Σεργκέι Αιζενστάιν:Αφιέρωμα στον μεγάλο Ρώσο σκηνοθέτη

Σεργκέι Μιχαήλοβιτς Αϊζενστάιν-Sergey Eisenstein: ο κορυφαίος του 20ου αιώνα παγκόσμια καινοτόμος Ρώσος σκηνοθέτης. Εφέτος έχει διπλή επέτειο, γέννησης στη Ρίγα και στις 22 Ιανουαρίου του 1898 και θανάτου στις 11Φεβρουαρίου του 1948 στη Μόσχα.

Ο Σεργκέι -με εβραϊκή καταγωγή από την πλευρά του πατέρα του- γεννήθηκε ακριβώς 20 χρόνια μετά την γέννηση του ηγέτη που τόσο θαύμαζε ,του Ιωσήφ Στάλιν (στις 18 Δεκέμβρη του 1878 ,έχει κι αυτός εφέτος επέτειο).

Επαναστάτης της … Τέχνης ο Σεργκέι σπουδάζει μηχανικός στην Αγία Πετρούπολη όταν θα ξεσπάσει η Οκτωβριανή Επανάσταση και όντας ήδη κάτοχος και θαυμαστής των θεωριών του Μαρξ τις πρώτες μέρες του 1918 παρατά τα πάντα και σπεύδει στον Ερυθρό Στρατό. 2 χρόνια στρατιώτης, 2 χρόνια που άλλαξαν την ζωή του, κάτι σαν την κινηματογραφική του ταινία Οκτώβρης(Οι 10 μέρες που συγκλόνισαν τον κόσμο), ταινίας που βασίστηκε στα γεγονότα της Επανάστασης που άλλαξε τον κόσμο…

Έρχεται η αποστράτευση του, έρχεται και η αλλαγή κατεύθυνσης επαγγελματικού προσανατολισμού για τον νεαρό επαναστάτη Σεργκέι που τώρα θα στραφεί στο θέατρο, το μοντάζ, το σενάριο και την σκηνοθεσία για να αναδειχθεί πολύ γρήγορα σε κλασικό του παγκόσμιου κινηματογράφου…

afissa tainias

 

Θωρικτό Ποτέμκιν , η ανταρσία των Ρώσων ναυτικών του θωρικτού το 1905 στο λιμάνι της Οδησσού, η ταινία αριστούργημα του Σ.Α., γυρισμένη το 1925 για να τιμηθεί η 20η επέτειος των επαναστατικών γεγονότων του 1905, η ταινία που εξιστορεί τις 4 πρώτες μέρες της εξέγερσης και που παρά τον προπαγανδιστικό χαρακτήρα της  έμελε να γίνει μια από τις σημαντικότερες μέχρι σήμερα κινηματογραφικές ταινίες, ταινία που ο Σ.Α., ξεδιπλώνει με τους πρωτόγνωρους νεωτερισμούς του την σκηνοθετική μεγαλοφυία του.

Μοναχικός στη ζωή ο Σεργκέι κρίθηκε αρνητικά για τις επιλογές του στην ιδιωτική προσωπική του ζωή  αλλά και για το βραχύβιο ταξίδι του στο Χόλιγουντ των ΗΠΑ , ταξίδι αποτυχημένο επαγγελματικά που τον ώθησε -μαζί με την νοσταλγία του για την πατρίδα-,  να επιστρέψει στην Ρωσία-Σοβιετική Ένωση, επιστρέφει ,λοιπόν, όμως η προσαρμογή του ευαίσθητου σκηνοθέτη στην νέα πλέον πολιτική κατάσταση στη χώρα είναι δύσκολη. Τα πράγματα δεν είναι όπως τα πρώτα μετά την επανάσταση χρόνια. Στις Τέχνες επικρατεί ο Σοσιαλιστικός ρεαλισμός κάτι που θλίβει απόλυτα τον δημιουργό που θα βρεί όμως το κουράγιο να συγγράψει και να σκηνοθετήσει την μεγάλη ρωσική κινηματογραφική επιτυχία Αλεξάντρ Νιέφσκι(εθνικός ήρωας της Ρωσίας) και κατόπιν το φίλμ Ιβάν Δ’ ο Τρομερός.Ο Αϊζενστάιν με το πρώτο φίλμ της τριλογίας του ,φίλμ με έντονο το στοιχείο της απόλυτης μοναξιάς του Ρώσου ηγέτη του Μεσαίωνα Ιβάν Δ’  κάνει παγκόσμια επιτυχία ενώ το δεύτερο φιλμ της τριλογίας όπου ο σκηνοθέτης προβάλει την τυραννία του Τσάρου Ιβάν Δ’ το ΚΚΣΕ απαγόρεψε την προβολή του… Φήμες μέχρι σήμερα λένε ότι την προβολή είχε απαγορέψει ο ίδιος ο Στάλιν…

Τελικά ο διανοούμενος μαρξιστής σκηνοθέτης που σφράγισε με το ταλέντο του την κινηματογραφική τέχνη απεβίωσε στις 11 Φεβρουαρίου 1948 σε ηλικία μόλις των 50 ετών και μέσα σε βαθιά απογοήτευση για την μη προβολή της ταινίας του, ταινίας Ιβάν Δ’ ο Τρομερός-β μέρος- που τελικά παίχτηκε παγκόσμια το 1958-έχει κι αυτή επέτειο- γνωρίζοντας τον απόλυτο θρίαμβο. Παίχτηκε 10 χρόνια μετά τον θάνατο του σκηνοθέτη και 5 μετά τον θάνατο του Γιόσεφ Βησσαριόνοβιτς Τζουγκασβίλι(Ιωσήφ Στάλιν)του πρώτου γ.γ του ΚΚΣΕ στις 15 Μάρτη 1953 στη Μόσχα.

Εύλογο,το τρίτο μέρος της τριλογίας Ιβάν Δ’ ο Τρομερός δεν γυρίστηκε ποτέ…

  • Ο τσάρος πασών των Ρωσιών Ιβάν Δ’(1530-1584) επαναστάτης-ηγέτης υπήρξε το πρότυπο του Στάλιν, ο Στάλιν με την σειρά του επαναστάτης- πρότυπο για τον σκηνοθέτη Αϊζενστάιν που θεωρείται πρότυπο των καινοτόμων σκηνοθετών παγκόσμια…

Οδησσός και Θωρηκτό Ποτέμκιν.

Μόσχα-Αγία Πετρούπολη και Οδησσός οι τρείς μεγάλες πόλεις της αχανούς Ρωσίας που ανέδειξε η Τσαρίνα Αικατερίνη η Μεγάλη, Οδησσός πόλη σήμερα της Ουκρανίας άρρηκτα συνδεδεμένη με την ιστορία της Ελλάδας μια και υπήρξε αποικία των Μηλισίων τον 5ο π. Χ.αιώνα και εδώ ιδρύθηκε η Φιλική Εταιρεία με στόχο την έναντι των Οθωμανών εξέγερση της  τουρκοκρατούμενης Ελλάδας.

m f e.jpg
Έκθεμα του εσωτερικού του μουσείου της φιλικής εταιρείας (Αριστερά) το εξωτερικό του μουσείου (Δεξιά)

 

Η Οδησσός υπό τον έλεγχο της Ουκρανίας από το 1991 και την διάλυση των Σοβιέτ ,στις αρχές του 20ου αιώνα υπήρξε ισχυρή Ελληνική παροικία.Χαρακτηριστικό της πόλης Η Σκάλα Ποτέμκιν, η σκάλα με τα … 192 μετά τις διαβρώσεις σκαλιά και όχι 200 όπως γράφεται, η σκάλα ‘Ιστορικό σύμβολο’ της πόλης (μέσα του 19ου αιώνα 1837-1841 αρχιτέκτονας F.Boffo ).

skala potemkin
Σκάλα Ποτέμκιν((Potemkinskaya lestnitsa). Πήρε αυτό το όνομα στον εορτασμό των 50 χρόνων από την εξέγερση του θωρηκτού Ποτέμκιν.

Εδώ και θα γυριστεί το 1925 η θρυλική ταινία Ποτέμκιν. Η σκάλα ξεκινά από την παλιά πόλη και το δεντρόφυτο πεζόδρομο Πριμόρσκι Μπουλβάρ (η λεωφόρος που έκαναν τους περιπάτους τους  προσωπικότητες όπως οι συγγραφείς Πούσκιν, Τσέχωφ κλπ), κατηφορίζει τη λοφοπλαγιά και καταλήγει στην προκυμαία και το λιμάνι. Εδώ που το 1905 ήρθε και άραξε το θωρηκτό Ποτέμκιν με τους επαναστάτες ναυτικούς του που είχαν ήδη σκοτώσει ή αιχμαλωτίσει τους αξιωματικούς τους, είχαν υψώσει την κόκκινη σημαία και αγκυροβόλησαν στο λιμάνι της Οδησσού για να ξεσηκώσουν τον λαό.

skala tainia
Σκηνή από την θρυλική ταινία που γυρίστηκε στη σκάλα Ποτέμκιν

Επανάσταση-εξέγερση  με μεγάλη απήχηση σε Δύση και Ανατολή, που ναι μεν απέτυχε αλλά υπήρξε ο προάγγγελος της Οκτωβριανής του 1917.

  • Το θωρηκτό Ποτέμκιν τελικά οι Δυτικοί το βύθισαν το 1919 στο λιμάνι της Σεβαστούπολης για να μην πέσει στα χέρια των Μποσελβίκων, και στην Οδησσό με τον ακμάζοντα ακόμα και σήμερα Ελληνισμό , την Οδησσό με την μεγάλη πολιτισμική παράδοση μπορείται να επισκεφτείτε μεταξύ άλλων και το Μουσείο της Φιλικής Εταιρείας που στεγάζεται στην οικία του Χιώτη Μαρασλή Γρηγόρη δημάρχου της πόλης για 10 χρόνια1878-1895 . Η Οδησσός φημίζεται για την παραγωγή της καλύτερης όχι… βότκας αλλά καλύτερης σαμπάνιας στον κόσμο.

Βοήθημα: Μαρία Καραβία/Οδησσός η Αλησμόνητη Πατρίδα.

Τασσώ Γαΐλα

Αρθρογράφος-Ερευνήτρια.

Advertisements

Τα Ικαριώτικα νέα δημοσιεύουν κάθε σχόλιο. Θεωρούμε ότι ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Τα συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.