Σοφοκλής: 25 Αιώνες μετά…

Στο προάστιο του Κολωνού (κοντά στη σημερινή Κολοκυνθού) γεννήθηκε το 496 π. Χ ο Σοφοκλής, γιος του Αθηναίου πολίτη που είχε οπλοποιείο, του Σόφιλου, στον Κολωνό που τόσο θα υμνήσει αργότερα ο ίδιος ο Σοφοκλής στον <Οιδίποδα επί Κολωνώ>…

Untitled

Αισχύλος, Σοφοκλής, Ευριπίδης, οι τρεις μεγάλοι τραγικοί ποιητές με τον Σοφοκλή να ζει περισσότερο από τον Ευριπίδη αν και ήταν μεγαλύτερος του κατά 16 έτη. Μετά την άριστη ανατροφή και μόρφωση που πήρε ο νεαρός Σοφοκλής, μεγάλος θαυμαστής του δασκάλου του Αισχύλου (διαφορά ηλικίας 30 έτη), αφοσιώθηκε στην δραματουργία έχοντας πλήρη οικονομική ανεξαρτησία λόγω της μεγάλης κληρονομιάς που έλαβε από τον πατέρα του. Γύρω στο 468 π. Χ και όταν ο Σοφοκλής ήταν 28 χρόνων αναμετρήθηκε με τον δάσκαλό του Αισχύλο και τον νίκησε σε δραματικό αγώνα όπου ο Σοφοκλής είχε διδάξει μία τριλογία του που δεν σώζεται. Ίσως ήταν ο Τριπτόλεμος (όπως υποστηρίζει ο Πλίνος ο Πρεσβύτερος). Ο Σοφοκλής στον Τριπτόλεμο έλεγε πως οι Θεοί στους Αθηναίους πρώτα έδωσαν το σιτάρι, και οι Αθηναίοι κατόπιν το μοίρασαν σε όλους τους λαούς και έτσι έγιναν ευεργέτες όλου του κόσμου.

-Τι όμορφος και προφητικός, αλήθεια, συμβολισμός του Ελληνικού θαύματος!-.

Αυτή υπήρξε η πρώτη του εμφάνιση ως τραγικού για να συνεχίσει την διαδρομή του στην δραματική ποίηση, γράφοντας ακατάπαυστα εξήντα και παραπάνω χρόνια, ως τα βαθιά γεράματα, δράματα αριστουργηματικά. Πολυγραφότατος, ο αριθμός των έργων του, κατά τις διάφορες μαρτυρίες, κυμαίνεται μεταξύ 123 και 130, σύμφωνα με τον αρχαίο κριτικό της Αλεξάνδρειας Αριστοφάνη τον Βυζάντιο, από τα οποία τα 100 είναι γνωστά από τους τίτλους τους και από αποσπάσματα. Σώζονται 7 στην ολοκληρωμένη μορφή τους:

  1. Αντιγόνη
  2. Αίας ο Μαστιγοφόρος
  3. Οιδίπους Τύραννος
  4. Ηλέκτρα
  5. Φιλοκτήτης
  6. Τραχίνιαι
  7. Οιδίπους επί Κολωνώ

Το λεξικό Σουίδα αναφέρει ότι ο Σοφοκλής, εκτός από τα δράματά του, έγραψε και λυρικά ποιήματα, ελεγείες και παιάνες. Κατά το ίδιο λεξικό, έγραψε και τα πεζά έργα Περί του χορού, Προς Θέσπιν και Χαρίλον αγωνιζόμενος. Σώζονται, επίσης, 393 στίχοι του σατυρικού δράματος Ιχνευταί που βρέθηκαν το 1912.

δεεδ

Ο Σοφοκλής, στις γιορτές των Μεγάλων Διονυσίων και Ληναίων πήρε 18 φορές το πρώτο βραβείο, με πρώτη νίκη αυτή του 468. Το 441 ήρθε πρώτος(στις γιορτές συμμετείχαν με έργα τους 3 ποιητές), με την Αντιγόνη και το 409 έλαβε τα πρωτεία με τον Φιλοκτήτη

γρ

Άνθρωπος ευχάριστος, αντίθετα από τον μόνιμα μελαγχολικό Ευριπίδη, είχε σχέσεις και φιλίες με όλους τους μεγάλους άνδρες της εποχής του, όπως ο πατέρας της Ιστορίας ο Ηρόδοτος για τον οποίο και έγραψε όπως μας λέει ο Πλούταρχος μία ωδή. Αγαπούσε δε ο μέγας τραγικός τόσο πολύ την Αθήνα που παρόλο που δεχόταν προσκλήσεις από τους φιλόμουσους βασιλείς της Μακεδονίας, Σικελίας κ.λπ., δεν πήγε ποτέ αντίθετα από τους 2 ομότεχνους του Αισχύλο και Ευριπίδη που και πέθαναν ως γνωστόν μακριά από την Αθήνα. Δεν άφησε ποτέ την Αττική, Αττική και Αθηναίοι, τον τίμησαν λόγω της μεγάλης εκτίμησης που του είχαν, 2 φορές με τον τίτλο του στρατηγού. Και πάλι, αντίθετα από τους Αισχύλο και Ευριπίδη, ο Σοφοκλής, ήταν θρήσκος και θεοσεβούμενος και φαίνεται ότι είχε μυηθεί στα Ελευσίνια Μυστήρια. Ο ευσεβής Σοφοκλής, είχε γράψει και παιάνα στον Ασκληπιό που τον έψαλαν αιώνες οι αρχαίοι.

Τον Έρωτα δεν μπόρεσε κανείς να τον ξεφύγει, μήτε Θεός αθάνατος μήτε άνθρωπος θνητός

Από το αριστοτεχνικό χορικό της Αντιγόνης (στ. 781)

Οι στίχοι αυτοί λέγεται πως ήταν ύμνος στη ζωή του και τις ερωτικές σχέσεις και κατά τους Αθήναιο και Ησύχιο, ο Σοφοκλής από τον νόμιμο γάμο του με την Νικοστράτη απέκτησε τον Ιοφώντα, τραγικός και αυτός ποιητής και από την φιλενάδα του Θεωρίδα τον Αρίστωνα και αυτός τραγικός ποιητής και πατέρας του Σοφοκλή του νεότερου που ο παππούς του τον αγαπούσε πολύ. Λένε πως στα τελευταία χρόνια της ζωής του δοκίμασε μεγάλη πίκρα από τον γιό του Ιοφώντα, ο οποίος θέλοντας να πάρει στα χέρια του την διαχείριση της πατρικής του περιουσίας, κατηγόρησε τον πατέρα του στο δικαστήριο πως τάχα έχασε τα λογικά του. Τότε ο Σοφοκλής διάβασε στο δικαστήριο το πρώτο λαμπρό τραγούδι του χορού από το τελευταίο δράμα του, τον «Οιδίποδα επί Κολωνώ»,. Το δικαστήριο το υπερθαύμασε και τον καταχειροκρότησε και καταδίκασε τον γιό του Ιοφώντα.

Αθάνατη η δραματική τέχνη του με τις τραγωδίες του να θεωρούνται κι από τους αρχαίους κι από τους νεότερους αριστουργηματικά πρότυπα. Από αυτές  ο φιλόσοφος Αριστοτέλης είναι που έβγαλε τους νόμους της δραματικής τέχνης. Δύο γιοί του ο Ιοφώντας και ο Αρίστωνας και ο εγγονός του Σοφοκλής ο νεότερος (γιός του Ιοφώντα), έγραψαν και αυτοί τραγωδίες.

Ο μεγάλος τραγικός που η δόξα του δεν έσβησε ποτέ πέρασε τα 90 χρόνια της ζωής του και απέθανε πριν το γκρέμισμα των τειχών της αγαπημένης του Αθήνας από τον Σπαρτιάτη Λύσανδρο. Απεβίωσε λίγους μήνες μετά τον Ευριπίδη και με την παρουσία των Σπαρτιατών έξω από τα τείχη της περήφανης Αθήνας. Οι Σπαρτιάτες άνοιξαν την πολιορκία τους για να περάσουν οι Αθηναίοι τον νεκρό ποιητή και να τον θάψουν στον οικογενειακό του τάφο στην Δεκέλεια(Τατόϊ).

Poeta divines (θείος ποιητής) ονοματίστηκε από τον Κικέρωνα. Κλείνοντας αυτό το αφιέρωμα δεν μπορώ να μην κάνω μια μικρή αναφορά στον μεγάλο δραματουργό-θείο ποιητή, αναφορά στο δράμα του Αντιγόνη που θεωρείται ένα από τα τελειότερα δράματα όχι μόνο της αρχαίας ελληνικής αλλά και της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Ο Σοφοκλής την έγραψε σε ηλικία 55 σχεδόν χρόνων και την δίδαξε στο Διονυσιακό Θέατρο, στις γιορτές των Μεγάλων Διονυσίων.

Αντιγόνη: Εδώ, ο δραματουργός παρουσιάζει την σύγκρουση μεταξύ της αρχέγονης ευσέβειας της Αντιγόνης που μετά την αλληλοσφαγή των αδελφών της Ετεοκλή και Πολυδεύκη, ενταφιάζει τον τελευταίο, και των θεσμοθετημένων νόμων του κράτους, που εκπροσωπεί ο βασιλιάς των Θηβών Κρέων, ο οποίος απαγορεύει την ταφή του Πολυδεύκη και ορίζει ποινή θανάτου για όποιον παραβεί την απόφασή του. Η Αντιγόνη «γεννήθηκα για να αγαπώ και όχι να μισώ…», θα επιβάλλει με το πνευματικό της ανάστημα τις πράξεις της στη συνείδηση του κοινού.

Τραγωδία αθάνατη στην οποία βλέπομε πόσο τιμούσαν οι αρχαίοι την ταφή των νεκρών. Αυτό το βλέπομε και στις τραγωδίες Αίας (Σοφοκλής) και Ικέτιδες (Ευριπίδης).

Πηγές

Σοφοκλή «Αντιγόνη», σειρά Αρχαίοι Συγγραφείς/Εκδόσεις Ζήτρος.

Σοφοκλέους-Τραγωδία/ Αθήνα 1955 και Βιογραφικό Λεξικό/ Εκδόσεις Παγουλάτου.

Σκίτσα

Ρία   Γαΐλα-Σκιτσογράφος, Εικονογράφος

Τασσώ   Γαΐλα

Αρθρογράφος-Ερευνήτρια

Advertisements

Τα Ικαριώτικα νέα δημοσιεύουν κάθε σχόλιο. Θεωρούμε ότι ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Τα συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s