Συνέντευξη με την συγγραφέα Ευγενία Καλαγκιά-Μουρατίδου

%cf%81%ce%b3Η Ευγενία Καλαγκιά-Μουρατίδου γεννήθηκε ακριβώς στα μισά του ταραγμένου για τη χώρα μας 20ου αιώνα, δηλαδή το 1950 στη Λαγκάδα της Χίου. Είναι η πρωτότοκη κόρη του τσαγκάρη  Γιάννη Καλαγκιά με επώνυμο προερχόμενο από τη Μάνη και της Μαρίας. Τελείωσε το Δημοτικό Σχολείο στο χωριό της και κατόπιν φοίτησε στο Λιβάνειο Γυμνάσιο Θηλέων Χίου.

Για τους γονείς μου κ. Γαΐλα ήταν μεγάλη θυσία η φοίτηση μου στο Γυμνάσιο, τα έξοδα πολλά, μα όμως παρά τη φτώχεια τους ήθελαν να σπουδάσομε και εγώ και κατόπιν η μικρότερη αδελφή μου Ειρήνη. Έχοντας συνειδητοποιήσει από την εφηβεία μου ότι οι γονείς μου-σύμφωνα με τα ήθη της εποχής εκείνης- περίμεναν από μένα που ήμουν το μεγαλύτερο παιδί τους, στήριξη και βοήθεια, ταυτόχρονα με το Γυμνάσιο σπούδαζα Λογιστική δι’ αλληλογραφίας για να βρώ γρήγορα δουλιά.

Άλλες αναμνήσεις από τα παιδικά σας χρόνια;

Οι δραματικές αφηγήσεις της μητέρας μου Μαρίας για τη βασανισμένη παιδική ηλικία της όπου στη διάρκεια της Κατοχής αλλά και νωρίτερα όταν μικρό 10χρονο κορίτσι βρέθηκε ξαφνικά ορφανή να προστατεύει και να συντηρεί τον εαυτό της και τα 2 μικρότερα αδέλφια της Βασιλεία και Γιάννη. Εφιαλτική ζωή με πείνα, εξαθλίωση. Συνάμα με έχουν πληγώσει πολύ, οι εξορίες του πατέρα λόγω ιδεολογίας, οι αδικίες εναντίον του και η καχυποψία, οι περιπέτειες του με τις τοπικές αρχές,η φτώχεια μας…

Η συγγραφέας μαθήτρια στο Δημοτικό Λαγκάδας
Η συγγραφέας μαθήτρια στο Δημοτικό Λαγκάδας

Η Ευγενία μετά την αποφοίτηση της από το Γυμνάσιο το 1968 έρχεται στην Αθήνα αρχές του ’69 για να πάρει το πτυχίο της στη Λογιστική, να συνεχίσει σπουδές Δημόσιας Διοίκησης και να βρει δουλειά να βοηθήσει την οικογένεια της. Κοντά της κάποια στιγμή έρχονται και οι γονείς με την μικρή Ειρήνη. Από τότε και μέχρι τη συνταξιοδότηση της θα εργαστεί σκληρά, θα παντρευτεί το 1977 τον αγαπημένο της Μπάμπη Μουρατίδη, θα αποκτήσει 2 αγόρια και θα βιώσει το δραματικότερο στη ζωή ενός γονιού, την απώλεια του γιού της Ευτύχη στα 22 του χρόνια. Ο γιός της Γιάννης Μουρατίδης εξαίρετος νεαρός επιστήμων και μέλος της ΣΜΕΔ (σύλλογος μεταφραστών- επιμελητών-διορθωτών) είναι πάντα δίπλα της αρωγός σε κάθε δράση της.

Νόστιμον Ήμαρ κ. Καλαγκιά;

Ακριβώς κ. Γαΐλα. Αυτές τις μέρες συμπληρώνω 1 χρόνο μόνιμης εγκατάστασης στο χωριό μου τη Λαγκάδα συντροφιά με τον σύζυγο μου Μπάμπη. Επιστροφή στη γενέθλια γη και μάλιστα στο χτισμένο από το 1887 πατρικό της μητέρας μου που το ανακαινήσαμε με μεράκι και σεβασμό.

Από την μητέρα σας Μαρία που τόσο την αγαπάτε, υπάρχει κάποια διδαχή της που την τηρήσατε στη ζωή σας;

Η μαμά έλεγε:<Όπως και να σε δούνε δε σε χορταίνουν, αν σε δούν χαρούμενο θα σε σχολιάσουν, αν λυπημένο και πάλι τα ίδια, ότι και να κάνεις θα σχολιαστείς, άρα να μην δείχνω τα συναισθήματα μου και αυτό ήταν βασική αρχή για μένα από τα παιδικά μου χρόνια.

Ένα χρόνο στο χωριό της Λαγκάδας κ. Κ, τι κάνετε εκεί δυο άνθρωποι της πόλης;

Τους αγρότες… Ελάτε να δείτε το κτήμα μας. Έχομε φυτέψει δέντρα, λαχανικά, κέθε πρωί στο χωράφι είμαστε, εκεί όπου μας περιμένει σκληρή δουλιά, αλλά το να φυτεύεις ένα σπόρο, να πιάνει και να μεγαλώνει ένα φυτό, ένα δέντρο –κάτι σαν τη γέννηση ενός παιδιού- είναι μυσταγωγία…

Δημιουργία. Αλήθεια, επειδή αρκετοί κάτοικοι αστικών κέντρων αποφασίζουν επιστροφή στο χωριό μα αποτυγχάνουν και επιστρέφουν και πάλι στις πόλεις, θα μας δώσετε τη συνταγή επιτυχίας μέσα από τη δική σας εμπειρία;

Δεν είναι όλα ρόδινα. Οι νοοτροπίες εκεί διαφέρουν από αυτές της Αθήνας. Και εγώ που έζησα στη Λαγκάδα μέχρι τα 18, δυσκολεύτηκα να προσαρμοστώ και συμβουλή μου είναι όσοι επιχειρήσουν το ίδιο με εμάς να μην κάνουν το λάθος να προσπαθούν να μεταφέρουν και να επιβάλουν τις συνήθειες από την προηγούμενη ζωή τους αλλά οι ίδιοι να αναζητούν τρόπους προσαρμογής στις ντόπιες συνθήκες σεβόμενοι τον τρόπο ζωής των ντόπιων.

Περιγράψτε μας την καθημερινότητα σας στο χωριό.

Κάθε πρωί με τον Μπάμπη στο χωράφι. Νεοφώτιστοι αγρότες. Εγώ ασχολούμαι και με τα πολιτιστικά του χωριού, νοικοκυριό, διάβασμα, νέες φιλίες. Είμαι τυχερή γιατί κοντά μου ζεί η καλύτερη παιδική μου φίλη και ο Μπάμπης αγαπά πολύ την αγροτική ζωή.Ελπίζω η απόδοση των κόπων μας γρήγορα να έρθει με την εμφάνιση των πρώτων καρπών. Φυτέψαμε και αχλαδιές, ελάτε να δείτε το κτήμα μας. Είναι το πιο φροντισμένο από όλα της περιοχής.

Με τον σύζυγό της Μπάμπη και τον γιό της Γιάννη
Με τον σύζυγό της Μπάμπη και τον γιό της Γιάννη

κ. Καλαγκιά στα γράμματα εμφανιστήκατε μόλις το 2012 και δύο οι τίτλοι στην εργογραφία σας, και οι δυο με επίκεντρο την Λαγκάδα, το χωριό σας που τόσες πικρές αναμνήσεις «έχτισε» στην καρδιά σας. Το πρώτο σας βιβλίο Γλωσσάριον της Λαγκαδούσικης Ντοπιολαλιάς/2012, έρευνα στην ντόπια γλώσσα ξένισε αρκετούς. Δεν είστε φιλόλογος, γλωσσολόγος. Τι σας οδήγησε στην επιλογή αυτού του θέματος;

Εδώ στην Αθήνα μιλούσα στα παιδιά μου με τη χρήση της νποπιολαλιάς μου. Τα παιδιά δεν καταλάβαιναν και έλεγαν: μετάφραση, παρακαλώ. Άρχισα να γράφω κατάλογο με Λαγκαδούσικες λέξεις, να ερευνώ, να ψάχνω υλικό.Έρευνα που κράτησε 12 χρόνια και που είχα σκοπό να την παραδώσω στα αγόρια μου να ξέρουν τη γλώσσα της καταγωγής τους. Δεν σκόπευα κ. Γαΐλα να γίνω συγγραφέας, αλλά και αυτό που θα σας  πω το λέω για πρώτη φορά. Η επώδυνη απώλεια του γιού μου με οδήγησε στην έκδοση του βιβλίου,η έρευνά μου να μείνει για άλλα παιδιά… Δεν το ανέφερα ποτέ για να μην επηρεάσω στις πωλήσεις, να μην κατηγορηθώ για εκμετάλλευση… Τώρα έχουν περάσει αρκετά χρόνια, μπορώ να το εξομολογηθώ χωρίς φόβο…

Δακρύζει… Να προχωρήσουμε κ. Καλαγκιά στο δεύτερο βιβλίο σας Ταπεινών Εδέσματα/150 Συνταγές της Κατοχής/2015, το βιβλίο σας που με ενθουσίασε και υπήρξε η αφορμή να σας ζητήσω συνέντευξη κατά την διάρκεια αυτής της ολιγοήμερης παραμονής σας στην Αθήνα;

Από μικρή άκουγα τις διηγήσεις της μητέρας μου Μαρίας για τα δύσκολα χρόνια και γεγονότα που βίωσε μεγαλώνοντας ορφανό 10χρονο κορίτσι κι ολομόναχο τα δυο μικρότερα αδελφάκια της. Πείνα προπολεμικά, πείνα και στην Κατοχή, τρόμος, απελπισία.Με εντυπωσίαζαν οι διηγήσεις της και της έλεγα πως πρέπει να γραφτούν σε βιβλίο, να μη χαθούν. Άρχισα να συγκεντρώνω υλικό, για τη μητέρα, συγγενείς και χωριανούς. Και, τι τρώγατε μαμά στην κατοχή; Τη ρώτησα μια μέρα για να αποφασίσω έτσι στο βιβλίο να συμπεριλάβω και συνταγές .

Η μητέρα σας μικρή έφηβη κράτησε τα αδέλφια σας στη ζωή εκείνα τα μαύρα χρόνια με τους αγώνες της, οι μαρτυρίες και οι θύμισες της καθώς και άλλων χωριανών είναι το θέμα του βιβλίου σας που καλύπτει το χρονικό διάστημα 1912 μέχρι 1945 με τόπο δράσης τη Λαγκάδα. Συνδυασμός Ιστορίας-Λαογραφίας, απεικόνιση της Ελλάδας και όχι μόνο της Λαγκάδας του πρώτου μισού του 20ου αιώνα.Από τις 150 συνταγές του βιβλίου σας διέσωσε η παράδοση κάποιες στη σύγχρονη εποχή της ευμάρειας;

Σαφώς. Μουσταλευριά από σύκα φτιάχνουν ακόμα στη Συκιάδα, γεμιστά, λουκουμάδες και εδώ στην Λαγκάδα μουσταλευριά από χαρούπια.

Απροσδόκητα, αποκτήσατε τον τίτλο της συγγραφέας και μάλιστα με 2 εξιδηκευμένα βιβλία. Και το Ταπεινών Εδέσματα να τυγχάνει μεγάλης αποδοχής από τη νέα γενιά που δεν γνώριζε τα γεγονότα της περιόδου εκείνης. Υπάρχουν επόμενα συγγραφικά σας σχέδια;

Θα σας εξομολογηθώ κάτι μια και ήδη σας ανέφερα πως στον ελεύθερο χρόνο μου στο χωριό μεταξύ άλλων διαβάζω και γράφω. Πράγματι, γράφω μια αληθινή ιστορία σε μορφή παραμυθιού, ιστορία που έρχεται από γενιά σε γενιά, αλλά με την άδεια σας δεν θα σας αποκαλύψω το θέμα και δεν γνωρίζω κι’ αν θα εκδοθεί με τη δύσκολη οικονομική κατάσταση που περνάμε.

Ένα βιβλίο κ. Καλαγκιά ομοτέχνου σας που θα θέλατε να το είχατε γράψει εσείς; Που το ζηλέψατε;

Θαυμάζω την καλή λογοτεχνία κ. Γαΐλα και δεν ζηλεύω την επιτυχία των ομοτέχνων μου. Όμως ένα βιβλίο που με έκανε να κλάψω πολύ όχι από ζήλεια αλλά από πίκρα και παράπονο ήταν το βιβλίο της συμπατριώτισας Αγγελικής Συρρή-Στεφανίδου <Λές και ήταν χτές>, όπου και ‘ζήλεψα’ τη ζωή της ηρωΐδας καθώς σκεφτόμουνα, πως είναι δυνατόν να υπήρξαν άνθρωποι που έζησαν τόσο ευτυχισμένα παιδικά χρόνια, κι εγώ; Εγώ, γιατί όχι το ίδιο;(Δακρύζει). Πόσο θα ήθελα όχι να είχα γράψει το βιβλίο, αλλά να είχα βιώσει και εγώ ευτυχισμένα παιδικά χρόνια όπως και η ηρωΐδα του. Αυτό θα ήθελα! Ξέρετε το βιβλίο  μου Ταπεινών Εδέσματα, σταματά στο 1945 και στη γνωριμία του πατέρα μου με την μητέρα. Κι’ αυτό υπήρξε επιλογή μου και θα καταλάβετε το γιατί αν σας πω ότι ο πατέρας το ’48 πήρε το δρόμο για εξορία στη Μακρόνησο, γύρισε στα τέλη του ’49, εγώ γεννήθηκα το ’50… Βίωσα φτώχεια, τα κυνηγητά του πατέρα, την προκατάληψη και τον πόνο…

Το κινητό της που κτυπά διακόπτει την δύσκολη αυτή στιγμή της συζήτησης και ο αγαπημένος της σύζυγος Μπάμπης την ενημερώνει ότι έρχεται να την συνοδέψει στο σπίτι τους. Φεύγοντας από το κεντρικό βιβλιοπωλείο του Συντάγματος- και τόπο του ραντεβού μας-, η Ευγενία μετρά τις μέρες που τους μένουν ώσπου να γυρίσουν στη Λαγκάδα.

Τα βιβλία της Ευγενίας Καλαγκιά-Μουρατίδου: Γλωσσάριον της Λαγκαδούσικης Ντοπιολαλιάς/2012 και Ταπεινών Εδέσματα/2015, αναζητήστε τα στην ίδια την συγγραφέα-6937898493- και σε επιλεγμένα βιβλιοπωλεία της Χίου.

Τασσώ   Γαΐλα

Αρθρογράφος-Ερευνήτρια

*Η εικόνα του banner προέρχεται από την παρουσίαση του βιβλίου της Ταπεινών Εδέσματα στο Αρετοπούλειο Πολιτιστικό Κέντρο Χαλανδρίου. Μαζί της η ηθοποιός Καλλιρόη Μυριαγκού και ο γιός της Γιάννης.

Advertisements

Τα Ικαριώτικα νέα δημοσιεύουν κάθε σχόλιο. Θεωρούμε ότι ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Τα συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s