Θέλω να τραγουδήσω την λευτεριά στον κόσμο…

Ο ποιητής της ελευθερίας, Αλεξάντρ Πούσκιν γεννήθηκε στη Μόσχα στις26 Μαΐου 1799 και πέθανε  στην Αγία Πετρούπολη στις 29 Ιανουαρίου 1837 και σε ηλικία των 38 ετών.

Α. Πούσκιν,γκραβούρα Γκεϊτμάν 1822
Α. Πούσκιν,γκραβούρα Γκεϊτμάν 1822

Γόνος αριστοκρατικής αλλά φτωχής οικογένειας με τον πατέρα  του Σεργκέι και τον θείο του Βασίλι ποιητές και διανοούμενους που συγκέντρωναν στο σπίτι την τότε αφρόκρεμα των λογοτεχνών, ο Αλεξάντρ μεγάλωσε σε καθαρά πνευματικό περιβάλλον, στα 10 του χρόνια μελετούσε Όμηρο και  στα 11 εισήχθη στο αριστοκρατικό Λύκειο του Τσάρσκογε Σελό (σημερινό Πούσκιν) από όπου και αποφοίτησε το 1817 έχοντας κυρίως Γαλλική παιδεία. Στο Λύκειο , όπου η εκπαιδευτική αντίληψη διαπνεόταν από την ελεύθερη σκέψη του διαφωτισμού και τις φιλελεύθερες τάσεις των πρώτων χρόνων βασιλείας του τσάρου Αλεξάνδρου Β’ είναι που απέκτησε φιλίες με συμμαθητές του που αργότερα και το 1825 θα οργανώσουν την περίφημη αλλά αποτυχημένη Δεκεμβριανή Επανάσταση για να καταλήξουν οι περισσότεροι από αυτούς στην αγχόνη ή στη Σιβηρία εξόριστοι. Πρόκειται για τους Δεκεμβριστές, ευγενείς που αγωνίστηκαν για την ανατροπή του καθεστώτος δουλοπαροικίας, ανελευθερίας και απολυταρχίας που κυριαρχούσε στην τότε Ρωσία.

Έχοντας γράψει ήδη τα πρώτα του ποιήματα και μετά την αποφοίτησή του από το Λύκειο το 1817 προσλήφθηκε ως σύμβουλος στο Υπουργείο Εξωτερικών .Εύθυμος  νεαρός, ζωηρός και λάτρης του ωραίου φύλου, διασκεδάσεις, κοσμική ζωή και συνάμα  με τη Γαλλική επανάσταση να τον εμπνέει και να τον προσηλώνει στα φιλελεύθερα ιδεώδη και τον ουμανισμό,  το γράψιμο στίχων και επιγραμμάτων υβριστικών για το σύστημα και αυτούς που το εκπροσωπούσαν ήταν   η καθημερινότητά του. Δυστυχώς οι αντιλήψεις του τσάρου Αλεξάνδρου έχουν μεταστραφεί- ίσως και με την πίεση του συντηρητικού κλήρου- και ο νεαρός Πούσκιν θα εξοριστεί στη Σιβηρία. Η απόφαση αυτή δεν θα εκτελεστεί με τη μεσολάβηση του τότε υπουργού Εξωτερικών της Ρωσίας και αμέσου προϊσταμένου του Π. του Ιωάννη Καποδίστρια που με εισήγησή του στον τσάρο ο νεαρός ποιητής εξορίζεται στο νότο και στο Κισινιόφ(σήμερα Κισινάου Μολδαβίας) και κατόπιν στην Οδησσό. Είναι η εποχή της ετοιμασίας της Ελληνικής Επανάστασης και εδώ ο Π. θα γνωρίσει τους Φιλικούς και άλλους Έλληνες και θα γράψει στίχους για την Ελληνική Επανάσταση για την οποία κρατά και ημερολόγιο. Γράφει, γράφει… Ρουσλάν και Λουντμίλα-1820,το πρώτο μακρόπνοο έργο του με την ζωντανή γλώσσα που προκάλεσε μεγάλη αίσθηση όπως και το ίδιο το έργο και ο Ρουσλάν με την περιπέτεια της αναζήτησης της αγαπημένης του. Οι δεσμώτες του Καυκάσου, Οι Τσιγγάνοι, γράφει  ποίηση λυρική και πολιτική και το ποίημα Στιλέτο η αιτία για  να βρεθεί ξανά στην εξορία αυτή τη φορά στο πατρικό κτήμα της μητέρας του στο Μιχαηλόφσκογιε,στην ύπαιθρο του Πσκοφ.

Γεννήματα της άστατης μοίρας,

Τρέμετε, τύραννοι του κόσμου!

Ξυπνάτε σκλάβοι κι αρτιωθείτε,

κι όσοι πεσμένοι καταγής, ξεσηκωθείτε./ Πούσκιν, <Ωδή στην Ελευθερία>, και στο <Στιλέτο> γράφει για το τέλος του τυράννου:

Όπου να πάει θα τόνε βρει η θεά η Σπαθοφόρα,

Στη θάλασσα και στη στεριά, μες στη σκηνή, μες το ναό,

Μέσα σε κάστρο μυστικό,

Ή απάνω στο κλινάρι του, σε ύπνου γλυκού την ώρα!

Το πνευματικό παιδί του Π. ο Νικολάι Γκόγκολ γράφει για τα λυρικά του Π. : Αμφιβάλλουμε αν ο σύντομος στίχος άλλου ποιητή μπόρεσε να χωρέσει τόσο μεγαλείο, σαφήνεια, δύναμη.

 Ποίηση μελωδική, ποιητής ο Π. μεγάλος τόσο που ήδη έχει ξυπνήσει έντονες αντιδράσεις, αντιπάθειες, μίση αλλά και τη λατρεία του καταπιεσμένου λαού που με δίψα περιμένει κάθε του έργο ψάχνοντας πίσω από τις γραμμένες λέξεις κρυφά επαναστατικά μηνύματα.

5 χρόνια εξορίες, κατηγορηματική άρνηση των αρχών για ταξίδι στο εξωτερικό, μόνιμη λογοκρισία και παρακολούθηση και τελικά και ενώ τσάρος είναι ο Νικόλαος Α’ που η τυραννική του εξουσία θα κρατήσει 25 χρόνια ο Πούσκιν το 1827  παίρνει την άδεια εγκατάστασης στην Πετρούπολη πάντα επιτηρούμενος και εξαρτώμενος επαγγελματικά και λογοτεχνικά από τον Τσάρο.

Ένα αρχοντολόι σκληρό, χωρίς αίσθημα και νόμο

έκανε με μαστίγιο δικό της τον κόπο και τον χρόνο

του γεωργού…

Ο Πούσκιν μπήκε στη Ρώσικη ζωή, όταν πια ήταν έτοιμη να αναδείξει γιγάντια αναστήματα, όπως τότε που η Ιταλία έδωσε τον Δάντε και η Γερμανία τον Γκαίτε.   Λουνατσάρσκι.

«Εγκυκλοπαίδεια της Ρώσικης ζωής ,καθρέφτη της εθνικής συνείδησης στο πρώτο ξύπνημα» χαρακτήρισε ο κριτικός και συγγραφέας Vissarion Belinsky το αριστουργηματικό έργο του Π. Ευγένιος Ονέγκιν-1833.

Πολτάβα– 1831, Μπορίς Γκοντουνόφ 1830, κομμάτι από το 25χρονο έργο της συγγραφικής ζωής του Π. ο οποίος αφομοίωσε τα επιτεύγματα του Ρωσικού και παγκόσμιου πολιτισμού και τις παραδόσεις των παλαιοτέρων Ρώσων συγγραφέων και της λα  ϊκής φιλολογίας και προχώρησε στον ανεπτυγμένο ρεαλισμό που αποδίδει τη ζωή στην ανεξάντλητη πολυμορφία της, η δε γλώσσα του που συνδυάζει λόγιους τύπους με την καθομιλουμένη παραμένει ως σήμερα η βάση της Ρωσικής λογοτεχνικής γλώσσας.

Ντάμα Πίκα εξαίρετο διήγημα και Η κόρη του Λοχαγού σύντομο μυθιστόρημα, από την εργογραφία του Εθνικού της Ρωσίας ποιητή, ο οποίος το 1836 και ένα χρόνο πριν το θάνατό του εξέδωσε το περιοδικό Σύγχρονος απ’ όπου μεταξύ άλλων έδωσε μάχες για τα δικαιώματα των συγγραφέων.

… της λευτεριάς

Ερημικός σπορέας

Έφτασα στ’ άστρα νωρίς.

Προφητεύει ο ιδιοφυής ποιητής με τους στίχους του το πρόωρο τέλος του στις 29 Ιανουαρίου 1837…

Κουρασμένος ο Π. από τα δράματα της προσωπικής του ζωής και το κλίμα τρομοκρατίας που βίωνε από το καθεστώς του Νικολάου Α’, το φθόνο και τις ίνγκριτες γύρω από το πρόσωπό του, οδηγείται σε προσχεδιασμένη  μονομαχία-στα περίχωρα της Πετρούπολης, κοντά σον ποταμό Τσερνάγια- με αντίπαλο το Γάλλο εμιγκρέ αξιωματικό και κοσμικό Ζωρζ ντ’ Αντές, τραυματίζεται θανάσιμα και εκπνέει 2 μέρες μετά στις 29 του μήνα. Αιτία του σκανδάλου η καλλονή σύζυγός του Natalia Goncharova, μέλος της τσαρικής αυλής με την οποία ο ποιητής παντρεύτηκε το 1831 και απέκτησε μαζί της 4 παιδιά. Η κηδεία του έγινε για το φόβο λαϊκής εξέγερσης μυστικά σε παρεκκλήσι των Ανακτόρων και η σωρός του μεταφέρθηκε εξ ίσου μυστικά και γρήγορα στο κτήμα του στο Μιχαηλόφσκαγε για ταφή.

«Για την μονομαχία του Πούσκιν είχαμε ακούσει πολλά, αλλά τίποτα δεν είχαμε μάθει. Ακόμα και δεν ξέραμε ότι είχε πεθάνει. Το χειμώνα εκείνο οι παγωνιές ήταν τρομερές, έτσι ήταν και στις 15 Φλεβάρη(σημείωση-παλιό ημερολόγιο)το 1837. Τη μέρα εκείνη η μητέρα ήταν άρρωστη και στις τρείς ύστερα από το φαγητό ξαπλώθηκε να ξεκουραστεί. Ξαφνικά βλέπουμε από το παράθυρο ένα κάρο με δυο ανθρώπους να πλησιάζουν, πίσω από ένα έλκηθρο που πάνω είχε ένα κιβώτιο. Ξυπνήσαμε τη μητέρα και βγήκαμε να υποδεχτούμε τους επισκέπτες. Βλέπομε τότε τον παλιό γνωστό μας Αλεξάντερ Τουργκιένεφ, κι ακόμα ακούμε να λέει στη μητέρα στα Γαλλικά, πως ήρθαν με τον νεκρό του Πούσκιν. Τι σύμπτωση! Σα να μην μπορούσε ο Πούσκιν να μπει στον τάφο χωρίς να μας αποχαιρετήσει στο Τριγκόρσκογιε. Η μητέρα άφησε τους επισκέπτες να διανυχτερέψουν σε μας. Τον νεκρό Πούσκιν κανόνισε να τον πάνε, χωρικοί κι από το Τριγκόρσκογιε κι από το Μιχαηλόφσκαγε, στο Σβιάτιε Γκόρι(σημερινό χωριό Πουσκίνσκιε Γκόρι της περιοχής του Πσκοφ),  κι εκεί να σκάψουν τον τάφο. Δεν μπόρεσαν όμως να σκάψουν, γιατί η γη ήταν παγωμένη. Προσπάθησαν μόνο κι έσπασαν το πάγο για να μπει το φέρετρο, κι ύστερα το σκέπασαν με χιόνι. Το πρωί μόλις ξημέρωσε πήγαν οι επισκέπτες μας να θάψουν τον Πούσκιν και μαζί πήγαμε κι εμείς οι δυο, η αδελφή μου Μάσα κι εγώ, για να είναι στην ταφή, όπως έλεγε η μητέρα μου, έστω και κάποιοι γνωστοί. Νωρίς το πρωί πήγαν το φέρετρο στην εκκλησία. Ύστερα από την νεκρώσιμη ακολουθία, μ’ όλο τον κλήρο του μοναστηριού, και επικεφαλής τον αρχιμανδρίτη εκατόχρονο γέροντα Γεννάδιο έθαψαν τον Αλέξανδρο Πούσκιν. Ήμασταν εμείς και ο Τουργκιένεφ. Την άνοιξη, όταν άρχισαν να λιώνουν τα χιόνια, κανόνισε ο Γεννάδιος να βγάλουν το φέρετρο και να το ενταφιάσουν τελειωτικά στη γη. Όλα τα υπόλοιπα τα κανόνισε η μητέρα μου, Πρασκοβία Ιβάνοβνα, που τόσο αγαπούσε τον Πούσκιν. Έτσι κανείς από τους συγγενείς του δεν ήταν στην ταφή. Η γυναίκα του ήρθε ύστερα από δυο χρόνια, το 1839».(αφηγήσεις για τον Πούσκιν-Β. Οστρογκόρσκι).

Η σημασία του έργου του Αλεξάντρ Πούσκιν και οι διαστάσεις της μεγαλοφυΐας του τον τοποθετούν στη σειρά των εξαιρετικών μορφών του παγκόσμιου Πολιτισμού.

Εξώφυλλα βιβλίων του

Πηγές:

1. Pushkin.gr

2.Μήτσου Αλεξανδρόπουλου: Πέντε Ρώσοι κλασσικοί

3.Ο Πούσκιν στις αναμνήσεις των συγχρόνων του, Καλλιτεχνική λογοτεχνία, Μόσχα, 1974, Ζ. Νάσιουτζικ, Κέδρος.

Τασσώ Γαΐλα

Αρθρογράφος-Ερευνήτρια

Advertisements

One comment

Τα Ικαριώτικα νέα δημοσιεύουν κάθε σχόλιο. Θεωρούμε ότι ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Τα συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s