρέψει στην Ελλάδα μόλις στα μέσα του Αυγούστου του 1974. Με την επιστροφή του στην Ελλάδα δραστηριοποιήθηκε σε τέτοιο βαθμό, που μέσα σε λίγες μόνο εβδομάδες κατάφερε να παρουσιάσει τις θέσεις του για την ίδρυση ενός νέου κόμματος.

Η επιστροφή του Ανδρέα το 1974

Ήταν 3 Σεπτεμβρίου του 1974 μια μέρα σαν σήμερα πριν 46 χρόνια σε μία από τις αίθουσες του ξενοδοχείου «Kινγκ Πάλας», όπου ο Ανδρέας Παπανδρέου ανακοίνωσε την ίδρυση του Πανελλήνιου Σοσιαλιστικού Κινήματος με τη γνωστή «Διακήρυξη της 3ης του Σεπτέμβρη», όπως έχει επικρατήσει να λέγεται από τότε. Η επιμέλεια της διακήρυξης είχε ανατεθεί από τον ίδιο τον Παπανδρέου στα ηγετικά στελέχη του ΠΑΚ Ιωάννη Ζαφειρόπουλο, αργότερα βουλευτή νομού Ηλείας, στον καθηγητή πανεπιστημίου Μανώλη Παπαθωμόπουλο και στον Δαμιανό Βασιλειάδη, ενώ ένα μεγάλο μέρος της διακήρυξης γράφτηκε από τον Κώστα Σημίτη. Παρόντες στην ανακοίνωση της διακήρυξης ήταν στελέχη του ΠΑΚ, αγωνιστές διωχθέντες από τη Χούντα, νεολαίοι από την εξέγερση του Πολυτεχνείου και νεολαίοι της Γενιάς του 1-1-4. Στη διακήρυξη αναγράφονταν οι λόγοι ίδρυσης και οι βασικές θέσεις του κινήματος.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ- Η ιδρυτική διακήρυξη του ΠΑΣΟΚ 3η Σεπτέμβρη 1974
Ο Ανδρέας Παπανδρέου κρατάει το χαρτί της ιδρυτικής διακήρυξης του 1974

Η αρχή του ΠΑΣΟΚ και η κατάκτηση της εξουσίας

Ο Ανδρέας οδηγεί το νεοσύστατο κόμμα στις εκλογές της 17ης Νοεμβρίου του 1974, όπου το κίνημα όπως ήθελε να το ονομάζει, πήρε μόλις το 13,58%, ήταν η αρχή μιας νέας εποχής, με ένα κόμμα που βρισκόταν στην τρίτη θέση, αφού στην πρώτη ήταν η ΝΔ και στη δεύτερη τα απομεινάρια του κόμματος του πατέρα του, που πλέον ονομάζονταν Ένωση Κέντρου-Νέες δυνάμεις και είχαν αρχηγό τον Γεώργιο Μαύρο. Το ΠΑΣΟΚ ξεκινά την κοινοβουλευτική του πορεία με 12 βουλευτές. Με αυτό το αποτέλεσμα ξεκινάει η περίοδος των πρώτων διαγραφών, με πολλά στελέχη της δημοκρατικής άμυνας, να φεύγουν από το ΠΑΣΟΚ, μεταξύ αυτών και ο Νίκος Κωνσταντόπουλος, μετέπειτα πρόεδρος του Συνασπισμού. Ιδρύεται η Σοσιαλιστική Πορεία, όπου το 1977 συμμετείχε στη Συμμαχία Προοδευτικών και Αριστερών Δυνάμεων, μια συμμαχία μικρών αριστερών κομμάτων και το 1979 το κόμμα διαλύεται.

Στο ΠΑΣΟΚ από την ίδρυσή του μέχρι την ημέρα που κατακτά την εξουσία κυριαρχεί η αντιαμερικανική και αντιΝΑΤΟϊκή χροιά στην πολιτική του, με τον Ανδρέα να καθίσταται αδιαμφισβήτητος ηγέτης του κόμματος. Μια χαρακτηριστική στιχομυθεία ήταν αυτή της 11ης Δεκεμβρίου του 1974, όταν ο Kωνσταντίνος Kαραμανλής λέει στη Bουλή ότι «H Eλλάς ανήκει εις τον δυτικόν κόσμο» και ο Παπανδρέου του απαντά «Προτιμούμε να ανήκουμε εις τους Έλληνας».

Η στιχομυθία του Ανδρέα με τον Καραμανλή το 1974

Στις εκλογές της 20ης Νοεμβρίου του 1977 το ΠΑΣΟΚ οδηγείται στην θέση της αξιωματικής αντιπολίτευση, λαμβάνοντας το 25,34% των ψήφων και εκλέγοντας 93 βουλευτές. Το κόμμα του Πατέρα του, που είχε μετονομαστεί σε ΕΔΗΚ, πήρε 11,95% και την τρίτη θέση με 16 βουλευτές. 4 Χρόνια αργότερα και συγκεκριμένα στις 18 Οκτωβρίου του 1981 το ΠΑΣΟΚ οδηγείται στην εξουσία, δικαιώνοντας έναν αγώνα ανθρώπων που είχαν ως όραμα να δουν μια πραγματικά δημοκρατική και αντιδεξιά παράταξη στην εξουσία. Ξεκινάει η αλλαγή, μια αλλαγή που συζητείται ακόμα και μάλλον θα συζητείται για πολλά έτη ακόμα. Μια αλλαγή που έχει πολλούς φίλους και πολλούς επικριτές.

Η Εξουσία

Το 1981 ξεκινάει η διακυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ με πολλά προβλήματα και βέβαια πολλές διαγραφές, όπως αυτή του 1982, όπου διαγράφεται από το ΠΑ.ΣΟ.Κ. ο γραμματέας Οργανωτικού του κόμματος, Νίκος Καργόπουλος και μαζί με άλλα στελέχη του Γραφείου Οργανωτικού ίδρυσαν το Αγωνιστικό Σοσιαλιστικό Κόμμα Ελλάδας. Επισης τον ίδιο έτος διαγράφτηκε και ο βουλευτής του κόμματος Στάθης Παναγούλης, ο οποίος ίδρυσε την Ενιαία Σοσιαλιστική Παράταξη Ελλάδας.

Κατά την περίοδο της διακυβέρνησης Παπανδρέου επιδιώχθηκε η εθνική συμφιλίωση και αναγνωρίστηκε από το επίσημο κράτος το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ) ως οργάνωση της Εθνικής Αντίστασης, ενώ πολτοποιήθηκαν οι φάκελοι φρονημάτων που διατηρούσε η Ασφάλεια για πολλούς από αυτούς. Σκοπός αυτής της απόφασης ήταν εν μέρει και ο επαναπατρισμός πολλών Ελλήνων πολιτικών προσφύγων από την Εποχή του Εμφυλίου. Κατά τη διάρκεια της θητείας του λειτούργησαν κατά τόπους παραρτήματα της Ένωσης Γυναικών Ελλάδας.

Επίσης, το 1984 ενοποιήθηκαν τα Σώματα Ασφαλείας, Χωροφυλακή και Αστυνομία Πόλεων και από τη συγχώνευσή τους δημιουργήθηκε η σημερινή Ελληνική Αστυνομία. Η κατάργηση ιδιαίτερα της Χωροφυλακής έγινε δεκτή με πρωτοφανή αισθήματα ανακούφισης από τους αριστερούς πολίτες, καθώς είχε ταυτιστεί με τις αυταρχικές πρακτικές των κυβερνήσεων της δεξιάς, εξού και ο διαδεδομένος «φόβος του χωροφύλακα».

Στον τομέα της εκπαίδευσης η μεταρρύθμιση του ΠΑΣΟΚ εκφράστηκε με δυο βασικά νομοσχέδια, τον Νόμο-Πλαίσιο για τη λειτουργία των ΑΕΙ (ν. 1268/1982) και τον Ν. 1566/85 για τη Βασική και Μέση Εκπαίδευση. Ο πρώτος κατάργησε τον θεσμό της έδρας στα Πανεπιστήμια εισάγοντας τις τέσσερις βαθμίδες μελών Διδακτικού και Ερευνητικού Προσωπικού, θεσμοθέτησε τα όργανα συνδιοίκησής τους από φοιτητές και καθηγητές, ενώ μετονόμασε τα ΚΑΤΕΕ σε ΤΕΙ. Ο δεύτερος επιχείρησε έναν δομικό κυρίως μετασχηματισμό της εκπαίδευσης, επιδιώκοντας τη μεγαλύτερη συμμετοχή των γονέων και μαθητών στα σχολικά πράγματα, ενώ αντικατέστησε τον θεσμό του επιθεωρητή με αυτόν του Σχολικού Συμβούλου.

Επίσης ιδρύθηκε το Εθνικό Σύστημα Υγείας και καθιερώθηκαν οι αντικειμενικές αξίες των ακινήτων ενώ την 1η Ιανουαρίου 1987 μπήκε στη ζωή μας ο Φόρος Προστιθέμενης Αξίας. Το εθνικό εισόδημα των Ελλήνων αυξήθηκε κατά πολύ, ενώ πολλές μεγάλες εταιρείες όπως τα μεταλλέια του Λαυρίου, η ΛΑΡΚΟ, η ΠΥΡΚΑΛ, τα τσιμέντα ΑΓΕΤ-ΗΡΑΚΛΗΣ, η Ελληνική Χαλυβουργία, τα ναυπηγεία Σκαραμαγκά της οικογένειας Νιάρχου, η Πειραϊκή-Πατραϊκή και η πολυεθνική ΕΣΣΟ-Πάππας, κρατικοποιήθηκαν. Οι κρατικοποιήσεις μαζί με άλλα γεγονότα έπαιξαν αρνητικό ρόλο στο οικονομικό ισοζύγιο μιας χώρας που είχε μόλις μπει στην Ευρωπαϊκή κοινότητα ,παρόλο που η αριστερά και μέρος της κοινωνίας αντέδρασαν θετικά στις παραπάνω ενέργειες.

Τον Ιούνιο του 1985, το ΠΑ.ΣΟ.Κ. κέρδισε εκ νέου τις βουλευτικές εκλογές, με ποσοστό 45%, εξέλεξε 161 βουλευτές και σχημάτισε και πάλι αυτοδύναμη κυβέρνηση.

Το 1986 διαγράφτηκε από το κόμμα ο Γεράσιμος Αρσένης, επί σειρά ετών υπουργός Οικονομικών των κυβερνήσεων Παπανδρέου. Ένα χρόνο αργότερα ίδρυσε το Ελληνικό Σοσιαλιστικό Κόμμα. Τον Οκτώβριο του 1989, ωστόσο, επανήλθε στο ΠΑ.ΣΟ.Κ.. Το 1988 επίσης αποχωρούν οι Τάσος Ιντζές και Βασίλης Φίλιας και ιδρύουν τη Σοσιαλιστική Ένωση. Το 1989 εντάχθηκαν στο Συνασπισμό.

Η αναπτυξιακή στρατηγική που εφαρμόστηκε στην Ελλάδα από τις κυβερνήσεις ΠΑ.ΣΟ.Κ. την περίοδο 1984 – 1990 χαρακτηρίστηκε κυρίως από τη μεγάλη διασπορά των διαθέσιμων πόρων σε μικρά έργα υποδομής σε ολόκληρη τη χώρα. Η πολιτική αυτή στήριξε την οικονομική δραστηριότητα και διευκόλυνε τη βελτίωση του επιπέδου ζωής στις αγροτικές και περιμετρικές περιοχές. Αναβάθμισε το επαρχιακό δίκτυο μεταφορών και ενίσχυσε τον εκσυγχρονισμό των μικρών γεωργικών επιχειρήσεων και την ίδρυση ξενοδοχείων μικρού και μεσαίου μεγέθους σε πολλές περιοχές.

Το 1989 σε μια περίοδο μεγάλης πολιτικής έντασης, λόγω του οικονομικού σκανδάλου Κοσκωτά, και με τον ιδρυτή του ασθενή, το ΠΑ.ΣΟ.Κ. έχασε τις εκλογές του Ιουνίου του 1989 καθώς και τις ευρωεκλογές που διεξήχθησαν την ίδια ημέρα. Λίγους μήνες νωρίτερα είχε αποχωρήσει από το κόμμα ο Αντώνης Τρίτσης, κορυφαίο στέλεχος και υπουργός των κυβερνήσεων Παπανδρέου, ιδρύοντας το Ελληνικό Ριζοσπαστικό Κίνημα. Τα γεγονότα του 1989 οδήγησαν το ΠΑΣΟΚ στην αντιπολιτευση και τον Ανδρέα σε ένα ειδικό δικαστήριο, όπου εντέλει λειτούργησε ως μπούμερανγκ εναντίον των κυβερνόντων και του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, χαρίζοντας στον Ανδρέα την τελευταία διακυβέρνησή του (1993-1996). Οι εποχές είχαν αλλάξει ο Ανδρέας είχε κατανοήσει τα λάθη του και εφάρμοσε για τρια χρόνια μια πολύ σκληρή οικονομική πολιτική προκειμένου να κρατήσει την Ελλάδα όρθια. Λίγο καιρό πριν από τον θάνατό του, το 1996 είπε τις μεγάλες αλήθειες. Ήταν το 1995 και στη σύνοδο κορυφής των Καννών, όπου ο Ανδρέας έδωσε το κύκνειο άσμα της πολιτικής του, που σίγουρα μας κάνει σκεφτικούς για πολλά πράγματα, και ιδιαίτερα ύστερα από τα γεγονότα που ακολούθησαν.

Ο Ανδρέας Παπανδρέου στις Κάννες το 1995

Η περίοδος Σημίτη

Μετά από την παραίτηση του Ανδρέα Παπανδρέου από την πρωθυπουργία στις 17 Ιανουαρίου 1996, η Κεντρική Επιτροπή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. με εισήγηση του Κώστα Σκανδαλίδη αποφάσισε τις διαδικασίες εκλογής του πρωθυπουργού από την κοινοβουλευτική ομάδα του κόμματος. Την επόμενη μέρα η κοινοβουλευτική ομάδα επέλεξε ανάμεσα στους Κώστα Σημίτη, Άκη Τσοχατζόπουλο, Γεράσιμο Αρσένη και Γιάννη Χαραλαμπόπουλο, τον Κώστα Σημίτη ως νέο πρωθυπουργό της χώρας.

Στις 23 Ιουνίου 1996 απεβίωσε ο Ανδρέας Παπανδρέου και λίγες ημέρες αργότερα διοργανώθηκε το 4ο Συνέδριο του ΠΑ.ΣΟ.Κ., με σκοπό την εκλογή νέου προέδρου. Υποψήφιοι ήταν ο πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης, τον οποίον πρότειναν ενυπογράφως περισσότεροι από 2.000 σύνεδροι, και ο Άκης Τσοχατζόπουλος. Τελικά πρόεδρος εξελέγη ο Κώστας Σημίτης με 53,77% έναντι 46,23% του Άκη Τσοχατζόπουλου. Στην Κεντρική Επιτροπή πρώτευσε σε σταυρούς ο Γιώργος Παπανδρέου, ενώ γραμματέας εξελέγη ο Κώστας Σκανδαλίδης. Με πρόεδρο τον Κώστα Σημίτη, το ΠΑ.ΣΟ.Κ. νίκησε στις εθνικές εκλογές του 1996 και σχηματίστηκε εκ νέου αυτοδύναμη κυβέρνηση.

Η περίοδος διακυβέρνησης του Κώστα Σημίτη χαρακτηρίζεται από μία μετριοπαθή εξωτερική πολιτική ταυτόχρονα με την σταδιακή ιδιωτικοποίηση του μεγάλου ελληνικού δημόσιου τομέα, στοχεύοντας σε μία οικονομική σταθερότητα σύμφωνα με τις πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ήταν μια περίοδος που το ΠΑΣΟΚ έφυγε από τα συνθήματα του Ανδρέα και αγκάλιασε τη δεξιά ειδικά στην οικονομική πολιτική. Ενδεχομένως χρειαζόταν, ενδεχομέωνς όχι, διότι η κατάληξη της πολιτικής Σημίτη ήταν η ένταξη της χώρας στο Ευρώ και η απαρχή μιας οικονομικής καταστροφής που μας συνοδεύει μέχρι σήμερα.

H δεύτερη θητεία του Σημίτη (2000-2004) συνοδεύτηκε από την εφαρμογή μέτρων λιτότητας, με στόχο τη μείωση του πληθωρισμού και του εθνικού χρέους, καθώς και από προσπάθειες επίλυσης των ελληνοτουρκικών διαφορών για το Κυπριακό πρόβλημα στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής. Μεταξύ των επιτυχιών της θεωρείται η ένταξη της Ελλάδας στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση το 2001, κάτι που οδήγησε λίγα χρόνια αργότερα στον οικονομικό μαρασμό και στο μνημόνιο. Επί πρωθυπουργίας Σημίτη κατασκευάστηκαν σημαντικά διάφορα έργα υποδομής, όπως το μετρό της Αθήνας, το νέο αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος», η Αττική Οδός, η Γέφυρα Ρίου-Αντιρρίου και άλλα. Παρόλα αυτά τα οικονομικά σκάνδαλα της περιόδου δεν έχουν διαλευκανθεί. Μιλάμε για αυτά, εφόσον τρεις υπουργοί (Τσοχατζόπουλος-Παπαντωνίου-Τσουκάτος) έχουν καταδικαστεί επίσημα για διαφθορά. Το ΠΑΣΟΚ μπήκε στην αντιπολίτευση το 2004 έχοντας πλέον φύγει οριστικά και αμετάκλητα από το χώρο της κεντροαριστεράς σε επίπεδο πολιτικής.

2009-2010 το επίσημο τέλος του ΠΑΣΟΚ

Στις βουλευτικές εκλογές του 2009 το ΠΑ.ΣΟ.Κ. έλαβε ποσοστό 43,92% και 160 έδρες στην Βουλή, σχηματίζοντας αυτοδύναμη κυβέρνηση. Γρήγορα, οι προγραμματικές προεκλογικές δεσμεύσεις του Γιώργου Παπανδρέου αναθεωρήθηκαν λόγω της άσχημης οικονομικής κατάστασης. Η κυβέρνηση εντέλει το 2010 αναγκάστηκε να υπογράψει δανειακή σύμβαση (Μνημόνιο Αλληλοκατανόησης) με την Ευρωζώνη και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα τη λήψη μέτρων λιτότητας.

Κατά την ψήφιση των μέτρων, διαγράφτηκαν από την Κοινοβουλευτική Ομάδα του κόμματος οι βουλευτές Βασίλης Οικονόμου και Γιάννης Δημαράς, οι οποίοι ίδρυσαν αργότερα το Πανελλήνιο Άρμα Πολιτών, και η Σοφία Σακοράφα, η οποία εντάχθηκε στο ΣΥ.ΡΙΖ.Α. και σήμερα είναι βουλευτής του ΜΕΡΑ 25. Το ΠΑΣΟΚ την ημέρα που ο Γεώργιος Παπανδρέου πήγε στο Καστελόριζο, έβαλε την ταφόπλακά του.

Το τέλος του ΠΑΣΟΚ το 2010

Το 2012 τη θέση του ΠΑΣΟΚ πήρε ο ΣΥΡΙΖΑ, αρχηγός του κόμματος ήταν ο Ευάγγελος Βενιζέλος, ενώ από το 2015 που είναι αρχηγός η Φώφη Γεννηματά το κόμμα άλλαξε και όνομα, κατεβαίνει πλέον στις εκλογές ως Κίνημα αλλαγής. Η αλλαγή που έπεται είναι το τέλος του χώρου αυτού που πλέον έχει καταντήσει η σφουγγαρίστρα της δεξιάς.

Το κείμενο αρχικά αφιερώθηκε στους αγωνιστές του Κινήματος του ΠΑΣΟΚ, διότι ναι υπήρξαν άνθρωποι που αγωνίστηκαν στο πλάι του κόμματος και με τις μάχες τους επίλυσαν προβλήματα. Αυτοί οι άνθρωποι αξίζουν τουλάχιστον σεβασμό και προφανώς είναι αυτοί που θα κτίσουν το νέο κεντροαριστερό κόμμα που χρειαζόμαστε στην Ελλάδα. Εάν αυτό δεν είναι ο ΣΥΡΙΖΑ τότε ποιός? εαν δεν είμαστε εμείς που θα αναβιώσουμε και θα ανανεώσουμε τις αρχές και τις αξίες της κεντροαριστεράς τότε ποιοί? Εάν όχι τώρα, πότε? Το ΠΑΣΟΚ της 3ης Σεπτέμβρη του 1974 καθώς και ο χώρος της ανανεωτικής αριστεράς αποτελούν για όλους εμάς τις αρχές και τις αξίες ενός νέου οράματος.

ΤΟ ΠΑΣΟΚ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΜΗΝ ΕΙΝΑΙ ΕΔΩ

ΟΙ ΑΡΧΕΣ ΟΜΩΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΤΟΥ ΔΕΝ ΘΑ ΠΕΘΑΝΟΥΝ ΠΟΤΕ

2 σχόλια

  1. Οι αρχές και οι αξίες του πασοκ δεν πρόκειται να πεθάνουν ποτέ, όχι όμως γιατί είναι διαχρονικές αλλά απλούστατα γιατί ήταν ανύπαρκτες. Για να πεθάνει κάτι θα πρέπει πρώτα να έχει υπάρξει έστω και για λίγο.
    Το πασοκ υπήρξε η μεγαλύτερη καταστροφή για την σύγχρονη νεοελληνική κοινωνία, και όχι φυσικά γιατί χρεοκόπησε τη χώρα όπως το χρεώνουν οι διάσημοι για την βλακεία τους δεξιοί, άλλωστε αυτούς αυτό τους πόνεσε η μάσα , οι βασιλιάδες της υποκρισίας και της ανοησίας δεξιοί μόνον αυτό θα μπορούσαν να καταλάβουν, πολύ σωστά τους καταμαρτυρα μια αριστεριστική ελληνική ταινία «χαφιέδες εσείς, χαφιέδες των γερμανών οι πατεράδες σας, τσιράκια των τούρκων ήταν και αυτοί ακόμη οι παππούδες σας».
    Μια μοναδική στιγμή στην ιστορία του επαναστατική μα και τίμια και αληθινά γνήσια πατριωτική είχε ο ελληνικός λαός στην σύγχρονη ιστορία του και αυτή ήταν η γενιά του ΕΑΜ την εποχή της κατοχής. Ανώτερη σε καθετί από την ψευτοεπανασταση του 1821 που λίγο διαφέρει από την εξέγερση στην Λιβύη ενάντια στον Καντάφι, τα λεφτά των εγγλέζων ένωσαν απατεώνες τοκογλύφους κοτζαμπάσηδες και αρχικλεφταραδες λαμογια ενάντια στους Οθωμανούς για να φτιαχτεί το προτεκτοράτο των ευρωπαίων που λέγεται ελληνικό κράτος.
    Όμως ο λαός που εντάχτηκε στο εαμ και πλήρωσε με βάσανα δεκαετιών την επιλογή του, έχοντας ως όραμα την ισονομία την δικαιοσύνη την εθνική ανεξαρτησία. Δεν τους ένωνε ο φόβος του ληστή ούτε του κοτζαμπάση αλλά η αγάπη για την ελευθερία, αγάπη συνειδητή ενός λαού με κάποια μόρφωση πλέον και αίσθηση της εθνικής ταυτότητας του όσο και της ταξικής του ταυτότητας, πάνω από όλα λαός καθαρός με αγάπη για τον διπλανό του έλληνα που σιχαινόταν την ρουφιανιά και είχε ηθικές αξίες για την γυναίκα μα και την οικογένεια την θρησκεία, μπορεί να ήταν αριστεροί δεν ήταν όμως άθεοι, ο ορθόδοξος σταυρός στο στήθος του Άρη Βελουχιώτη, και ο μαυροσκουφης συμπολεμιστής του ιερέας παπαανυπομονος το μαρτυρούν αυτό. Αυτού του Άρη Βελουχιώτη που πέθανε κυνηγημένος αλλά πάνω από όλα πάμπτωχος και όχι σαν τον καμπόσο Κολοκοτρώνη και Μακρυγιάννη που άφησαν αμφότεροι κάτι εκατομμύρια γρόσια στους απογόνους τους την ίδια ώρα που συμπολεμιστές τους σαν τον Νικηταρά τον τουρκοφάγο πέθαιναν από την πείνα σαν ζητιάνοι στα σοκάκια της βαβαροκρατουμενης Αθήνας.
    Η μεταπολεμική δεξιά με την υποκρισία της και τα αμερικάνικα δολάρια διέφθειρε την δεξιά αλλά τουλάχιστον με κάποιες αρχές συντηρητική μερίδα του ελληνικού λαού από συντηρητικοί οι άνθρωποι αυτοί έγιναν δεξιουλιδες κρατικοδίαιτοι ρουφιάνοι των δυτικών αφεντικών.
    Ε την ολοκληρωτική βεβήλωση της ελληνικής κοινωνίας την ολοκλήρωσε το πασοκ πείρε τα εγγόνια αυτού του λαού του ΕΑΜ
    Και από φρουρούς του ελληνικού έθνους τους έκανε πρασινοφρουρούς κρατικοδίαιτους και αυτούς υποκριτές και λαμογια και ρουφιάνους, διαβρώνοντας και το τελευταίο υγιές κομμάτι αυτού του λαού.
    Η χρεοκοπία είναι το λιγότερο που μπορεί να χρεωθεί στη κατάρα που λέγεται πασοκ.
    Σύντομα, αφού χάσαμε την ψυχή μας, θα έρθει και η γενοκτονία που ετοιμάζουν με το νέο ελληνοτουρκικό πόλεμο.
    Ας ελπίσουμε ότι απ τις στάχτες του προτεκτοράτου και του αλλοιωμένου λαού θα βγει κάτι υγιές.

    Μου αρέσει!

    1. Συνήθως τα σχόλια είναι της τάξης της μιας παραγράφου και κάτι. Εσείς όποιος και αν είστε γράψατε άρθρο. Παρόλα αυτά ευχαριστούμε για το σχόλιό σας, διότι ναι το ΠΑΣΟΚ πάντα προκαλεί συζήτηση και η συζήτηση πάντα έχει διαφωνίες. Προφανώς το ΠΑΣΟΚ πάντως δεν συγκρίνεται όυτε με το αντάρτικο και ειδικά τον ΕΑΜ και προφανώς ούτε με το 1821 και την επανάσταση. Δεν έχει γίνει κάποια τέτοια παρομοίωση στο άρθρο. Το κάθε γεγονός όμως έχει την δικιά του αξία και για να πούμε την αλήθεια, άλλο το ΠΑΣΟΚ και η διαφθορά και άλλο ο ψηφοφόρος του ΠΑΣΟΚ, που ναι είχε και αγωνιστική προΐστορία, παλιοί ΕΑΜΙΤΕς,Κομμουνιστές κ.τ.λ.

      Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Αρέσει σε %d bloggers: