5 Ιουλίου 1821: Οι Σάμιοι νικούν τον Οθωμανικό Στόλο

Από την  1η Ιουλίου του 1821, ο οθωμανικός στόλος είχε βγει στο Αιγαίο Πέλαγος και κατευθύνεται προς την Σάμο, με ναύαρχο τον Καρά Αλή πασσά. Στις 3 Ιουλίου, φθάνοντας έξω από την Σάμο, ζητάει από τους Σάμιους να παραδοθούν. Αυτοί αρνούνται και προετοιμάζονται για αντίσταση υπό τις διαταγές και την μέριμνα του Λυκούργου Λογοθέτη.

Η άμυνα των Σαμιωτών την  πρώτη ημέρα της επιθέσεως ήταν άριστη με αποτέλεσμα την απώθηση των στρατιωτών του Καρά Αλή. Όμως ο ναύαρχος δεν μπορούσε να επιστρέψει στην βάση του δίχως να εξαντλήσει όλα τα όπλα του και δίχως να δοκιμάσει με κάθε τρόπο να κάμψει την άμυνα των Σάμιων. Από τα ξημερώματα της 5ης Ιουλίου ξεκίνησε ο βομβαρδισμός των Σάμιων. 1600 βόμβες περίπου πέσαν αλλά ζημιά μεγάλη δεν προκάλεσαν τα κανόνια του  Καρά Αλή. Με το που έφεξε ο κανονιοβολισμός επιμηκύνθηκε ιδίως προς την πλευρά του παλαιού λιμένα Τηγάνι, που καταστράφηκε ολοσχερώς από τις βόμβες.

Ξαφνικά θέλοντας να αιφνιδιάσει ο Καρα Αλή επιτίθεται με λέμβους που ξεκινούν από τα καράβια του που ήταν έξω από το λιμάνι και κατευθύνονται προς την ακτή, δηλαδή προς το λιμάνι τηγάνι. Οι υπερασπιστές όμως του νησιού με αρχηγούς τον Γιάννη και Χριστόδουλο Παρμασίδη αποφασίζουν να αντισταθούν, επιτιθέμενοι προς τους τούρκους και αυτοί.

Τους επιτέθηκαν με πολύ ορμή φονεύοντας πολλούς Οθωμανούς και αναγκάζοντας τους υπόλοιπους να επιστρέψουν γρήγορα στα καράβια τους. Η απόβαση αυτή ματαιώθηκε χάρη στο Γιουρούσι των Σαμιωτών που έπληξε τον εχθρό. Όμως ο Καρά Αλή δεν έκατσε ήσυχα, ήθελε να τελειώνει με την υπόθεση της Σάμου και έτσι διέταξε νέο γενικό κανονιοβολισμό με αποτέλεσμα να πέσουν άλλες 1600 βόμβες στο νησί.  Η Σάμος όμως δεν έπεσε ποτέ, ούτε και όταν ήρθαν ενισχύσεις στις μάχες του Καρά Αλή.

Η Σάμος όμως δεν πέρασε στο Ελληνικό κράτος που δημιουργήθηκε μετά τη συνθήκη του λονδίνου το 1830. Έπρεπε να περάσει ένας αιώνας περίπου για να μπει στο Ελληνικό κράτος (1912). Όμως η Σάμος κατάφερε κάτι άλλο, κατάφερε να έχει ένα αυτόνομο κράτος υπό την Υψηλή Πύλη (Οθωμανική Αυτοκρατορία) που δημιουργήθηκε το 1832 με απόφαση των Μεγάλων Δυνάμεων για τη διοίκηση της Σάμου μετά τη δημιουργία του Βασιλείου της Ελλάδας και την ανεξαρτητοποίηση μέρους των ελληνικών εδαφών από την Οθωμανική αυτοκρατορία.

Το καθεστώς αυτό παρέμεινε στη Σάμο έως τον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο και την ένωση του νησιού με την Ελλάδα.

Ο χαρακτήρας του καθεστώτος στη Σάμο

Τον Δεκέμβριο του 1832 η Υψηλή Πύλη εξέδωσε το μπεράτι με το οποίο καθόριζε το διοικητικό καθεστώς του νησιού και διοριζόταν ο πρώτος Μπέης-Ηγεμόνας. Ήταν το αποτέλεσμα της συναίνεσης της οθωμανικής κυβέρνησης και των Μεγάλων Δύναμεων. Η Σάμος αποτελούσε τμήμα της οθωμανικής επικράτειας και η διοίκηση ανατίθετο σε χριστιανό, ο οποίος θα διοριζόταν από την Υψηλή Πύλη και θα διοικούσε το νησί με τη βοήθεια του Συμβουλίου ή Βουλής (meclis-i-șûrâ). Το τελευταίο θα αποτελείτο από προύχοντες εκλεγμένους από τους πλέον επιφανείς του τόπου, ενώ την προεδρία θα είχε ο Μπέης-Ηγεμόνας.

Το μπεράτι παραχωρούσε αμνηστία στους Σαμίους, όριζε την πληρωμή φόρου υποτέλειας στην Υψηλή Πύλη ύψους 400.000 γροσίων, απαγόρευε την εγκατάσταση οθωμανικών στρατευμάτων στο νησί, όριζε την απόλυτη ελευθερία στην άσκηση του εμπορίου και των λατρευτικών καθηκόντων, ενώ συμπεριλάμβανε στις αρμοδιότητες του Ηγεμόνα και την έκδοση των αδειών ναυσιπλοΐας και την άδεια εγκατάστασης ή απομάκρυνσης ξένων υπηκόων από το νησί. Καθεστώς ημικυριαρχίας ίσχυε για την Σάμο. Η Σάμος δεν μπορούσε να έχει συμβολή σε διακρατικές συνθήκες, να αναλαμβάνει υποχρεώσεις ή να αποκτά δικαιώματα με τις συνθήκες που συνήπτε η Υψηλή Πύλη, δεν μπορούσε να έχει διπλωματικούς εκπροσώπους και η Πύλη μόνη διόριζε τον εκάστοτε Ηγεμόνα.

Η δυνατότητα των Σάμιων να οργανώσουν ίδιον κρατικό μηχανισμό, νομοθετική και δικαστική εξουσία, και διοικητικό κλάδο, να εμπλουτίζουν τον δημόσιο βίο με κατάλληλους θεσμούς, να εισάγουν νομοθεσίες (π.χ Σαμιακή Πολιτική Δικονομία, Αστικός Κώδικας Ηγεμονίας Σάμου κλπ) προσδιόριζε την εσωτερική αυτονομία των Σάμιων. Η διαμόρφωση των θεσμών της Ηγεμονίας συνέπεσε χρονικά με την έναρξη του Τανζιμάτ το λεξιλόγιο των Οθωμανικών πολιτειακών κειμένων της Ηγεμονίας παρακολουθεί την πολιτική ορολογία και ιδεολογία στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Ωστόσο απαντώνται όροι μη καθιερωμένοι ακόμα στο οθωμανικό πολιτικό λεξιλόγιο(π.χ ελευθερία,γενική συνέλευση κ.τ.λ).

Ως προς τα προνόμιά της η Σάμος τοποθετείται σε ένα ενδιάμεσο καθεστώς μεταξύ προνομιούχων περιοχών όπως η Κρήτη ή ο Λίβανος και στις αυτόνομες επαρχίες όπως η Ρουμανία και η Αίγυπτος. Η ηγεμονική εξουσία περιγράφεται με προσωποπαγείς όρους: η ηγεμονία αποδίδεται ως προσωπική εξουσία του Ηγεμόνα και όχι ως πολιτειακό μόρφωμα του νησιού ή του νησιού ως οντότητας γενικά, ενώ τα χαρακτηριστικά της πολιτειακής οργάνωσης του νησιού ανανεώνονται εν είδει προνομίων στα διοριστήρια μπεράτια κάθε νέου Ηγεμόνα.

Τα ελληνικά κείμενα χρησιμοποιούν συστηματικά όρους που υποδεικνύουν κρατική υπόσταση (Βουλή, Δημόσιαι οικοδομαί, Πατρίς). Τα οθωμανικά έγγραφα αντίθετα προκειμένου να συρρικνωθεί και συμβολικά η αυτονομία του νησιού χρησιμοποιούν αυτοδιοικητικούς όρους.

 

 

Advertisements

Τα Ικαριώτικα νέα δημοσιεύουν κάθε σχόλιο. Θεωρούμε ότι ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Τα συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s