Συνέντευξη με την Αναστασία Δαμαλά

Η Αναστασία Δαμαλά εκπαιδευτικός , ιδρύτρια και πρόεδρος του Ιδρύματος Αντωνίου Στ. Δαμαλά-Αλκιβιάδου 161, Πειραιάς-, είναι γόνος και η τελευταία της γενιάς της, της αρχοντικής οικογενείας Δαμαλά που οι ρίζες και οι καταβολές της χάνονται στα βάθη των αιώνων και στο γενεαλογικό δέντρο των Παλαιολόγων, της τελευταίας δηλαδή Δυναστείας της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Η κ. Α. Δ., ζεί μόνιμα στον Πειραιά όπου εδώ και ένα χρόνο διοικεί με την ιδιότητα του προέδρου Δ. Σ., το Ιδρυμα Αντωνίου Δαμαλά.

%ce%b5%ce%b3%ce%ba%ce%b1%ce%b9%ce%bd%ce%b9%ce%b1
Στιγμή από τα εγκαίνια του ιδρύματος το 2015

Ευχαριστώ κ. Δαμαλά που παρά τον φόρτο εργασίας σας λόγω της φθινοπωρινής εκκίνησης των δράσεων του Ιδρύματος σας , δεχτήκατε να μου παραχωρήσετε συνέντευξη για την «Χιώτικη Διαφάνεια».

-Θεωρώ κ. Γαΐλα υποχρέωσή μου για την επίτευξη των σκοπών του Ιδρύματος, το άνοιγμά του στο πλατύ κοινό και στα πλαίσια αυτά είναι και η εκ μέρους μου παροχή συνεντεύξεων. Καλώς ήρθατε, λοιπόν.

Εντυπωσιακό σκηνικό, η κ. Δαμαλά με έχει υποδεχτεί στον δεύτερο όροφο του πολυτελέστατου κτηρίου που στεγάζει το Ίδρυμα. Διάσπαρτο παντού, στα εντυπωσιακά ξύλινα βυζαντινού στυλ έπιπλα ,στις πόρτες, στους τοίχους, το οικόσημο της οικογενείας Δαμαλά, εξ’ ίσου έντονη παντού η παρουσία του Δικέφαλου Αετού-σύμβολο της Βυζαντινής  Αυτοκρατορίας,  το δε Ίδρυμα λειτουργεί στους 4 από τους 5 ορόφους του κτηρίου. Καίτοι η κ. Δαμαλά με ξενάγησε στο κτήριο μετά την συνέντευξή της εμείς τώρα ξεκινάμε … ανάποδα  και από την ξενάγηση. Άς γνωρίσουμε το κτήριο ακολουθώντας την οικοδέσποινά μας  κ. Δαμαλά από όροφο σε όροφο…

Εξωτερική όψη το κτηρίου του ιδρύματος
Εξωτερική όψη το κτηρίου του ιδρύματος

Ξαφνιάζει ευχάριστα τους περαστικούς η εξωτερική όψη του κτηρίου ενώ στον ισόγειο χώρο-είσοδο θαυμάσιο ζωγραφικό πορτρέτο του Αντωνίου Δαμαλά σε κόγχη του τοίχου κοσμεί τον χώρο με απέναντί του πίνακα ιδίας τεχνοτροπίας-πορτρέτο όλης της οικογένειας Δαμαλά.

Δίπλα του πίνακας με τον χάρτη της Χίου, τον Όμηρο και το αρχοντικό της οικογένειας στη Χίο (Βερίτου 12).  Ανεβαίνουμε;

Ημιόροφος: Βιβλιοθήκη, αναγνωστήριο-αφιερωμένος στη νήσο Χίο.

Όροφος 1ος: Γραμματεία, όροφος αφιερωμένος στους γονείς του οραματιστή του Ιδρύματος Α. Δ., Στυλιανό και Θεοδώρα.

Όροφος 2ος:Αίθουσα συμβουλίων, ο οροφος της Αναστασίας Δαμαλά.

Το αυθεντικό γραφείο και προσωπικά αντικείμενα του καθηγητή
Το αυθεντικό γραφείο και προσωπικά αντικείμενα του καθηγητή

Όροφος 3ος: Εδώ η αίθουσα διαλέξεων και το γραφείο με τα πολλά προσωπικά αντικείμενα του Α. Δ., όροφος Αντώνη Δαμαλά.

Όροφος 4ος: αφιερωμένος στους Ειρήνη και Νικόλαο Δαμαλά.

Πολυτέλεια και ζεστασιά, διάχυτη παντού η παρουσία όχι μόνο του Αντώνη Δαμαλά αλλά όλων των μελών της οικογένειας χάρη στην αγάπη και το σεβασμό απέναντί τους της Αναστασίας Δαμαλά, της Αναστασίας πού έμεινε τελευταία για να υλοποιήσει το όραμα του αδελφού της Αντωνίου.

Πάρτυ Χριστουγέννων στη Χίο. Τα 4 αδέλφια  Ειρήνη, Νίκος, Αντώνης και Αναστασία σε νεαρή ηλικία στο σαλόνι του πατρικού τους.
Πάρτυ Χριστουγέννων στη Χίο. Τα 4 αδέλφια Ειρήνη, Νίκος, Αντώνης και Αναστασία σε νεαρή ηλικία στο σαλόνι του πατρικού τους.

Χίος: και στην πόλη της Χίου ο Στυλιανός Δαμαλάς-μηχανικός και η σύζυγός του Θεοδώρα το γένος Μαρτάκη από Βροντάδο μεγαλώνουν τα 4 παιδιά τους Αντώνη, Ειρήνη, Αναστασία και Νικόλαο. Τα παιδιά μεγαλώνουν σε ένα ιδιαίτερα πνευματικό περιβάλλον και αποκτούν έφεση στα γράμματα και τις τέχνες. Ο πρωτότοκος Αντώνης μετά το πέρας των  σπουδών  του  αρχίζει την καριέρα του ως εκπαιδευτικός στην Εμπορική Σχολή Χίου όπου θα εργαστεί με την ιδιότητα του καθηγητη Λογιστικής και συγχρόνως εργάζεται καθηγητής στο Γυμνάσιο Θηλέων της πόλης της Χίου με αντικείμενο το μάθημα της Αγγλικής Γλώσσας, ενώ ταυτόχρονα και τα μικρότερα αδέλφια μετά την ολοκλήρωση των εγκυκλίων σπουδών τους ακολουθούν διάφορους επιστημονικούς κλάδους με την Αναστασία και τον Νικόλαο να επιλέγουν και αυτοί τον χώρο της Μέσης Εκπαίδευσης.

Ο Νικόλαος Δαμαλάς άριστος εκπαιδευτικός,τεχνολόγος- ηλεκτρονικός και υποδ/ντής 2ου ΣΕΚ Πειραιά , η Αναστασία πτυχιούχος Αγγλικής Φιλολογίας. Η δε Ειρήνη σπούδασε Αισθητική τομέας που υπηρέτησε επιτυχώς. Κάποια στιγμή καλούν τον Αντώνη να διδάξει στο Πανεπιστήμιο και όλη η οικογένεια μετακομίζει στον Πειραιά και την οδό Κολοκοτρώνη, τα μικρότερα παιδιά για συμπληρωματικές σπουδές και καριέρα και ο Αντώνης Δαμαλάς…

Αντώνης Δαμαλάς (1935-1992,57 ετών). Καθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών-Α.Σ.Ο.Ε.Ε, και στο μάθημα της Οικονομικής Ιστορίας, επιστήμονας και συγγραφέας, σημαντική πνευματική προσωπικότητα που ως ‘δάσκαλος’ έγραψε ιστορία και ως συγγραφέας με το 4τομο έργο του Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΒΙΟΣ ΤΗΣ ΧΙΟΥ/από έτους 992 μ.Χ. μέχρι του 1566, προσέφερε στην πατρίδα μας ένα πολύτιμο έργο μεγάλης ιστορικής σπουδαιότητος και μοναδικό για την οικονομική ιστορία της Χίου και γενικά της Ελλάδας των αιώνων εκείνων.(Το έργο κυκλοφόρησε μετά τον θάνατο του καθηγητή). Ο χαρισματικός αυτός άνθρωπος που θεωρούσε την παιδεία συντελεστή διαμόρφωσης της κοινωνικης ευημερίας, της ποιοτηκής δημοκρατίας και της ανθρώπινης αλληλεγγύης, συνέλαβε ο ίδιος την ιδέα δημιουργίας του Ιδρύματος Δαμαλά με σκοπούς μεταξύ άλλων:Πολιτιστική Ανάπτυξη, Περιβαντολογική Προστασία, Δημοκρατία- Δικαιώματα του Ανθρώπου, Ανάπτυξη της Ελληνικής Οικονομίας, Ευβιονομική Φιλοσοφία, Ποσοτική Αριστοποίηση των Όρων Ζωής, Υποτροφίες για συγγραφή Διδακτορικής Διατριβής…

Αγόρασαν, λοιπόν, για αυτόν το σκοπό όλα μαζί τα αδέλφια το κτήριο της οδού Αλκιβιάδου που ήταν γιαπί (μόνο κολόνες) και άρχισε το κτίσιμο. Όμως…

-Κάθε καλοκαίρι κ. Γαΐλα συνηθίζαμε να φεύγουν όλα τα παιδιά για Χίο και έμενα εγώ να ρυθμίσω τις εδώ υποθέσεις και να κατέβω στο νησί αργότερα. Το καλοκαίρι του 1981 ο Αντώνης έδειχνε παράξενη βιασύνη για να φύγομε, τόση που για πρώτη φορά ταξίδεψα και εγώ μαζί τους. Στο νησί και στο κτήμα μας στον Καρφά που ο Αντώνης το λάτρευε μου υπαγόρευε κσι έγραφα τους όρους του καταστατικού του Ιδρύματος και τις ημερομηνείες βραβείων  και μου είπε ένα βραβείο την ημέρα θανάτου της μητέρας μας, ένα βραβείο την ημέρα γενεθλίων του-5 Μαΐου- και το τρίτο την πρώτη Κυριακή του Αυγούστου. Κ’ όταν τον ρώτησα τη σχέση έχει αυτή η ημερομηνία με την οικογένειά μας μου απάντησε ψύχραιμα: πιστεύω αυτή τη μέρα θα φύγω… Ο αδελφός μου κ. Γαΐλα ήταν ένας σοφός άνθρωπος με μεγάλη διορατικότητα, πρόβλεψε τον θάνατό του και όταν το  καλοκαίρι του 1992  μετά τις διακοπές θα φεύγαμε από το νησί ρώτησε την αδελφή μας Ειρήνη –ποιος θα βάλει τα πράγματα στο αμάξι; Ήταν κάτι που το έκανε πάντα αυτός, η Ειρήνη του απάντησε :-εσύ Αντώνη. Εκείνος είπε : -θα δούμε και … την πρώτη Κυριακή του Αυγούστου είχαμε την κηδεία του…

Ξαφνικός, λοιπόν, κ. Δαμαλά ο θάνατος του κ. καθηγητή και μη αναμενόμενος

-Ολέθριο σόκ για όλη την οικογένεια. Είχαμε χάσει ήδη την μητέρα μας και στα σαράντα του Αντώνη έφυγε κι’ ο πατέρας από την στεναχώρια του.Φανταστείτε, πρώτα η μητέρα που αγαπούσε πολύ τα δυο αγόρια, μετά ο Αντώνης στην καλύτερη στιγμή της ζωής και της Πανεπιστημιακής του καριέρας και που μετά τον θάνατο της μητέρας είχε δεθεί ψυχικά με εμένα και μετά ο πατέρας που είχε μεγάλη αδυναμία στην Ειρήνη αλλά τον σκότωσε ο χαμός του Αντώνη. Στον πατέρα μας οφείλομε πολλά, ακόμα και την αγάπη του για την μουσική την μεταφύτεψε και σε μας. Εκείνος έπαιζε ούτι-βλέπετε αυτό στο ράφι; Είναι δικό του, ο ίδιος  το έχει κατασκευάσει. Έπαιζε ούτι και έφτιαχνε αυτό το παραδοσιακό όργανο ο ίδιος. Έχω πολλά και ίσως φέρω να τα εκθέσω εδώ. Ο Αντώνης έπαιζε βιολί.

Για την οικογένεια Δαμαλά έχει αρχίσει η αντίστροφη μέτρηση…

-Ακριβώς έτσι. Εγώ και η Ειρήνη ντυθήκαμε στα μαύρα για τρισήμιση χρόνια και όπως καταλαβαίνετε κάθε δράση σχετικά με το Ίδρυμα πού είχαμε ξεκινήσει όλοι μαζί σταμάτησε.Βρήκαμε το κουράγιο, εγώ η Ειρήνη και ο Νίκος να αρχίσουμε ξανά και τότε αρρωσταίνει ξαφνικά ο Νίκος. Άριστος εκπαιδευτικός, πολυτάλαντο άτομο που έπαιζε πολλά μουσικά όργανα,  και συλλέκτης, ο Νίκος κ. Γαΐλα που είχε γεννηθεί το 1947 έφυγε αναπάνταιχα το 1999 και σε ηλικία των 52 χρόνων. Αξιαγάπητος και αεικίνητος διέθετε πολύ χρόνο στην συλλογή του με αυτοκίνητα αντίκες. Μερικά είναι εδώ στο οικογενειακό γκαράζ και τα υπόλοιπα στη Χίο. Θα σκεφτώ τι θα κάνω με αυτά, ίσως μια αίθουσα μουσείο. Και, πάλι στα μαύρα, και πάλι πένθος τρισήμιση χρόνων, και πάλι αρχίζομε ξανά με την Ειρήνη τις προσπάθειες για το Ίδρυμα. Μά η Ειρήνη που ήταν και ζωγράφος, έγραφε ποιήματα και σαν τρυφερή ψυχή που ήταν λάτρευε τα λουλούδια, η Ειρήνη θα φύγει στα 72 της χρόνια και το 2009. Ένα χρόνο σταματώ τα πάντα και κατόπιν με παρότρυνση φίλων ρίχτηκα στη δουλειά. Ήμουν πιά μόνη… Εδώ σ’ αυτό το χώρο <Εταιρεία Πνευματικών Ελληνικών Πολιτιστικών Μελετών>, το χώρο-Ίδρυμα και όραμα του αδελφού μου Αντώνη αφιέρωσα όλη μου την καθημερινότητα, διέθεσα ίδιους πόρους καθώς και τα περιουσιακά στοιχεία που μου άφησαν οι δικοί μου και κάθε μέρα χρόνια ολόκληρα από την μια πλευρά σκληρή δουλειά και από την άλλη η αμφιβολία: -θα τα καταφέρω να υλοποιήσω το Όραμα του Αντώνη; Τα κατάφερα, Θεέ μου, και λίγο μετά κυκλοφόρησε και το πολύτιμο 4τομο έργο του η μελέτη για την οικ. Ζωή της Χίου , έργο μοναδικό. Εδώ να σας πω ότι ο Αντώνης έγραφε από παιδί και την πρώτη του έρευνα για την καταγωγή της οικογένειάς μας την έκανε μικρός μαθητής, εκείνο δε το τετράδιό του το έχω ακόμα, στο σπίτι, στον δε 3ο τόμο της μελέτης του περιλαμβάνονται όλες οι οικογένειες της Χίου με οικόσημα.

κ. Δαμαλά, πως θα χαρακτηρίζατε εσείς τον καθηγητή Δαμαλά σαν άνθρωπο και επιστήμονα;

Ο αδελφός μου κ. Γαΐλα ήταν ΑΝΘΡΩΠΟΣ με κεφαλαία, δεν είχε εγωισμό, αγαπούσε πολύ τους συνανθρώπους μας, και είχε ιδιαίτερα χαρίσματα, να σκεφτείτε ότι αρκούσε να ρίξει μια ματιά σε κάποιον για να αντιληφθεί με την πρώτη τον χαρακτήρα του. Άκουγε πάντα όλους, συνομιλούσε και με τους πιο απλούς ανθρώπους και μου έλεγε ότι και από τον πιο ταπεινό άνθρωπο μπορεί να μάθεις μια λέξη που δεν την ξέρεις. Ο Αντώνης, έγραφε και μελετούσε διαρκώς από παιδί. Όπως σας ανέφερα είχε ιδιαίτερη αδυναμία στο κτήμα μας στον Καρφά και σαν δημιουργικό άτομο που ήταν σκόπευε μετά το Ίδρυμα εδώ στον Πειραιά να ιδρύσει στο κτήμα Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών, δυστυχώς μείναμε στις κολόνες…

Σκοπεύετε εσεις στο μέλλον να υλοποιήσετε και αυτό του το όραμα;

Ίσως, προς το παρόν βρίσκομαι στην τελική ευθεία της δημιουργίας του παραρτήματος Δαμαλά στη Χίο και στο ισόγειο του πατρικού μας που ο πατέρας έτσι το είχε αγοράσει δηλαδή ισόγειο οίκημα όταν αρραβωνιάστηκε την μητέρα και μετά έχτισε τον άνω όροφο. Μας αρέσουν όπως βλέπετε στην οικογένειά μου τα μεγάλα και επιβλητικά πράγματα…

Με την Χίο σας δένει κάτι ή συναισθηματικά συνδέεστε περισσότερο με τον Πειραιά που κατοικείται μόνιμα;

-Η Χίος είναι η πατρίδα μου και μαζί της με δένει το πατρικό μου και το κτήμα στον Καρφά.Είμαι δεμένη και με πολλούς ανθρώπους εκεί.

Αντώνης Στ. Δαμαλάς, Πανεπιστημιακός Καθηγητής από τους πλέον διακεκριμένους του 20ου αιώνα , ερευνητής και συγγραφέας. Το Ίδρυμα Δαμαλά αφιερωμένο στη μνήμη του καθώς και στα υπόλοιπα μέλη της αρχοντικής οικογενείας του , άνοιξε τις πολυτελείς αίθουσες του στο κοινό τον Μάη του 2015 μετά την ολοκλήρωσή του από την αδελφή του Αναστασία -νυν πρόεδρο του Ιδρύματος- το οποιο διοικείται από 10μελές Συμβούλιο με μέλη στην πληοψηφία τους  Πανεπιστημιακούς συνεργάτες και φίλους του χαρισματικού πνευματικού μας καθηγητή Α. Δαμαλά.

3 του Μάη είχε γεννηθεί ο πατέρας Στέλιος Δαμαλάς, 5 Μάη ο Αντώνης και 14 του Μάη η Αναστασία ,το κορίτσι που έμεινε να συνεχίσει και να ολοκληρώσει το έργο του Αντώνη.

Μετά τον ένα χρόνο λειτουργίας του Ιδρύματος κ. Δαμαλά θεωρείται ότι ο στόχος σας επετεύχθει;

-κ. Γαΐλα ,ναι μεν έτυχε σε μένα να υλοποιήσω το όραμα του Αντώνη, αλλά το έργο αυτό δεν είναι δικό μου, ανήκει στην κοινωνία και παρά την μεγάλη επιτυχία που γνωρίσαμε τον πρώτο χρόνο λειτουργίας του και με την ομαδική δουλειά δεκάδων επιστημόνων και που συνεχίζομε και εφέτος με έντονες  δράσεις δεν μπορώ να προεξοφλήσω το μέλλον. Ο χρόνος είναι αυτός που θα δείξει την εκπλήρωση ή όχι των σκοπών της ίδρυσης του Ιδρύματος. Παρά τις δύσκολες τρέχουσες καταστάσεις, σαν δημιουργικό άτομο που είμαι προχωρώ στην υλοποίηση και παράπλευρων σχεδίων.

Όπως;

-Εκτός από το πρόγραμμα της  νέας παραγωγικής χειμερινής περιόδου με ομιλίες,  σεμινάρια, διαλέξεις, σύντομα θα γίνει από εμένα και  μια ομάδα επιστημόνων επιλογή από το τεράστιο αρχείο του Αντώνη συγγράμματός του για να κυκλοφορήσει και άλλο του βιβλίο. Οι μελέτες και οι έρευνες που άφησε αδημοσίευτα είναι πάρα πολλά. Ά, μια Χιώτισσα ποιήτρια θα μας γράψει τον ύμνο του ιδρύματος, σκέφτηκα ακόμα και περιοδικό να βγάλομε, όπως βλέπετε το μυαλό μου είναι συνεχώς εδώ στο Ίδρυμα και κάθε μου πράξη αποσκοπεί στην επιτυχία του, στην πραγμάτωση των ευγενικών οραμάτων του αδελφού μου Αντώνη, που τα ιδανικά του ήταν τόσο ψηλά.

Κάποιο άλλο σχέδιό σας;

Σαφώς μετά το παράρτημα στην πόλη της Χίου σκέφτομαι ήδη το κτήμα στον Καρφά, τη μεγάλη αδυναμία του Αντώνη που ακόμα τον θυμάμαι να το γυρίζει όλο  και να κάνει περιπάτους λίγο πρίν πεθάνει και ίσως καταφέρω να φτιάξω εκεί κάτι για εκδηλώσεις το καλοκαίρι και ένα εκκλησάκι…

Αναστασία Δαμαλά, η αριστοκρατική κυρία  και άτομο με ιδιαίτερη αξιοπρέπεια, προσωπικότητα που δεν περνά απαρατήρητη, συνοδεύοντας με στην έξοδο θυμάται να μου δείξει στον ακάλυπτο χώρο του κτηρίου  κήπο με δέντρα αφιερωμένο στην αδελφή της  Ειρήνη που τόσο αγαπούσε τα λουλούδια και κλείνοντας με το κλειδί της την επιβλητική εξώπορτα του Ιδρύματος μου μιλά για το μικρό παρεκκλήσι του κτηρίου αφιερωμένο στους αγαπημένους της αδελφούς Αντώνη και Νίκο. –Το μυαλό μου είναι πάντα εδώ, η τελευταία της φράση…

Ίδρυμα Δαμαλά: Αλκιβιάδου 161-Πειραιάς και

Παράρτημα Χίου: Βερίτου 12.

E mail: info@idrymadamala.gr

Τασσώ Γαΐλα

Αρθρογράφος-Ερευνήτρια

Advertisements

Τα Ικαριώτικα νέα δημοσιεύουν κάθε σχόλιο. Θεωρούμε ότι ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Τα συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s