Χίος: Σχεδόν ολοκληρωτική η καταστροφή των μαστιχόδεντρων

Οι σχίνοι θα κάνουν χρόνια να «δακρύσουν» ξανά στα χωριά της Ελάτας, της Βέσσας και του Λιθίου, αφού η πύρινη λαίλαπα κατέστρεψε σχεδόν ολοκληρωτικά στο πέρασμά της τα μαστιχόδεντρα.

Οι πρώτες εκτιμήσεις αναφέρουν ότι έχει γίνει στάχτη το 90% των μαστιχόδεντρων σε αυτά τα τρία Μαστιχοχώρια, ενώ σημαντικές ζημιές έχουν υποστεί και οι αντίστοιχες καλλιέργειες στα Μεστά και τους Ολύμπους.

Σε μια περιοχή που η ζωή είναι συνυφασμένη με την καλλιέργεια, τη συλλογή και την επεξεργασία της μαστίχας και με δεδομένο ότι οι σχίνοι χρειάζονται περισσότερα από πέντε χρόνια για να αρχίσουν να δίνουν το «μαγικό δάκρυ» τους, η καταστροφή είναι ανυπολόγιστη.

Χίος και μαστίχα είναι έννοιες αλληλένδετες, καθώς σπάνια ένα αγροτικό προϊόν ταυτίζεται τόσο πολύ με τον τόπο παραγωγής του, μια που τα μαστιχόδεντρα, όσες προσπάθειες κι αν έγιναν, δεν κατέστη δυνατόν να ευδοκιμήσουν αλλού, παρά μόνο στο νότιο κομμάτι του συγκεκριμένου νησιού.

Η καλλιέργεια του μαστιχοφόρου θάμνου στη νότια Χίο και η εξαγωγή της αρωματικής μαστίχας συνιστούν μία μοναδική, παγκοσμίως, παραδοσιακή καλλιέργεια, γι αυτό και πλέον η Μαστίχα Χίου βρίσκεται και υπό τη σκέπη της UNESCO, που την ενέταξε στονΑντιπροσωπευτικό Κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς

Το μαστιχόδεντρο

Ο μαστιχοφόρος σχίνος (Pistacia Lentiscus var. Chia) είναι αειθαλής θάμνος ύψους 2-3 μέτρων, που αναπτύσσεται αργά και φθάνει στην πλήρη ανάπτυξή του μετά από 40-50 χρόνια. Είναι φυτό ανθεκτικό και έχει ελάχιστες απαιτήσεις, γι’ αυτό ευδοκιμεί σε άγονα, πετρώδη και φτωχά εδάφη.

Ζει περισσότερα από 100 χρόνια και η παραγωγή της μαστίχας δεν είναι δυνατή παρά μόνο μετά τον πέμπτο ή έκτο χρόνο φύτευσης του, ενώ μετά τον 15ο χρόνο από τη φύτευσή του η απόδοσή του αγγίζει το μέγιστο.

16140291
Μαστιχόδεντρο στη νότια Χίο (φωτογραφία αρχείου)/Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ/Μιχάλης Τέττερης

Η μέση ετήσια απόδοση ανά δένδρο είναι 150-180 γραμμάρια μαστίχας, ενώ υπάρχουν και σπάνιες περιπτώσεις δένδρων που παράγουν δύο κιλά, όμως υπάρχουν και δένδρα που βγάζουν μόνο 10 γραμμάρια. Καλλιεργούνται κυρίως οι αρσενικοί σχίνοι, επειδή είναι πιο παραγωγικοί. Στην αποδοτικότητα σημαντικό ρόλο παίζουν οι καλλιεργητικές φροντίδες και το έδαφος.

Το δέντρο που ευδοκιμεί μόνο στη νότια Χίο

Αν και σχίνοι υπάρχουν σε όλη τη Μεσόγειο, μόνο στη νότια Χίο καλλιεργούνται συστηματικά και δίνουν το πολύτιμο δάκρυ τους, τη μαστίχα.

Το γεγονός ότι το μαστιχόδενδρο δεν αναπτύσσεται επιτυχώς πουθενά αλλού στην ηπειρωτική ή νησιωτική Ελλάδα, ακόμη και στις γειτονικές ακτές της Ανατολής δημιουργεί έκπληξη, ωστόσο αποδίδεται σε τρία μυστικά, σύμφωνα με την Ένωση Μαστιχοπαραγωγών Χίου.

Το πρώτο είναι το ιδιαίτερο μικροκλίμα της περιοχής. Η Χίος έχει μακρόστενο σχήμα, με ψηλά, δασωμένα βουνά στο βόρειο τμήμα, που συγκρατούν την υγρασία και εξασθενούν τους βοριάδες. Έτσι, το νότιο, λοφώδες κομμάτι αποκτά ένα ιδιαίτερο κλίμα, ήπιο το χειμώνα και πολύ ξηρό το καλοκαίρι. Συμβαίνει συχνά να βρέχει σε όλο το νησί, εκτός από εκεί. Τα ξηρά, ζεστά καλοκαίρια των Μαστιχοχωρίων επιτρέπουν στη μαστίχα να στεγνώσει. Αν η μαστίχα βραχεί πριν «ωριμάσει», καταστρέφεται.

Το δεύτερο μυστικό είναι ο ευγονισμός. Από τα αρχαία χρόνια οι καλλιεργητές των σχίνων της Χίου εντόπιζαν τα δένδρα που απέδιδαν περισσότερη και καλύτερη ρητίνη. Τα εκμεταλλεύονταν και τα πολλαπλασίαζαν, ώστε να δημιουργούν νέες φυτείες σχίνων με τα χαρακτηριστικά των μητρικών. Με το πέρασμα των αιώνων, ο μεθοδικός αυτός ευγονισμός δημιούργησε ένα νέο είδος σχίνου, υπερπαραγωγικού σε μαστίχα. Η σύγχρονη βοτανολογία το έχει αναγνωρίσει ως ξεχωριστή ποικιλία, με το όνομα Pistacia lentiscus var. Chia(μαστιχόδενδρο).

Το τρίτο μυστικό είναι η καλή διαχείριση της ήδη από τους αρχαίους Χίους, που συστηματοποίησαν την καλλιέργεια των σχίνων, τυποποίησαν το προϊόν και το επέβαλαν στην αγορά.

Το πολύτιμο δάκρυ

Ένα από τα πιο γνωστά προϊόντα παγκοσμίως είναι η μαστίχα Χίου, το πολύτιμο δάκρυ, η ρητινώδης έκκριση του σχίνου με το μοναδικό άρωμα και τις φαρμακευτικές ιδιότητες.

Δεν είναι τίποτα άλλο από τη φυσική αρωματική ρητίνη που εκκρίνεται από τον κορμό και τα μεγάλα κλαδιά του μαστιχόδενδρου, μέσω επιφανειακών τομών που προκαλούνται με αιχμηρά εργαλεία. Η μαστίχα εμφανίζεται σαν δάκρυ στα χαραγμένα σημεία και ρέει κατά σταγόνες στο χώμα.

Η μορφή της, αφού στερεοποιηθεί, είναι κρυσταλλική και η αρχική της γεύση είναι μάλλον πικρή, για να φύγει σταδιακά, αφήνοντας ένα ιδιαίτερο άρωμα που της προσδίδει μοναδικότητα.
Η μαστίχα Χίου, που είναι προϊόν με Προστατευμένη Ονομασία Προέλευσης από το 1997, διαθέτει μια εξαιρετική ποικιλία από θεραπευτικά και αρωματικά συστατικά. Πιο συγκριμένα, σύμφωνα με την Ένωση Μαστιχοπαραγωγών Χίου, περιέχονται φυσικό πολυμερές, πτητικά και αρωματικά συστατικά που συνθέτουν το αιθέριο έλαιο (το μαστιχέλαιο), τερπενικά οξέα, φυτοστερόλες, πολυφαινολικά μόρια και ένας μεγάλος αριθμός από άλλα δραστικά συστατικά, μερικά από τα οποία απαντώνται στην φύση για πρώτη φορά.
Αυτός ο μοναδικός συνδυασμός 80 και πλέον συστατικών δικαιολογεί τις πολλαπλές χρήσεις της μαστίχας Χίου, τόσο στο τομέα των τροφίμων, όσο και στον τομέα της υγείας και προσωπικής περιποίησης, σε παγκόσμια κλίμακα.

Δείτε το υπόλοιπο άρθρο στο CNN-GREECE

Advertisements

Τα Ικαριώτικα νέα δημοσιεύουν κάθε σχόλιο. Θεωρούμε ότι ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Τα συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s