8 Ιανουαρίου:150 χρόνια από τη γέννηση του Ιεράρχη Σμύρνης Χρυσοστόμου

Τρίγλια της Μικράς Ασίας στην Προποντίδα, κωμόπολη της Προύσας, το αρχαίο Βρύλλειον και σήμερα Zeitynbagi, μικρή παραθαλάσσια κωμόπολη κατοικημένη από Έλληνες από την αρχαιότητα και μέχρι την ανταλλαγή πληθυσμών του 1922 οπότε και την εγκατέλειψαν οι 6.000 Έλληνες κάτοικοι της.

%cf%84%cf%81%ce%b9%ce%b3%ce%bb%ce%b9%ce%b1
Τρίγλια Προποντίδας

Η Τρίγλια με την Κυδωνία/Αϊβαλί υπήρξαν οι μόνες σημαντικού μεγέθους πόλεις στην Ελληνική Διοίκηση Σμύρνης με σχεδόν αμιγώς Ελληνικό πληθυσμό. Με πολλά Μοναστήρια και Εκκλησίες στην περιφέρεια της, η Τρίγλια ανέδειξε 4 επισκόπους της Ορθόδοξης Εκκλησίας με πλέον γνωστό τον…

8 Ιανουαρίου του 1867 στην Τρίγλια η οικογένεια του νομομαθούς και δημογέροντα της πόλης Νικολάου Καλαφάτη και Καλλιόπης Λεμωνίδου απέκτησε ένα αγοράκι τον μικρό Χρυσόστομο που ήταν το τέταρτο αγόρι τους ενώ την οικογένεια συμπλήρωναν και τέσσερα κορίτσια. Ο Χρυσόστομος με μεγάλη έφεση στα γράμματα και την θεολογία επιθυμούσε από μικρός να αφιερωθεί στην Εκκλησία. Οι γονείς του στον έστειλαν οικότροφο στην Θεολογική Σχολή Χάλκης όπου σε επίσκεψη του θα τον ξεχωρίσει ο Μητροπολίτης Μυτιλήνης-τοποτηρητής Εφέσου Κωνσταντίνος Βαλιάδης και μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης Κωνσταντίνος Ε’- ο οποίος θα συμβάλλει οικονομικά στα έξοδα σπουδών του νεαρού Χρυσόστομου που πραγματοποιεί το όνειρό του, περατώνει με άριστα τις θεολογικές του σπουδές στην ως άνω σχολή και χειροτονείται διάκονος το 1891.

Ο Σμύρνης Χρυσόστομος(1867-1922)
Ο Σμύρνης Χρυσόστομος(1867-1922)

Είναι η περίοδος που αρχίζει την συγγραφή επιστημονικών μελετών και συγγραμμάτων, συγγραφική δράση αξιόλογη που θα την συνεχίσει σε όλη τη διάρκεια της Ιερατικής διακονίας του. Η μεγάλη εμβρίθεια και επιστημοσύνη, το αγωνιστικό φρόνημά του καθώς και η βαθιά θεολογική εντρύφησή του θα αναδειχτούν στο 2τομο έργο του «Περί Εκκλησίας».

Διάκος σε Μυτιλήνη και Έφεσο και στις 18 Μαΐου 1897 χειροτονείται από τον προστάτη του Πατριάρχη Κωνσταντίνο Ε’ πρεσβύτερος . Μέγας πρωτοσύγκελος του Οικουμενικού Πατριαρχείου, στις 23 Μαΐου του1902 χειροτονείται Επίσκοπος και εκλέγεται Μητροπολίτης Δράμας. Την δε  ημέρα της εκλογής του στον Αρχιερατικό θρόνο Δράμας απευθυνόμενος στον Πατριάρχη, είπε τα εξής:

«Εν όλη την καρδία και εν όλη τη διανοία θα υπηρετήσω την Εκκλησίαν και το Γένος, και η μίτρα, την οποίαν αι άγιαι χείρες σου εναπέθεσαν επι της κεφαλής μου, εάν πέπρωται να απολέση ποτέ την λαμπηδόνα των λίθων της, θα μεταβληθή εις ακάνθινον στέφανον μάρτυρος ιεράρχου».

Λόγια προφητικά, γεγονός που θα συμβεί 20 χρόνια αργότερα…

Στη Δράμα, όπως κατόπιν και στη Σμύρνη, θα αναπτύξει πολυποίκιλη δράση, εκκλησιαστική, φιλανθρωπική και εθνική. Αυτή η εθνικό-θρησκευτική του δράση ενοχλεί έντονα τις τούρκικες αρχές κατοχής που ζητούν την εξορία του. Ο Χρυσόστομος καταφεύγει στην γενέτειρα Τρίγλια, αλλά το 1907 επιστρέφει και πάλι στη Δράμα όπου και θα παραμείνει μέχρι το 1910 για να συνεχίσει το έργο του με ίδρυση σχολείων, ορφανοτροφείων, εκκλησιών, καπνεργοστασίων, γυμναστηρίων κ. α, έργο υπέρ της Διακονίας του ανθρώπου, των υπό τον ζυγό των Τούρκων και των επιθέσεων των Βουλγάρων Ελλήνων. Η σημαντική δράση  του στον Μακεδονικό Αγώνα προκαλεί την οριστική του απομάκρυνση από τη Δράμα, αλλά και τον διορισμό του στη Μητρόπολη Σμύρνης, της μίας από τις 7 εκκλησίες της αποκάλυψης.

 Σμύρνη(τουρκ. Ιζμίρ) 1922
Σμύρνη(τουρκ. Ιζμίρ) 1922

Εδώ, στη Σμύρνη ο Χρυσόστομος θα συνεχίσει την εκκλησιαστική και εθνική του δράση, αρωγός του Ελληνικού στοιχείου, πνευματικός και πολιτικός πατέρας της Σμύρνης και όλης της Μικράς Ασίας. Εθνάρχης για τους Μικρασιάτες που η εθνική δράση του προκαλεί την εξορία του. Φεύγει περίλυπος για την Κωνσταντίνου Πόλη(1914-1918) για να επανέλθει στην Σμύρνη και την Μητροπολιτική έδρα του με τη λήξη του Α’ Παγκοσμίου πολέμου και να ταχθεί με όλες τις δυνάμεις του υπερασπιστής των Ελλήνων κατά την Μικρασιατική Εκστρατεία. Εσκί Σεχίρ, συντριβή του Ελληνικού Στρατού, η για λίγο ελεύθερη Σμύρνη-υπό Ελληνική δικαιοδοσία και κατοχή από την 1η Μάη 1919-περνά ξανά στα χέρια των Τούρκων.

15 Αυγούστου 1922, η αρχή της αποχώρησης του Ελληνικού Στρατού από το μέτωπο και η άφιξή του στη Σμύρνη. Τα πλοία γεμίζουν στρατιώτες-26 Αυγούστου-, φεύγουν οι επίσημοι, όσοι προλαβαίνουν να μπουν στα καράβια που πάνε και έρχονται στο λιμάνι της Σμύρνης συνεχώς αλλά φευ! Που να χωρέσουν τόσοι άνθρωποι, Σμυρνιοί, άλλοι από τα περίχωρα κι’ άλλοι από το εσωτερικό της χώρας;

Η Σμύρνη μετά την καταστροφή
Η Σμύρνη μετά την καταστροφή

Πανικός, τρόμος, οι τσέτες= άτακτος τούρκικος στρατός μπαίνουν 27 το μήνα στην πόλη. Σφαγές, λεηλασίες, πρωτοφανείς θηριωδίες και οι απροστάτευτοι εναπομείναντες Έλληνες άλλοι στο λιμάνι προσμένοντας το θαύμα, ένα καράβι… κι’ άλλοι στη Μητρόπολη της πόλης, στην Αγία Φωτεινή για προστασία και παρηγοριά από τον Πατέρα τους Χρυσόστομο που το πρωί είχε τελέσει την τελευταία του λειτουργία, εδώ στην Αγία Φωτεινή, την επισκοπή έδρα του, εδώ που θα βγουν αληθινά το ίδιο βράδυ τα προ 20 χρόνων προφητικά λόγια του…

Απόγευμα 27ης  Αυγούστου, μικρό άγημα Γάλλων ναυτικών έρχεται στη Μητρόπολη και του ζητά να τους ακολουθήσει ή στο προξενείο τους ή στην Καθολική Εκκλησία Sacre Coeur για να σωθεί. Η απάντησή του;

«Παράδοσις του Ελληνικού κλήρου αλλά και χρέος του καλού ποιμένος είναι να παραμείνη με το ποίμνιόν του»…

Και είναι η στιγμή που με αυτά τα λόγια ο Χρυσόστομος περνά στην Αθανασία και συγκαταλέγεται στο χορό των μαρτύρων και των Αγίων του Γένους…

Φεύγουν οι Γάλλοι, μένει ο Σμύρνης στη Μητρόπολη με λίγους στενούς συνεργάτες και τον αδελφό του Ευγένιο. Έξω, στην πόλη οι βιαιοπραγίες πρωτοφανείς. Αίμα, αίμα Ελληνικό γεμίζει τους δρόμους, δρόμοι άδειοι, καρδιές νεκρές, όλοι οι επίσημοι Στρατιωτικοί και πολιτικοί  παράγοντες με τελευταίο τον διάσημο μαθηματικό και πρύτανη του Ιωνίου Πανεπιστημίου Κ. Καραθεοδωρή έχουν φύγει. Ο μόνος που μένει γνωρίζοντας ακόμα ότι και ο θανάσιμος εχθρός του Νουρεντίν Πασάς βρίσκετε ήδη στην απροστάτευτη πόλη , είναι ο Μητροπολίτης Χρυσόστομος.

Φεύγουν οι Γάλλοι, έρχεται τούρκικο απόσπασμα και τον συλλαμβάνει. Τον οδηγούν με τους συνοδούς του στο τούρκικο διοικητήριο και στον Νουρεντίν πασά που σαφώς δεν τον συλλαμβάνει γιατί η πιθανότητα μιας μελλοντικής δίκης του ιεράρχη θα έδινε την δυνατότητα σε Ευρωπαϊκές χώρες να αποτρέψουν την καταδίκη του. Τον ήθελε νεκρό και με την κατηγορία της εσχάτης προδοσίας τον παρέδωσε στον όχλο που είχε συγκεντρωθεί έξω από το κτήριο. Ανυπεράσπιστος ο Σμύρνης Χρυσόστομος θα συρθεί βασανιζόμενος στα σοκάκια της πόλης και εν τέλει θα βρει τραγικό μαρτυρικό θάνατο και το σκήνωμά του διαμελισμένο από τον όχλο δεν θα το καλύψει ποτέ η γη της Σμύρνης…

Ο γνωστός συγγραφέας και ακαδημαϊκός Ηλίας Βενέζης ο οποίος έζησε τη λαίλαπα της Μικρασιατικής καταστροφής στο βιβλίο του «Μικρασία Χαίρε» γράφει για τον Σμύρνης Χρυσόστομο: -Η δράση του στον καιρό του Α’ Π.Π., στον καιρό των διωγμών των Ελλήνων της Μικράς Ασίας και στην διετία 1920-1922, τον είχε αναδείξει πρώτο στόχο. Αυτός ήταν ο ηγέτης, ο εθνάρχης, η ψυχή της Μικράς Ασίας.

Μαζί με τον Χρυσόστομο εξοντώθηκαν από τους Τούρκους 347 ιερείς της επαρχίας Σμύρνης επί συνόλου 459 όπως ο Μητροπολίτης Μοσχονησίων Αμβρόσιος, ο Κυδωνιών Γρηγόριος κ. α. ενώ ο αδελφός του Ιεράρχη ο Ευγένιος φυλακίστηκε και μετά 6 μήνες απαγχονίστηκε.

%cf%82%ce%b5
Προτομή Ιεράρχη Χρυσοστόμου

Το 1992 η Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος προχώρησε στην Αγιοκατάταξη του και όρισε να τιμάται η μνήμη του και των «συν αυτω Ιεραρχών» την Κυριακή προ  της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού.

Ναοί επ’ ονόματι του, αναγέρθηκαν ιδίως από Μικρασιάτες πρόσφυγες σε όλη τη χώρα, προτομές και ανδριάντες του καθώς και πολλοί οδοί πανελλήνια φέρουν το όνομά του.

Πηγές:

  • Ιστορία Νεωτ. Ελλάδος-Γ. Κορδάτος
  • Μιχαήλ Ροδάς <Η Ελλάς στη Μικρά Ασία>

Τασσώ Γαΐλα

Αρθρογράφος-Ερευνήτρια

Advertisements

Τα Ικαριώτικα νέα δημοσιεύουν κάθε σχόλιο. Θεωρούμε ότι ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Τα συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s