107 Χρόνια από την Ικαριακή επανάσταση

στις

Ήταν 17 Ιουλίου του 1912 όταν η Ικαρία μετά από σχετικά αναίμακτη επανάσταση έδιωχνε τους Οθωμανούς από το νησί για να φτιάξει ένα ανεξάρτητο κράτος,  συστήνοντας την Ελευθέρα Πολιτεία Ικαρίας (θεωρείται ότι για το εγχείρημα είχαν τη σιωπηρή στήριξη του Βενιζέλου και του Δραγούμη).

Οι εξεγερμένοι Ικάριοι με τη βαθυγάλανη σημαία με τον λευκό σταυρό στη μέση (πηγή: sitalkisking.blogspot.com)

Επικεφαλής της κυβέρνησης του νησιού που είχε δικό της Σύνταγμα, σημαία, ύμνο, στρατό και γραμματόσημο έγινε ο γιατρός Ιωάννης Μαλαχίας. Στις 4 Νοεμβρίου η Ικαρία γινόταν και επίσημα μέρος του ελληνικού κράτους με την είσοδο του ελληνικού στρατού στο νησί. Έκτοτε αυστηρά και αταλάντευτα η Ικαρία παρέμεινε στην Ελλάδα.

Πριν την επανάσταση

Μετά από την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης από τους Οθωμανούς και την απόσυρση των Φράγκων από το Αιγαίο η Χίος έγινε «καταφύγιο» για πολλούς κατοίκους της Σάμου που πήγαν στο νησί προκειμένου να δημιουργήσουν ένα κοινό μέτωπο ενάντια στον εχθρό που επεκτεινόταν στο Αιγαίο. Αντίθετα, οι κάτοικοι της Ικαρίας επέλεξαν να αποσυρθούν σε οικισμούς στα βουνά, όπως είχαν κάνει και στο παρελθόν, προκειμένου το νησί να μοιάζει ακατοίκητο – ο «αιώνας της αφάνειας» ονομάστηκε αυτή η περίοδος που διήρκεσε από το 1521 έως το 1601.

Η τακτική αυτή αποδείχθηκε έξυπνη καθώς οι Ικάριοι κατάφεραν να γλιτώσουν από τις επιδρομές του πειρατή Μπαρμπαρόσα.

Η επιστροφή στην ομαλότητα άρχισε όταν στο θρόνο ανέβηκε ο Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής, ο οποίος ήταν ανεκτικός με τους νησιώτες. Ωστόσο, ο πρώτος αγάς που εγκαταστάθηκε στην Ικαρία για την είσπραξη φόρων και τη διοίκηση εξοντώθηκε («το εκάμαμεν ούλοι ’μεις αφέντη» είναι η ιστορική απάντηση). Σε κάθε περίπτωση, πάντως, οι Ρωσοτουρκικοί πόλεμοι (1770-1774) σε συνδυασμό με την πειρατεία οδήγησαν το νησί σε μαρασμό.

Το 1822, μετά τη Σφαγή της Χίου, πολλοί βρήκαν καταφύγιο στην Ικαρία, ενώ έναν χρόνο αργότερα ανακηρύχθηκε μέρος της επαρχίας Πάτμου. Με το Πρωτόκολλο του Λονδίνου (1830) το νησί παραδόθηκε στους Οθωμανούς και υποχρεώθηκε να πληρώνει φόρο στον σουλτάνο Μαχμούτ Β’–εκείνη την περίοδο, όμως, γνώρισε μεγάλη ακμή λόγω της ναυτιλίας και της ανθρακοποιΐας.

Η σημαία της Ελευθέρας πολιτείας της Ικαρίας

Το 1912 το σχέδιο της τουρκικής διοίκησης ήταν η Ικαρία, όπως και άλλα νησιά του ανατολικού Αιγαίου, να εποικιστεί με Κούρδους και Λαζούς. Οι Ικάριοι, όμως, μην αντέχοντας άλλο το ζυγό επαναστάτησαν, έδιωξαν τη μικρή τουρκική δύναμη και έφτιαξαν την ελευθέρα πολιτεία της Ικαρίας.

Ο Γεώργιος Σπανός ήταν το μοναδικό θύμα της επανάστασης

Αποτέλεσμα εικόνας για γεωργιος σπανος ικαριακη επανάσταση

Γεώργιος Σπανός (1868-1912). Είχε ενεργό ρόλο στην Επανάσταση τελώντας υπό τις διαταγές του Αρχηγού Ιω. Μαλαχία τον οποίον συνόδευε και προστάτευε. Είχε αποκτήσει 7 παιδιά με την δυναμική γυναίκα του Μαριγώ Πουλιανού, μεταξύ των οποίων και των Κωνσταντίνο (Σιφουνή) ο οποίος είχε σύζυγο την αλησμόνητη Ικαριώτισσα, και αγόγγυστη τροφό δεκάδων παιδιών (πέραν των έξι δικών της) Αδαμαντία (Διαμαντούλα) Παντελιάδη.

Ο Γεώργιος Σπανός, (ο ήρωας) ήταν ένα από τα 10 παιδιά του Ιερέα Νικολάου Σπανού, (1845-1917, του οποίου το μνήμα βρίσκεται στο προαύλιο της Αγ. Ειρήνης στον Κάμπο), και της Δέσποινας Μάζαρη. Ο δε παπα-Νικόλας ήταν γιος του κατά κόσμον Γεωργίου Σπανού (1817-1897) ο οποίος εκοιμήθη ως μοναχός Γεράσιμος στην Κολλυβάδικη Ι. Μ. Ευαγγελισμού Λευκάδος, έξω από τον Άγιο Κήρυκο κι έμεινε ευρύτερα γνωστός ως Χατζη-Γεράσιμος.

Οι Σπανοί που ήταν μέλη της Διοικούσας Επιτροπής της Ελευθέρας Πολιτείας Ικαρίας, Λεωνίδας, Χριστόδουλος και Χαράλαμπος ήταν αδέρφια του Γεωργίου Σπανού (του ήρωα) ενώ ο Θεόδωρος ήταν θείος του και γιος του Γεράσιμου (εξ ου και αναγράφεται πάντα στα αρχεία της Επανάστασης ως Θ. Χ.Γ.(ή Θ. Γ.) Σπανός).

Η θυσία του Γεωργίου Σπανού τον Ιούλιο του 1912 έχει ευρύτερες διαστάσεις γιατί είναι στην ουσία ο πρώτος νεκρός των Βαλκανικών Πολέμων, αναλογιζόμενοι ότι η Επανάσταση της Ικαρίας έλαβε χώρα πρώτη και αυτόνομα και αποτέλεσε πρότυπο και κίνητρο για όλες τις υπόλοιπες επαναστάσεις που άρχισαν να εκδηλώνονται αμέσως μετά στα γύρω νησιά και επέφερε τον εμψυχωτικό αέρα στους Έλληνες για τις μετέπειτα επιτυχίες των Βαλκανικών Πολέμων

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.