Συνέντευξη με την γλύπτρια Μαίρη Παπακωνσταντίνου

Η Μ.Π στο εργαστήριό της
Η Μ.Π στο εργαστήριό της

Dr. του Πανεπιστημίου Ν. Υόρκης (τομέας Ανθρωπιστικών Δικαιωμάτων), Μέλος της Accademia Europea (Parma-Italy) και 2 ακόμη Ιταλικών Aκαδημιών, η διεθνούς φήμης γλύπτρια Μαίρη Παπακωνσταντίνου γεννήθηκε στη Χίο όπου και πέρασε τα παιδικά της χρόνια στο πατρικό της οικογένειάς της στην οδό Ευαγγελιστρίας 26.

Εύπορη οικογένεια, ο πατέρας καπετάν Γιάννης Παπακωνσταντίνου(Ποντικός) μέλος παλαιάς οικογένειας των Οινουσσών, η δε μητέρα Καλλιόπη Μαγγανά από αρχοντική οικογένεια του Βροντάδου Χίου και απόφοιτος του Γαλλικού Αρσακείου Χίου.  Ο Στέλιος(πλοίαρχος Εμπ. Ναυτικού), ο Κώστας(διανοούμενος-Δικηγόρος Παρ’ Αρείω Πάγω), η Μαίρη(κορυφαία σύγχρονη Ελληνίδα γλύπτρια), τα 3 παιδιά της εύπορης οικογένειας που μεγαλώνουν σε μεγάλη οικονομική άνεση εφ’ όσον ο πατέρας αργότερα γίνετε καραβοκύρης με δικό του ατμόπλοιο το <Άγιος Στέφανος>, αρχίζει η θητεία των μικρών παιδιών  στην βασική εκπαίδευση…

Η Μ.Π στην 1η τάξη Γυμνασίου
Η Μ.Π στην 1η τάξη Γυμνασίου

Η μικρή Μαίρη ζωγραφίζει και η φαντασία με την ομορφιά των σχεδίων της προκαλεί την ενθάρρυνση της καλλιεργημένης μητέρας της να συνεχίσει η μικρή τις ζωγραφιές της, το ίδιο την επαινεί και η δασκάλα της στο Δημοτικό της Χίου όπου φοιτά. Μια μέρα με βροχή η 6χρονη Μαίρη στον κήπο του πατρικού από τη λάσπη θα φτιάξει τις πρώτες δημιουργίες της. Κουκλάκια για να παίζει, ουσιαστικά η πρώτη έκθεση γλυπτικής της μετέπειτα εκλεκτής πρωτοπόρου γλύπτριας.

Υποδοχή στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κ. Στεφανόπουλο – Αιγνούσα 2000
Υποδοχή στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κ. Στεφανόπουλο – Αιγνούσα 2000

Η οικογένεια μετακομίζει στην Αθήνα , εδώ και η Μαίρη  με το έμφυτο στις Τέχνες ταλέντο ολοκληρώνει τις εγκύκλιες σπουδές της και μετά;

Ο πατέρας μου κ. Γαΐλα ήταν πολύ αυστηρός. Μεγάλωσα σε ένα ιδιαίτερα αυστηρό και συντηρητικό περιβάλλον. Σκεφτείτε, ο πατέρας μου-τότε διέμενε στο Λονδίνο ,εκεί τα γραφεία των επιχειρήσεών του-,μας έγραφε:-φοβάμαι που ζείτε στο Κλεινές Άστυ. Το ίδιο αυστηρός και ο αδελφός μου ο Στέλιος που δεν με άφηνε να βγαίνω περίπατο, έτσι σπούδασα στη Σχολή Καλών Τεχνών κρυφά από τον πατέρα, είχα όμως την συμπαράσταση της μητέρας μου και του Κώστα του αδελφού μου που όπως γράφω και στο βιβλίο μου <Γλυπτική Διαδρομή>, αυτός με έμαθε να σκέπτομαι. Ο πατέρας μου δεν έμαθε ποτέ για τις σπουδές μου στην Α.Σ.Κ.Τ. και φυσικά δεν έμαθε ποτέ και για τις ανάλογες σπουδές μου στο Πολυτεχνείο Λονδίνου. Στο Λονδίνο με είχε καλέσει ο ίδιος να μάθω Αγγλικά, γράφτηκα στο αντίστοιχο τμήμα της Σχολής, γράφτηκα όμως και κρυφά και με την κάλυψη της αρχόντισσας των Οινουσσών Αταλάντης Κ. Πατέρα στα τμήματα Γλυπτικής και Ιστορίας της Τέχνης και έτσι πέτυχα να ολοκληρώσω κρυφά από τον πατέρα μου τις σπουδές μου στο Polytechnik School of Finer Art. Από το κατάρτι του καραβιού του    θα με κρεμούσε αν γνώριζε την αλήθεια…

Η Μαίρη Παπακωνσταντίνου σπούδασε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών με δάσκαλο στο σχέδιο τον Γιάννη Μόραλη και στη γλυπτική τον Μιχάλη Τόμπρο του οποίου αργότερα υπήρξε βοηθός για μεγάλο διάστημα. Έλαβε το δίπλωμα της από τη Σχολή και παράλληλα πτυχίο < Θεωρητικών και Ιστορικών Σπουδών > της ιδίας Σχολής-Α.Σ. Κ. Τ. -, με δάσκαλο τον Παντελή Πρεβελάκη. Σπουδές στο Λονδίνο, πολλά ταξίδια με το καράβι του πατέρα της, ταξίδια που της έδωσαν την δυνατότητα να επισκεφτεί πολλά μουσεία του εξωτερικού να αντλήσει γνώσεις και καλλιτεχνικές εμπειρίες, όλα καλά, μέχρι την καταιγίδα…

Καταιγίδα, τραγωδία, ναυάγιο… Το σκάφος του πατέρα βυθίζεται, ο περήφανος Οινουσσιώτης καπετάν-Γιάννης μετά από λίγο πεθαίνει στο Μπουένος Άϊρες , σε μικρό διάστημα άλλη μία απώλεια για την οικογένεια , ο θάνατος του 47χρονου καπετάνιου Στέλιου, ενώ έχει χαθεί σε ναυάγιο και το δεύτερο βαπόρι της οικογένειας <Γιάννης>. Αντίστροφη μέτρηση στα οικονομικά της οικογένειας, καθοδική οικονομική πορεία, ανοδική όμως η καλλιτεχνική πορεία της νεαρής γλύπτριας Μαίρης που για βιοπορισμό πλέον αρχίζει το σμίλευμα προτομών και αγαλμάτων. Παράλληλα θα βρει αυτό που αναζητά κάθε καλλιτέχνης, τον τρόπο προσωπικής έκφρασης μέσα από τις δημιουργίες της, και με τα έργα της, έργα με την προσωπική της σφραγίδα, αποδεικνύει η καλλιτέχνης το …αυτονόητο. Η Μαίρη Παπακωνσταντίνου με το γλυπτικό της έργο εμπνέεται και συνεχίζει την παράδοση στη Γλυπτική Τέχνη της Αρχαίας Ελλάδας .

18 ατομικές εκθέσεις στην Ελλάδα και συμμετοχή σε 105 ομαδικές εκθέσεις στο Εξωτερικό, έχει στο ενεργητικό της η Μ. Π., η <Γλύπτρια της Ειρήνης> όπως την αποκαλούν στο εξωτερικό, όπου και τιμά την Ελλάδα με την προσωπικότητα και τα έργα της τα οποία εκτίθενται σε Μουσεία, Δημόσιους Χώρους και ιδιωτικές συλλογές  εντός και εκτός Ελλάδος.

Η δημιουργός του γλυπτού Μήνυμα Ειρήνης, που τοποθετήθηκε στο κεντρικό κτίριο  της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις Βρυξέλλες και που συμβολικά μεταφέρει το μήνυμα της ειρήνης στην Ευρώπη, την ανθρωπότητα, τον Δεκέμβριο του 1989 κέρδισε τη μεγάλη τιμητική διάκριση της εκλογής της ως ΕΛΛΗΝΙΔΑ ΓΥΝΑΙΚΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 1989-1990. Αυτή είναι μία από τις πάμπολλες βραβεύσεις της στην Ελλάδα και διεθνώς με μετάλλια(π.χ. της πόλης του Παρισιού),διπλώματα κ.λ.π.

Κ. Παπακωνσταντίνου έχετε φιλοτεχνήσει 70 προτομές και 18 ανδριάντες μέχρι σήμερα. Από αυτά σε Χίο και Οινούσσες βρίσκονται 27 προτομές και 6 ανδριάντες. Σωστά; Να σας ρωτήσω ποια φιλοτεχνημένη από εσάς προσωπικότητα –γιατί ασφαλώς μελετούσατε και τα βιογραφικά τους-, σας εντυπωσίασε ιδιαιτέρως;

Ο καπετάν Λέων Λεμός, πολύ δυνατή προσωπικότητα με πολλά οράματα για την Αιγνούσα. Με είχε συγκινήσει ιδιαίτερα η φιλομάθειά του, σπούδαζε παρ’ όλο που ήταν καπετάνιος. Αργότερα εφιλοτέχνησα και τον ανδριάντα του. Επίσης ο διανοούμενος Γιάννης Χατζηπατέρας.

Μας είχατε δηλώσει σε παλαιότερη συνέντευξη ότι από τα έργα σας ξεχωρίζεται τον Ανδριάντα του Ομήρου και την 5μετρη Γοργόνα. Κάποιο άλλο;

Ο Όμηρος αν αξιωθώ να τον δω στημένο στη Χίο. Όπως γνωρίζετε προσέφερα το γύψινο πρόπλασμα ,ήταν δική μου προσφορά στο νησί, έκανα την καλλιτεχνική δουλειά και περιμένω την αγάπη των συμπατριωτών μου, να ευαισθητοποιηθούν για τη μεταφορά του έργου μου σε μάρμαρο. Αν στηθεί, λοιπόν, θα έχει πραγματωθεί ένα όνειρο ζωής. Δεν είναι όμως μόνο δικό μου όνειρο, πιστεύω ότι θα αγγίξει την καρδιά των Χίων  και με τη χορηγία τους θα τοποθετηθεί επιτέλους ο ανδριάντας του Ομήρου στο νησί της Χίου, στα μέρη που περπάτησε και δίδαξε. Η Χίος του το οφείλει. Επίσης η Γοργόνα, σωστά αναφέρατε, και  το άγαλμα Θέμις έξω από τον Άρειο Πάγο στο Μπρισμπέιν-Κουινσλαντ-Αυστραλία, είναι τα έργα που αγαπώ ιδιαίτερα.

Κ. Μαγγανα
Κ. Μαγγανα

Η γλυπτική δουλειά της Μ.Π. όπως η ιδία σημειώνει στο προαναφερθέν βιβλίο της <Γλυπτική Διαδρομή> αποτελείται βασικά από 3 ενότητες: Μουσική στο Αιγαίο, Ελληνική Μυθολογία με ιδιαίτερη σπουδή στην Αρπαγή της Ευρώπης και Μητρότης-Μητρότης στο Διάστημα. Και από το 2007 ξεκίνησε μία νέα ενότητα έργων την Γλυπτογράφηση της Οδύσσειας και της Ιλιάδος. Από το ίδιο βιβλίο σας μεταφέρω απόσπασμα της κριτικής για το έργο της Μ. Π. του καθηγητή του Πανεπιστημίου Βουκουρεστίου-Ιστορικού Τέχνης κ. BARBU BREZIANOU(σ.236):

Αιγιοπελαγίτισσα
Αιγιοπελαγίτισσα

Τα έργα της Μαίρης Παπακωνσταντίνου είναι γεμάτα από το φως του Αιγαίου. Η ίδια  γεννημένη στη Χίο με βαθειά αγάπη για το χώρο αυτό και με ειδικές μελέτες και γνώση-εμπνέεται από την Ελληνική μυθολογία και ιδιαίτερα από τον Κυκλαδικό Πολιτισμό. Τα έργα της Μ. Π. παρουσιάζουν μια πρωτότυπη γλυπτική ενότητα, η οποία είναι αποτέλεσμα μιας βαθειάς μελέτης και δημιουργικής πορείας στο χώρο της Τέχνης και του Πολιτισμού. Η σειρά <αρπαγή της Ευρώπης> ένα έργο που κουβαλά τις μνήμες της ιστορίας και του μύθου από τα βάθη των αιώνων, αλλά σμιλευμένη με σύγχρονη έκφραση. Η γλύπτρια αναδεικνύει τις φόρμες με αέναη κίνηση που διαγράφει το χώρο, κάνει ποίηση με το φώς, με φόρμες και συνθέσεις πρωτότυπες για γλυπτική. Η Αιγαιοπελαγίτισα είναι ένα έργο που συγκλονίζει εκείνους που το βλέπουν, και πιστεύω ότι είναι ένα από τα καλύτερα έργα της νεοελληνικής τέχνης.

gorgoina

Θα μας αποκαλύψετε κ. Παπακωνσταντίνου το μοντέλο της Αιγαιοπελαγίτισας; Η δε Γοργόνα ‘σήμα κατατεθέν’ των Οινουσών έγινε κατόπιν παραγγελίας ή υπήρξε δική σας έμπνευση;

Για την Αιγαιοπελαγίτισα κ. Γαΐλα προσπάθησα να βρω ένα πρόσωπο που να συγκεντρώνει  φώς γιατί το Αιγαίο είναι φώς και χρώμα, αλλά η γλυπτική φυσικά δεν  μπορεί να αποδώσει το φώς και το χρώμα. Παρ’ όλα αυτά αν υπάρχει Θεία εντολή μπορείς να αποδώσεις και το ένα και το άλλο. Κάποια στιγμή ψάχνοντας στη μνήμη  μου και κάνοντας πολλά σχέδια που τα απέρριπτα όλα, ξαφνικά παρουσιάστηκε στη σκέψη μου ένα κεφάλι που είχε όλα τα χαρακτηριστικά  για να είναι η Αιγαιοπελαγίτισα, δηλαδή, φώς-χρώμα, ένα βλέμμα που να βλέπει μακριά, να έχει ευγένεια και ψυχική άνοδο. Αυτό ήταν –δεν το κατάλαβα πως το σχεδίασα-, ήταν η  μητέρα μου ετών 18. Υπάρχουν κάτι φωτογραφίες που μάλλον βγήκαν ξαφνικά από το υποσυνείδητό μου και πράγματι αυτό το κεφάλι είναι υπέροχο. Θέλω να γνωρίζετε ότι οι καλλιτέχνες έχουν και μέτρια και κακά έργα, όμως αυτό πράγματι αξίζει γιατί μεταφέρει το φώς του Αιγαίου.

Και το ιστορικό της Γοργόνας ποιο είναι;

Η Γοργόνα έγινε όχι σαν παραγγελία Γοργόνας. Ο τότε δήμαρχος Οινουσσών ο αείμνηστος Αντώνης Σπύρου Λαιμός άνθρωπος σημαντικός με οράματα για την Αιγνούσα μου είπε: -Θέλω να κάνω κάτι για την Αιγνούσα που να είναι μοναδικό για το νησί. Τότε άρχισα να προβληματίζομαι και να σκέφτομαι… του είπα άσε με να σκεφτώ. Μου απάντησε :-Βιάζομαι…,λες και διαισθανόνταν το τέλος του γιατί σε 6 μήνες-περίπου-απεβίωσε και μόλις που πρόλαβε να χαρεί τη Γοργόνα . Θυμάμαι, βρισκόμουν στο σπίτι του στο Λονδίνο και μου έδειχνε διάφορες συλλογές του, ανάμεσά τους και μία σπάνια συλλογή κουμπιών, όχι ασφαλώς τα συνηθισμένα κουμπιά που φοράμε , αλλά έργα τέχνης, κοίταζα τη συλλογή μη έχοντας αποφασίσει ακόμα τι έργο να κάνω όπως το ήθελε εκείνος, δηλαδή, να είναι για την Αιγνούσα, να θυμίζει τον Πολιτισμό της, τον χαρακτήρα της και την θαλασσινή ταυτότητα των κατοίκων της. Ενώ προβληματιζόμουν, ξαφνικά πάνω σε ένα κουμπί βλέπω μία Γοργόνα και αμέσως σκέφτηκα:-Γοργόνα θα κάνω! Η Γοργόνα είναι 1 σύμβολο μέσα στην παράδοση, είναι θάλασσα, η Αιγνούσα είναι θάλασσα, λοιπόν όταν πάει κάποιος στην Αιγνούσα βλέποντας τη Γοργόνα στον ύφαλο στην είσοδο του λιμανιού, βλέπει ότι μπαίνει σε ένα ναυτικό νησί. Πιστεύω ότι η  Γοργόνα αρέσει πολύ σε όλους και τη φωτογραφίζουν όσοι περνούν, Έλληνες και ξένοι. Είναι ένα από τα καλύτερα έργα μου, τα δε χαρακτηριστικά του προσώπου της άντλησα από παλαιές φωτογραφίες Οινουσσίων γυναικών με αδρά χαρακτηριστικά, δωρικές θα έλεγα μορφές, στην προσπάθειά μου να δέσει το έργο με την περιοχή, δεν υπήρξε και δεν θα έπρεπε να υπάρχει συγκεκριμένο πρόσωπο-μοντέλο.

Αγαπημένοι σας γλύπτες;

3 γλύπτες της Αρχαιότητας. Ο Φειδίας, ο Άρχερμος ιδρυτής της γλυπτικής Σχολής Χίου (7ος π.χ. αι) και ο Δεξάμενος (5ος π. χ. αι)Χίος και αυτός γλύπτης.

Συγγραφέας κ. Παπακωνσταντίνου, με πλούσια συγγραφική δραστηριότητα, αρθρογράφος, δημοσιογράφος, επιστημονικές έρευνες και μελέτες στις δράσεις σας, εσάς ο αγαπημένος σας αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος;

Ο Σωκράτης κ. Γαΐλα. Τον μελετώ σχεδόν καθημερινά, με συγκινεί πολύ γιατί δεν ήθελε το ψεύδος και την αδικία. Ο Όμηρος, και γενικά διαβάζω κλασσικούς Έλληνες και ξένους συγγραφείς, θέματα ιστορικά, αρχαιολογίας και της τέχνης μου κ.λ.π.

Γλυπτική, Ζωγραφική, Χαρακτική, συγγραφή βιβλίων, μελέτες, χάραξη μεταλλίων, στην καλλιτεχνική-πνευματική σας διαδρομή, είστε μια πολυσχιδής προσωπικότητα κ. Παπακωνσταντίνου, αλήθεια νοιώθετε μοναξιά;

Όταν ανεβαίνεις , ανεβαίνεις πάντα μόνος. Και, όταν βρεθείς κάποτε κάπου ψηλά είσαι πιο πολύ μόνος. Δεν νοιώθω «προσωπική» μοναξιά γιατί έχω τόσα που έχω να κάνω. Είμαι μία γλύπρια που γράφει βιβλία, τώρα δουλεύω την νέα μου  γλυπτική ενότητα  Γλυπτογράφηση των Ομηρικών Επών δηλαδή γλυπτά με θέματα βγαλμένα από Οδύσσεια και Ιλιάδα. Την άρχισα το 2007 κι’ άν θέλει ο Θεός και μου ανανεώσει το …διαβατήριο ίσως και την τελειώσω σε 2-3 χρόνια.

Είστε ίσως η μόνη Ελληνίδα γλύπτρια με διεθνή αναγνώριση, μια από τους πλέον σημαντικούς σύγχρονους Έλληνες δημιουργούς, κ. Π., ο κύκλος της προσφοράς σας είναι ακόμα ανοικτός;

Βρίσκομαι στην αρχή ακόμα κ. Γαΐλα. Η έρευνα δεν τελειώνει ποτέ όπως και η προσπάθεια να καλυτερεύσομε τον εαυτό μας και τη δουλειά μας. Μέσα στη διαδρομή και την επεξεργασία, βρίσκεις καινούργια πράγματα, θέματα, οπότε συνεχώς βρίσκεσαι σε αναζήτηση. Προχωρώ και Οραματίζομαι.

Το Πρώτο Δημόσιο Έργο σας θυμάστε πότε τοποθετήθηκε και πού;

Στο Στάδιο της Χίου το 1970 .Ήταν η προτομή του Ολυμπιονίκη Χρ. Μάντικα. Υπήρξε για μένα η πιο συγκινητική στιγμή της ζωής μου γιατί έβλεπα –ας πούμε-, να ξεκινά η καριέρα μου, η γλυπτική μου υπόσταση, από τη Χίο. Δεν θα ξεχάσω ποτέ τον τότε πρόεδρο του Δικηγορικού . Συλλ. Χίου τον σπουδαίο ΄Αλέξανδρο Σιδεράτο που μου είχε πει:-Σε εμπιστεύομαι γιατί ξέρω ότι τα όνειρά σου δεν είναι να αποκτήσεις χρήματα αλλά να προσφέρεις έργο και αγάπη στον Πολιτισμό και την πατρίδα μας.

Δύσκολη ερώτηση. Χίος ή Οινούσσες; Ποιο νησί έχει την πρώτη θέση στη καρδιά σας;

Ο πατέρας μας είχε μάθει να αγαπάμε με πάθος τις Οινούσσες.  Μας έμαθε την Ιστορία και τις παραδόσεις του νησιού και ονειρεύονταν να ζήσει εκεί. Είμαι πολύ δεμένη με το νησί αλλά με τη Χίο τη γενέτειρά μου υπάρχει άλλος δεσμός. Παιδικές αναμνήσεις, τα πρώτα όνειρα…είναι άλλο μεγάλο δέσιμο…

Με μία φράση, τι είναι για εσάς η Ελλάδα;

Όλη μου η ζωή. Δεν υπάρχει τίποτα πιο πάνω από την Ελλάδα.

Η διεθνούς φήμης γλύπτρια κ. Μαίρη Παπακωνσταντίνου ζει και εργάζεται μόνιμα στην Αθήνα και όπως μας δήλωσε το όνειρό της είναι να εγκατασταθεί μελλοντικά στη Χίο και στη γειτονιά που μεγάλωσε την Ευαγγελίστρια.

Βασική πηγή πληροφοριών: Μαίρη Ι. Παπακωνσταντίνου: <Γλυπτική Διαδρομή>/Χίος 2011

Τασσώ Γαΐλα

Αρθρογράφος-Ερευνήτρια

Advertisements

Τα Ικαριώτικα νέα δημοσιεύουν κάθε σχόλιο. Θεωρούμε ότι ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Τα συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s