Μετάβαση στο περιεχόμενο

50 Χρόνια από την ίδρυση του ΚΚΕ Εσωτερικού

Πριν 50 χρόνια και συγκεκριμένα το μακρινό Φεβρουάριο του 1968 δημιουργήθηκε το κόμμα στους κόλπους της κομμουνιστικής αριστεράς που έμελε να παίξει τον δικό του ρόλο στο πολιτικό γίγνεσθαι της χώρας.

Ήταν λοιπόν Φεβρουάριος του 1968 (5-15 Φεβρουαρίου) που συνήλθε στη Βουδαπέστη η 12η Πλατιά Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ για να εξετάσει την πολιτική κατάσταση της Ελλάδας με τη δικτατορία και τα εσωκομματικά ζητήματα. Η συζήτηση εν μέσω συγκρούσεων για τη γραμμή του ΚΚΕ που είχε την ηγεσία του στις ανατολικές χώρες και  το γραφείο του Εσωτερικού, που έδιναν την γραμμή εντός Ελλάδος, κατέληξε σε διάσπαση.

Συγκεκριμένα τρία μέλη του Πολιτικού Γραφείου, δηλαδή οι Μήτσος ΠαρτσαλίδηςΖήσης ΖωγράφοςΠάνος Δημητρίου, και ακόμη οι Δημήτρης Βατουσιανός, Βασίλης Ζάχος, Σταύρος Καράς, Θανάσης Καρτσούνης, Λεωνίδας Τζεφρώνης, δηλαδή επτά αναπληρωματικά μέλη της ΚΕ και τα τρία μέλη της Κεντρικής Εξελεγκτικής Επιτροπής διαφώνησαν με την πλειοψηφία σε εσωκομματικά και κεντρικά πολιτικά ζητήματα, όπως η πολιτική των συμμαχιών και ο ρόλος της Σοβιετικής Ένωσης και έτσι αποχώρησαν.

Αυτά τα στελέχη εκπροσωπούσαν ήδη μία τάση που από καιρό διαμορφωνόταν στο εσωτερικό του ΚΚΕ. Ήταν η τάση που δυσφορούσε για την απόλυτη εξάρτηση του κόμματος από τις επιλογές της σοβιετικής ηγεσίας και έβλεπε με ενδιαφέρον τις εξελίξεις στην Τσεχοσλοβακία και την «Άνοιξη της Πράγας».  Για να θυμήσουμε τι εννοούμε με τον όρο άνοιξη της Πράγας, ήταν την εποχή που το Κομμουνιστικό Κόμμα της Τσεχοσλοβακίας υπό την ηγεσία του Σλοβάκου προέδρου Αλεξάντερ Ντούμπτσεκ προσπάθησε να  εφαρμόσει ένα πρόγραμμα φιλελευθεροποίησης και εκδημοκρατισμού στη χώρα αλλά εμποδίστηκε με τη εισβολή του Σοβιετικού στρατού στην χώρα.

Η Άνοιξη της Πράγας λοιπόν έμεινε στην ιστορία ως ένας ισχυρός συμβολισμός δύο ιστορικών φαινομένων, δηλαδή το πείραμα της εγκαθίδρυσης ενός «σοσιαλισμού με ανθρώπινο πρόσωπο» στο μεταπολεμικό ανατολικό μπλοκ, αλλά και το γεγονός ότι καταπνίγηκε στις 21 Αυγούστου 1968 με την εισβολή των τανκς του Συμφώνου της Βαρσοβίας. Ο Ντούμπτσεκ έγινε μοιραία σύμβολο των κομμάτων που ήθελαν να απεξαρτηθούν από την Σοβιετική επιρροή.  Ήταν άλλωστε ο πρώτος που μίλησε για την απάνθρωπη εφαρμογή του Σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ.

Αλεξάντερ Ντούμπτσεκ - Αντεπανάσταση με ανθρώπινο προσωπείο - Κατιούσα
Ο Αλεξάντερ Ντούμπτσεκ, ο ηγέτης της ιδέας του Ευρωκομμουνισμού

Το ΚΚΕ Εσωτερικου΄ήταν ο σπόρος αυτών των ιδεών στο ελληνικό κομμουνιστικό κίνημα. Ήταν ο σπόρος του Ευρωκομμουνισμού. Τα γεγονότα του 1968 ακολουθούν ακόμη και σήμερα το κομμουνιστικό κίνημα.

Η διαγραφή των διαφωνούντων από το ΚΚΕ

Τα τρία διαφωνούντα μέλη της ΚΕ του ΚΚΕ (Μήτσος Παρτσαλίδης, Ζήσης Ζωγράφος, Πάνος Δημητρίου) με απόφαση εκείνης της ολομέλειας διεγράφησαν από το ΚΚΕ ενώ οι υπόλοιποι περιθωριοποιήθηκαν. Σε εκείνη την ψηφοφορία με αντικείμενο τη διαγραφή των διαφωνούντων ο μόνος που μειοψήφισε  ήταν ο Πέτρος Ρούσος, που όμως δε συντάχτηκε με τους αποχωρήσαντες και παρέμεινε στις γραμμές του ΚΚΕ Εξωτερικού, όπως υποτιμητικά έλεγαν τα μέλη του ΚΚΕ Εσωτερικού, το ΚΚΕ.

Τα γεγονότα της διάσπασης ήταν συγκλονιστικά, αφού στελέχη του Γραφείου του εσωτερικού του ΚΚΕ, δηλαδή του τμήματος της ηγεσίας που δρούσε στο εσωτερικό της χώρας σε συνθήκες παρανομίας, όπως οι Μπάμπης Δρακόπουλος, Νίκος Καρράς, Αντώνης Μπριλλάκης, Τάκης Μπενάς κ.ά, συντάχθηκαν με τους διεγραφέντες. Έτσι συγκροτήθηκε το ΚΚΕ-Εσωτερικού, τα στελέχη του οποίου απέδιδαν την ονομασία «ΚΚΕ-Εξωτερικού» στο τμήμα του κόμματος που ακολουθούσε την ηγεσία.

Το ΚΚΕ εκείνη την εποχή διέθετε κομματικό σταθμό που εξέπεμπε από το Βουκουρέστι, ήταν η φωνή της αλήθειας που εξέπεμπε από την εποχή του εμφυλίου. Αρχικά ο σταθμός  αυτός είχε στηθεί στο Βελιγράδι και αργότερα ο Τσαουσέσκου έδωσε την άδεια να εκπέμψει από τη Ρουμανία. Το Σάββατο, 17 Φεβρουαρίου 1968,ο σταθμός αντί για την καθιερωμένη πολιτική ενημέρωση, μετέδωσε ένα εντελώς ασυνήθιστο μήνυμα τριών μελών του Πολιτικού Γραφείου του κόμματος, που είχαν διαγραφεί και είχαν καταλάβει τον σταθμό:

«Σε αυτές τις στιγμές της βαριάς δοκιμασίας που περνούν το δημοκρατικό κίνημα της χώρας μας και ολόκληρος ο ελληνικός λαός», άρχιζε το μήνυμα, «απευθυνόμαστε σε σας, με πλήρη συναίσθηση των ευθυνών μας, για να σας κάνουμε γνωστή την κρίσιμη κατάσταση που δημιουργήθηκε στην καθοδήγηση του κόμματός μας».

Ήταν ουσιαστικά η ανακοίνωση της διάσπασης του ΚΚΕ στους Έλληνες κομμουνιστές. Τα τρία ανώτατα στελέχη του Κ.Κ.Ε.  ζήτησαν ανοιχτά την αποπομπή του Α’ γραμματέα του Κ.Κ.Ε., Κώστα Κολιγιάννη, στον οποίο χρέωναν τις ευθύνες για την «αδιέξοδη» πορεία της Αριστεράς. Επιπλέον, έκαναν λόγο για προσπάθεια πραξικοπηματικής πολιτικής τους εξόντωσης και κάλεσαν τη βάση του κόμματος να συσπειρωθεί γύρω τους, ισχυριζόμενοι ότι εκφράζουν τα μισά μέλη της Κεντρικής Επιτροπής. Τέλος, έδωσαν και ιδεολογική διάσταση στη ρήξη, χρεώνοντας στους εσωκομματικούς αντιπάλους τους «δογματισμό» και «σταλινική» νοοτροπία:

«Δώδεκα χρόνια μετά την 6η ολομέλεια του 1956, ο σύντροφος Κολιγιάννης και η ομάδα του, εκπροσωπώντας τη συντήρηση και τη δογματική σκληρότητα, επιχειρεί να ολοκληρώσει μια πορεία απομάκρυνσης από το πνεύμα της ολομέλειας και επιστροφής στο ανώμαλο εσωκομματικό καθεστώς του παρελθόντος, που τόσα δεινά προκάλεσε στο ΚΚΕ και το λαϊκό κίνημα της χώρας».

Λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση του μηνύματος των «τριών», οι κρατικοί ραδιοσταθμοί της Μόσχας, της Σόφιας και της Βουδαπέστης έδωσαν στη δημοσιότητα ανακοίνωση της πλειοψηφίας του Πολιτικού Γραφείου που παρουσίασε ως εξής τη δική της εκδοχή για τα γεγονότα:

«Η 12η ολομέλεια της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ αντιμετώπισε τη φραξιονιστική επίθεση στη γραμμή και την καθοδήγηση του κόμματος της ομάδας των Μήτσου Παρτσαλίδη, Ζήση Ζωγράφου και Πάνου Δημητρίου, με δεξιά, οπορτουνιστική γραμμή, που οδηγεί αντικειμενικά στη διάλυση του ΚΚΕ και στη μετατροπή του σε ουρά της αστικής τάξης». Η ανακοίνωση ανέφερε ότι οι «τρεις» καθαιρέθηκαν από το Πολιτικό Γραφείο και τους καλούσε να πειθαρχήσουν στην απόφαση της πλειοψηφίας υπό την απειλή της διαγραφής: «Η ευρεία ολομέλεια εξουσιοδότησε το Πολιτικό Γραφείο για την περιφρούρηση της ενότητας του κόμματος να πάρει τα μέτρα που θα χρειαστούν αν συνεχιστεί η φραξιονιστική δράση».

Η διάσπαση του 1968 ΄βέβαια δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία. Είχαν προηγηθεί τα γεγονότα προ της δικτατορίας και μετά την ήττα  του ΔΣΕ, όπου με απόφαση του Κ.Κ.Ε. είχαν διαλυθεί οι κομματικές οργανώσεις στην Ελλάδα και είχε αρχίσει να λειτουργεί το νόμιμο κόμμ της Ε.Δ.Α. (1958). Έτσι μοιραία δημιουργήθηκε ένα χάσμα ανάμεσα στην εξόριστη, αποκομμένη από τις ελληνικές πολιτικές συνθήκες καθοδήγησή του και τους κομμουνιστές που δρούσαν στο εσωτερικό της χώρας.

Η απρόσμενη επιτυχία μάλιστα της Ε.Δ.Α., που αναδείχτηκε σε αξιωματική αντιπολίτευση το 1958 με το εκπληκτικό 24% των ψήφων, και η άνοδος της Ένωσης Κέντρου στην εξουσία, το 1963, ευνόησαν την ανάπτυξη ενός ρεύματος, στο πλαίσιο του Κ.Κ.Ε., που προσανατολιζόταν στην επίτευξη των στόχων του με κοινοβουλευτικές μεθόδους, μέσω συμμαχιών με την Ένωση Κέντρου, και ιδιαίτερα με την «Κεντροαριστερά» του Ανδρέα Παπανδρέου.

Ήταν λοιπόν τόσο διαδομένες οι αυταπάτες στις γραμμές της προδικτατορικής Ε.Δ.Α. και του Κ.Κ.Ε., που η Αυγή, ανήμερα της 21ης Απριλίου του 1967, κατασχέθηκε στο τυπογραφείο από τα όργανα της χούντας έχοντας για τίτλο του κύριου άρθρου της το μνημειώδες «Γιατί δεν θα γίνει δικτατορία». Το πραξικόπημα των συνταγματαρχών πρόσφερε στην πλευρά Κολιγιάννη μια βάση για την επίθεσή της στη «δεξιά οπορτουνιστική γραμμή» που, κατά την ορολογία της, εξέφραζε η ομάδα Παρτσαλίδη.

Παράλληλα, ο Α’ γραμματέας της Κεντρικής Επιτροπής του Κ.Κ.Ε. υπολόγιζε στην καθοριστική υποστήριξη του Κρεμλίνου, και όχι αβάσιμα, όπως φάνηκε στη συνάντηση της τριμελούς αντιπροσωπείας του κόμματος με το μέλος του Πολιτικού Γραφείου του Κ.Κ.Σ.Ε. Μιχαήλ Σουσλόφ και άλλους Σοβιετικούς αξιωματούχους στη Μόσχα, στις 27 και 28 Απριλίου του 1967. Λίγο αργότερα, οι Παρτσαλίδης και Ζωγράφος ταξίδεψαν με δική τους πρωτοβουλία στη Μόσχα, σε μια προσπάθεια να εξασφαλίσουν την εύνοια των Σοβιετικών, χωρίς όμως αποτέλεσμα.

Μετά την 12η ολομέλεια, οι εξελίξεις ήταν ραγδαίες. Στις 19 Φεβρουαρίου του 1968, το (νέο) Πολιτικό Γραφείο του ΚΚΕ χαρακτήρισε «αντικομμουνιστική πολιτική προβοκάτσια» το μήνυμα των «τριών» από τη Φωνή της Αλήθειας και τους διέγραψε από το κόμμα, κρατώντας τον τίτλο του κόμματος και τον έλεγχο του Ριζοσπάστη.

Σημειώθηκαν ακόμα και συμπλοκές μεταξύ των δύο ομάδων για τον έλεγχο του ραδιοσταθμού και των κομματικών αρχείων, που αναβίωσαν τα θλιβερά γεγονότα της Τασκένδης, μετά την καθαίρεση του Νίκου Ζαχαριάδη. Θορυβημένη η κυβέρνηση της Ρουμανίας έκλεισε τον ραδιοσταθμό και η ηγεσία του Κ.Κ.Ε., τον μετέφερε στο Ανατολικό Βερολίνο.

Στις 22 Φεβρουαρίου ο κρατικός ραδιοφωνικός σταθμός των Παρισίων μετέδωσε ανακοίνωση των στελεχών της πλευράς Παρτσαλίδη, τα οποία «συγκρούονται, μετά τα αυθαίρετα οργανωτικά μέτρα και την πραξικοπηματική ανασύνθεση του Πολιτικού Γραφείου, σε αυτοτελές κεντρικό καθοδηγητικό όργανο του κόμματος με τίτλο Ενωτική Κεντρική Επιτροπή».

Λίγο αργότερα ο πόλος Παρτσαλίδη μετονομάστηκε σε ΚΚΕ Εσωτερικού, εκμεταλλευόμενος τον έλεγχο του παλιού «Γραφείου Εσωτερικού» του ενιαίου Κ.Κ.Ε., και άρχισε να αποκαλεί τους αντιπάλους του «ΚΚΕ Εξωτερικού», πυροδοτώντας έναν οργισμένο πόλεμο για τα σύμβολα και τους τίτλους, που κράτησε χρόνια. Πολύ γρήγορα, η διάσπαση μεταφέρθηκε και στην Ελλάδα.

Στις 3 Απριλίου, το Κ.Κ.Ε. δημιούργησε τη δική του συνδικαλιστική οργάνωση, την Ενιαία Αντιδικτατορική Συνδικαλιστική Κίνηση (ΕΣΑΚ). Στις 30 Ιουλίου, στελέχη του Κ.Κ.Ε. που κρατούνταν στο στρατόπεδο της Λέρου, μεταξύ των οποίων και οι Χαρίλαος Φλωράκης, Κώστας Λουλές και Νίκανδρος Κεπέσης, πήραν το μέρος της ομάδας Κολιγιάννη, ενώ άλλα προβεβλημένα στελέχη, όπως ο Μπάμπης Δρακόπουλος, ο Αντώνης Μπριλλάκης και ο Λεωνίδας Κύρκος συντάχθηκαν με την πτέρυγα Παρτσαλίδη.

Στις 15 Σεπτεμβρίου, το Πολιτικό Γραφείο του Κ.Κ.Ε. αποφάσισε να αποσύρει τα μέλη του κόμματος από την αντιδικτατορική νεολαιίστικη οργάνωση ΕΚΟΝ Ρήγας Φεραίος και να δημιουργήσει μία αμιγώς κομμουνιστική οργάνωση, την Κομμουνιστική Νεολαία Ελλάδας (ΚΝΕ). Στο μεταξύ, η εισβολή του Συμφώνου της Βαρσοβίας στην Τσεχοσλοβακία, που συνάντησε την επιδοκιμασία του Κ.Κ.Ε. και την κατηγορηματική καταδίκη του Κ.Κ.Ε. Εσωτερικού, έδωσε διάσταση στο αγεφύρωτο ιδεολογικό χάσμα των δύο τμημάτων του ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος.

Η δράση του Κ.Κ.Ε. βέβια κατά την περίοδο της δικτατορίας επικεντρώθηκε στην κατεύθυνση της ευρύτερης δυνατής δημοκρατικής ενότητας για την ανατροπή της δικτατορίας και την εγκαθίδρυση μιας νέας Δημοκρατίας, όμως βρήκε την αντίρηση των άλλων αντιχουντικών δυνάμεων, που κράτησαν αρνητική στάση απέναντι στις επανειλημμένες εκκλήσεις του ΠΑΜ και του ΚΚΕ για κοινή δράση.

Το ΚΚΕ επανασύστησε τις παράνομες κομματικές οργανώσεις και έτσι ιδρύθηκαν κατά τη διάρκεια της δικτατορίας η Μαθητική Οργάνωση Δημοκρατικής Νεολαίας Ελλάδος (ΜΟΔΝΕ), το Πανελλήνιο Αντιδικτατορικό Μέτωπο (ΠΑΜ) και η Αντιδικτατορική ΕΦΕΕ (ΑντιΕΦΕΕ), προκειμένου να συμβάλουν στην κινητοποίηση των λαϊκών μαζών ενάντια στη χούντα.

Μέσω των μαζικών οργανώσεων που έλεγχε, το ΚΚΕ κατάφερε να ηγηθεί στις κινητοποιήσεις εργαζομένων, αγροτών, φοιτητών και διανοουμένων που αναπτύχθηκαν κυρίως μετά το 1970. Η ΚΝΕ, αν και υποσκελιζόμενη από το ΕΚΚΕ και την ΟΜΛΕ, έπαιξε θετικό ρόλο στις κορυφαίες εκδηλώσεις του αντιδικτατορικού αγώνα, την κατάληψη της Νομικής και του Πολυτεχνείου, και παρόλο που δεν κατάφερε να ανατρέψει το καθεστώς, ενέτειναν την κρίση του.

Το ΚΚΕ εσωτερικού το 1974 συνεργάστηκε με το ΚΚΕ και την ΕΔΑ και δημιούργησαν τον συνασπισμό της «Ενωμένης Αριστεράς» όπου κατέλαβαν το 9,47%. Τρία χρόνια μετά το ΚΚΕ Εσωτερικού χωρίς πια το ΚΚΕ, θα κατέβει σε άλλο  συνασπισμό με άλλα κόμματα και θα πάρει το 2,77% (Συμμαχία Προοδευτικών και Αριστερών Δυνάμεων) ενώ το ΚΚΕ θα πάρει το 9,36%.

Η λογική της «χαμένης ψήφου» το 1981 θα φέρει το ΚΚΕ Εσωτερικού στο 1,34% και εκτός βουλής ενώ το 1985 με 1,84% θα κερδίσει την παρουσία ενός βουλευτή, δηλαδή του Λεωνίδα Κύρκου, που ήταν και ο ΓΓ του κόμματος. Το κόμμα αυτό κατάφερε να κάνει μόνο 4 συνέδρια, πριν διαλυθεί το 1987, για να δημιουργηθούν δύο νέα κόμματα, η ΕΑΡ και το ΚΚΕ-Εσωτερικού ΑΑ. Ακολουθεί ένα μίνι ιστορικό ρων συνεδρίων αυτών.

1ο συνέδριο ΚΚΕ Εσωτερικού-1976

Σε εκείνο το συνέδριο αποφασίστηκε η δημιουργία της Συμμαχίας των προοδευτικών και αριστερών δυνάμεων, όπου συμμετείχαν πέρα από το ΚΚΕ Εσωτερικού, η ΕΔΑ του Ηλία Ηλιού, η Σοσιαλιστική πορεία του Νίκου Κωνσταντόπουλου, η Σοσιαλιστική πρωτοβουλία του Γεώργιου Μαγκάκη και η Χριστιανική δημοκρατία του Νίκου Ψαρουδάκη. Πρόεδρος του σχήματος έγινε ο Ηλίας Ηλιού. Το ΚΚΕ εσωτερικού είχε ΓΓ τον Μπάμπη Δρακόπουλο.

2ο συνέδριο 1978

Σε εκείνο το συνέδριο έγιναν οι πρώτες σοβαρές εσωτερικές συγκρούσεις που οδήγησαν στην διαγραφή της μισής νεολαίας του κόμματος. Δημιουργήθηκε ο Ρήγας Φεραίος Β’Πανελλαδική, που πήρε το ονομά του από την μη αναγνώριση από την ηγεσία του Β’πανελλαδικου΄συνεδρίου της νεολαίας. Εκείνη η παράταξη απέσπασε το 65% των μελών της ΕΚΟΝ Ρήγας Φεραίος και λειτούργησε μέχρι το 1981, οπότε και αυτοδιαλύθηκε.

3ο συνέδριο 1981

Ήταν το συνέδριο που συζητήθηκε έντονα το κατα πόσο το ΠΑΣΟΚ θα έφερνε την αλλαγή. Ο Λεωνίδας ο Κύρκος σε κομματικές εκδηλώσεις αργότερα θα επισήμαινε ότι το όραμα αλλαγής του 1981 είχε δύο άξονες. Ο πρώτος άξονας ήταν το ΠΑΣΟΚ να πάει στην εξουσία κάτι που φυσικά έγινε αλλά ο δεύτερος άξονας που ήταν ο λαός στην εξουσία επετεύχθη μέσω των πράσινων κλαδικών. Κανένας πολίτης που σέβεται τον εαυτό του έλεγε ο Κύρκος δεν θα δεχτεί να ταυτίσει το κράτος με το πράσινο κόμμα.

Η άνοδος του Γκορμπατσώφ στην εξουσία, η στροφή του ΚΚΕ  και η διάλυση του ΚΚΕ Εσωτερικού

Στις 11 Μαρτίου του 1985 πρόεδρος της ΕΣΣΔ γίνεται ο Μιχαήλ Γκορμπατσώφ. που έμελλε να είναι και ο τελευταίος ΓΓ του ΚΚΣΕ. Ο Μιχαήλ Γκορμπατσώφ εφαρμόζοντας οικονομικές μεταρρυθμίσεις που ήλπιζε οτι θα βελτίωναν το βιοτικό επίπεδο και την παραγωγικότητα των εργαζομένων ως τμήμα του προγράμματος Περεστρόικα (αναδιάρθρωση), έφερε καταρχήν το τέλος του ψυχρού πολέμου με τις ΗΠΑ αλλά και το τέλος της ΕΣΣΔ λίγα χρόνια αργότερα.

Η εισαγωγή του Γκλάσνοστ (διαφάνεια, σε ελεύθερη μετάφραση) έδωσε νέες ελευθερίες στους πολίτες της Σοβιετικής Ένωσης, όπως μεγαλύτερη ελευθερία λόγου και έκφρασης και καλύτερο έλεγχο των πράξεων της διοίκησης. Παρόλα αυτά, με τα μέτρα αυτά, έγινε φανερό πως η Σοβιετική Ένωση δεν μπορούσε να στηριχτεί πλέον σε ένα τόσο κοινωνικά και πολιτικά ανοικτό και ανεκτικό καθεστώς.

Το 1987 το ΚΚΕ Εσωτερικού βλέπωντας την χείρα φιλίας που άπλωνε το τότε ΚΚΕ κάνει το 4ο του συνέδριο. Στον εσωκομματικό διάλογο που προηγήθηκε του 4ου συνεδρίου διατυπώθηκαν τέσσερις προτάσεις σχετικά με το μέλλον του κόμματος. Η πρώτη άποψη, με ηγετική φυσιογνωμία το Λεωνίδα Κύρκο, ζητούσε τη «μετεξέλιξη» του κόμματος σε ένα νέο, μη κομμουνιστικό, κόμμα της Αριστεράς, που θα ήταν ανοιχτό σε ευρύτερες συμμαχίες. Η δεύτερη άποψη, που υποστηρίχτηκε από το γραμματέα του κόμματος Γιάννη Μπανιά και τον πρώην γραμματέα Μπάμπη Δρακόπουλο, επεδίωκε την «αναβάθμιση» του κόμματος, τη διατήρηση του κομμουνιστικού χαρακτήρα του και παράλληλα τη ριζοσπαστικοποίησή του. Η λεγόμενη «τρίτη άποψη» ήταν και αυτή υπέρ ενός νέου φορέα της Αριστεράς, έκανε όμως κριτική στην παλαιότερη πορεία του κόμματος από τα αριστερά, και τόνιζε την ανάγκη της σύνδεσής του με τα νέα κοινωνικά κινήματα. Τέλος, η λεγόμενη «τέταρτη άποψη» θεωρούσε ότι οι συνθήκες δεν ήταν ακόμη ώριμες για ριζικές αλλαγές στη φυσιογνωμία του κόμματος.

Στο συνέδριο (Μάιος 1986) υπερίσχυσαν οι προτάσεις για τη δημιουργία ενός νέου, μη κομμουνιστικού φορέα. Τον Ιανουάριο του 1987, 29 μέλη της Κεντρικής Επιτροπής από την τάση της «αναβάθμισης», δήλωσαν ότι δεν πρόκειται να συμμετάσχουν στις διεργασίες για την ίδρυση του νέου φορέα και συγκρότησαν το ΚΚΕ Εσωτερικού- Ανανεωτική Αριστερά, κίνηση στην οποία συμμετείχε και η πλειοψηφία της ΕΚΟΝ Ρήγας Φεραίος. Αργότερα μετονομάστηκε σε ΑΚΟΑ. Τον Απρίλιο του 1987 έγινε το ιδρυτικό συνέδριο του νέου κόμματος που ονομάστηκε Ελληνική Αριστερά (Ε.ΑΡ.) με γραμματέα το Λεωνίδα Κύρκο.

Θα πρέπει να πούμε ότι ήταν κάπως σαν προαπαιτούμενο από τον ΓΓ του ΚΚΕ τον Χαρίλαο Φλωράκη, η αποκήρυξη των κομμουνιστικών συμβόλων, προκειμένου να γίνει η συνεργασία, που ονομάστηκε Συνασπισμός της αριστεράς και της Προόδου. Η Ελληνική Αριστερά (Ε.ΑΡ.) εξέφραζε το κεντροαριστερό τμήμα του ευρωκομμουνισμού, σε αντίθεση όμως με αντίστοιχα κόμματα της Δυτικής Ευρώπης ουδέποτε συνεργάσθηκε με τη σοσιαλδημοκρατία. Εκείνο το βραχύβιο κόμμα προήλθε από τη διάσπαση του ΚΚΕ Εσωτερικού. Δε συμμετείχε ποτέ αυτόνομα σε εκλογές, αφού λίγο μετά την ίδρυσή της συνεργάσθηκε με το ΚΚΕ για τη συγκρότηση του Συνασπισμού της Αριστεράς και της Προόδου. Το 1992, μετά την αποχώρηση του ΚΚΕ από το Συνασπισμό και τη μετεξέλιξη του τελευταίου από συμμαχία σε κόμμα, η ΕΑΡ αυτοδιαλύθηκε και τα μέλη της πέρασαν στο νέο κόμμα.

Ηγετική μορφή της ήταν ο Λεωνίδας Κύρκος. Άλλοι πολιτικοί που προέρχονται από την ΕΑΡ και διακρίθηκαν με το Συνασπισμό είναι οι Φώτης Κουβέλης, Μιχάλης Παπαγιαννάκης, Δημήτρης Παπαδημούλης.

Η ίδρυση του Συνασπισμού

Το 1989 στη βάση του Κοινού Πορίσματος ΚΚΕ-ΕΑΡ συγκροτήθηκε ο Συνασπισμός της Αριστεράς και της Προόδου ως συμμαχία ανάμεσα στο ΚΚΕ, την ΕΑΡ (και άλλες μικρότερες οργανώσεις της Αριστεράς).

Ο Συνασπισμός συμμετείχε για τρεις μήνες από κοινού με τη Νέα Δημοκρατία στην κυβέρνηση Τζαννετάκη με σκοπό την άρση της ασυλίας του Ανδρέα Παπανδρέου και την παραπομπή του σε δίκη για το Σκάνδαλο Κοσκωτά και έξι μήνες στην οικουμενική κυβέρνηση Ζολώτα (ΝΔ/ΠΑΣΟΚ/Συνασπισμός).

Η συμμετοχή του Συνασπισμού στην κυβέρνηση Τζανετάκη με τη Νέα Δημοκρατία και μετά στην οικουμενική κυβέρνηση υπό τον Ξ. Ζολώτα με τη ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ ήταν η αφορμή που οδήγησε στη διάσπαση του ΚΚΕ και της ΚΝΕ. Ένα μεγάλο μέρος αυτών των αγωνιστών προχώρησε στη δημιουργία του Νέου Αριστερού Ρεύματος (ΝΑΡ).

Επίσης η πλειοψηφία της ΚΝΕ που συντάχτηκε με το ΝΑΡ μετονομάστηκε στο 5ο Συνέδριο σε ΚΝΕ-ΝΑΡ, τίτλο που κράτησε έως το Συνέδριο μετεξέλιξης το 1995, οπότε μετονομάστηκε σε Νεολαία Κομμουνιστική Απελευθέρωση (ΝΚΑ). Η διάσπαση αυτή υπήρξε σχετικά μικρή για το ΚΚΕ, αλλά τεράστια για την ΚΝΕ, η οποία μετά από καιρό επανέκτησε ένα μέρος από την δύναμη της.

Εν τω μεταξύ, στο περιβάλλον σύγχυσης και απογοήτευσης που διαμόρφωναν οι εξελίξεις στις λεγόμενες σοσιαλιστικές χώρες, μια ομάδα στελεχών (που ονομάστηκε από τον Τύπο «ανανεωτική») τάχθηκε ανοιχτά υπέρ της εκ των βάθρων ανανέωσης και μετεξέλιξης της ιδεολογίας και της κομμουνιστικής φυσιογνωμίας του κόμματος και επιχείρησε να εργαστεί το ΚΚΕ σκληρότερα για τη μετατροπή του Ενιαίου Συνασπισμού σε ενιαίο κόμμα, από συνασπισμός κομμάτων, όπως είχε αρχικά συγκροτηθεί.

Το 1991, σε συνθήκες έντονης ιδεολογικής και πολιτικής διαπάλης, στο 13ο Συνέδριο του ΚΚΕ η λεγόμενη ομάδα των ανανεωτών μειοψήφησε οριακά, με την πολιτική της πρόταση για απόφαση να την ψηφίζει το 48% των συνέδρων του ΚΚΕ. Τελικά, εξελέγη Γενική Γραμματέας η Αλέκα Παπαρήγα. Μετά το Νίκο Ζαχαριάδη, είναι η γενική γραμματέας με τη μεγαλύτερη θητεία στη θέση (1991-2013).

Με την Αλέκα Παπαρήγα στο τιμόνι του ΚΚΕ, το κόμμα αποχώρησε από τον Συνασπισμό με την απώλεια ενός μεγάλου αριθμού στελεχών και μελών του, μεταξύ των οποίων 39 μέλη της ΚΕ του και 5 βουλευτές. Ανάμεσα στους αποχωρήσαντες ήταν ο πρώην ΓΓ Γρηγόρης Φαράκος και η Μαρία Δαμανάκη, τότε πρόεδρος του Συνασπισμού. Το ΚΚΕ στη συνέχεια ακολούθησε την δικιά του πορεία αλλά εκείνη η ανανεωτική τάση του 1991 μαζί με την ΕΑΡ δημιούργησαν τον Συνασπισμό.

Το 2004 ο Συνασπισμός σε συνεργασία με άλλα κόμματα δημιούργησε τον ΣΥΡΙΖΑ, όπου το 2012 βρέθηκε στην θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης και το 2015 στην εξουσία. Αν όμως δεν είχε γίνει η διάσπαση του 68′ και δεν είχαν ακολουθήσει τα γεγονότα που ακολούθησαν δεν θα είχε έρθει η αριστερά στην Ελλάδα στην εξουσία. Έτσι το ΚΚΕ εσωτερικού με τον δικό του ιδεολογικό μοχλό, με τα λάθη του και με όλα εκείνα τα οράματα του σοσιαλισμού με το ανθρώπινο πρόσωπο έφερε την αριστερά εκεί που δεν ήθελε το σύστημα, στην εξουσία. Τους δρόμους το σύστημα μας τους είχε χαρίσει ήδη από το 1974, την εξουσία όμως ποτέ. Αυτό που έκανε ο ΣΥΡΙΖΑ τσούζει και για αυτό το σύστημα προσπαθεί να τον καταπιεί.

Ζήτω το κόμμα του λαού ΚΚΕ Εσωτερικού, φώναζε το κοινό στις συγκεντρώσεις του μικρού κόμματος, που όπως έλεγε ο Λεωνίδας Κύρκος μερικοί μπορεί να το ψάχνετε με το μικροσκόπιο, και άλλοι να το έχετε βάλει στο χρονονοντούλαπο της εξουσίας, αλλά αυτό το κόμμα είναι ένα κόμμα με ιδέες ζεστές που εμπνέουν τον λαό μας, ένα κόμμα που κανείς δεν μπορεί να το ξεριζώσει γιατί είναι η νέα ελπίδα του λαού μας και όπως αποδείχθηκε έγινε η νέα ελπίδα του λαού και αυτό επιτεύχθηκε με τη πορεία του ΣΥΡΙΖΑ. Το όραμα άλλωστε όπως έλεγε ο Κύρκος είναι μια ελπίδα για μια πορεία ειρηνική, δημοκρατική για ένα λαό ενωμένο και νικητή. Η ιστορία του ΚΚΕ Εσωτερικού είναι ο οδηγός για την νέα Ελπίδα, είναι μια ιστορία που σίγουρα δεν πρέπει να αγνοηθεί. Πήγε ενάντια στο αριστερό κατεστημένο των ανατολικών χωρών, κέρδισε μεγάλες μάχες και δίκαια βρέθηκε στη θέση του οδηγού.

Kατηγορίες

ΑΠΟΨΕΙΣ

Ετικέτες

,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Αρέσει σε %d bloggers: